Suyunseçicigeçirgen M zardan
difüzyonuna OS:rn0Z denir,
Osmozda su, az yoğun (hipo-
tonik) ortamdan çok yoğun (hi-
pertonik) ortama doğru hareket
eder.
Suyun hücre zarındaki parlar-
dan geçişi pasif taşımayla oldu-
ğu için enerji harcanmaz.
Osmotİk Basınç
Yoğunluğu düşük olan ortam-
dan yoğunluğu yüksek olan or-
tama doğru, net su geçişini dur-
durmak için zara uygulanan su
basıncına Oşmotİk basınç denir,
Çözünen miktarı arttıkça osmo
tik basınç artar.
Osmotik basınç, çözünen mad-
denin miktarı ile doğru orantılı
iken çözücü madde miktarı ile
ters orantılıdır.
Çözeltideki çözünmüş madde
miktarı ne kadar fazla ise osmo-
tik basınç o kadar yüksektir.
Çözeltideki çözücü madde mik•
tan ne kadar lazla ise osmotik
basınç o kadar düşüktür.
Turgor Basıncı
Sitoplazmanın şu miktarının art-
maşına bağlı hücre içindeki su-
yun içten zara yaptığı basınca
turgor basıncı denir.
Bitkilerde gözeneklerin (storna)
açılıp kapanması, küstüm Otun-
da yaprakların ve böcekçil bitki-
lerde kapanların hareketi, otsu
bitkilerde dikliğin sağlanması gi-
bi olaylar turgor basıncının etki-
siye gerçekleşir.
Turgor basıncı ile osmotik basınç
birbiriyle ters orantılı olarak de-
ğişim gösterir. Osmotik basınç
tan turgor basıncının çıkartılma-
sı ile emme kuvveti bulunur.
68
Test
3-0
KAVRAYALIM
DİFÜZYON, OSMOZ VE AKTİF TAŞIMA
5.
Sağlıklı insanlarda hücre metaınlizması sonucu oluşan
zararlı maddeler kan ile böbreklere taşınır ve böbrek-
ler tarafından kanın süzülmesi ile kandan uzaklaştın-
lir. Daha sonra bir miktar suyla birlikte vücuttan uzak-
laştırılmış olur.
Çeşitli nedenlerle böbrek yetmezliği bulunan insan-
larda ise kanın temizlenmesi işlevi aksar. Bu bireyler-
de kanın temizlenmesi ile homeoslasinin korunması-
na yardımcı olmak amacryla bir tür yapay böbrek Olan
diyaliz makinesi kullanılır.
Diyaliz makinesinin genel çalışma prensibi aşağıdaki
şekilde görülmektedir.
Yarı geçirgen zar
6.
7.
Hücre zanndan bazı maddelerin geçiş yöntemleri aşa-
ğıda görülmektedir.
Buna göre I, II ve III numaralı madde geçişleri İle
İlgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Atık içeren Diyaliz
SIVI El
Pompa
Atık
Atıklardan
Atık maddeler
Seçici geçirgen
zar bulunan hortum
Diyaliz
SIVISI
A)
B)
C)
D)
E)
I numaralı geçiş, küçük yapılı, hidrofobik molekül-
lerin taşınımında etkili olur.
II numaralı geçiş, suyun ve hidrofilik yapılı küçük
moleküllerin taşınımında etkili olur.
III numaralı geçiş, polimer yapılı moleküllerin ta-
şınımında etkili bir yöntemdir.
I ve II numaralı geçişlerde maddeler çok yoğun
olduğu ortamdan az yoğun olduğu ortama doğ-
ru taşınır.
III numaralı geçişte zardaki özgül taşıyıcı protein-
ler görev yapar.
temizlenen kan
Temiz
diyaliz
Sıvısı
Kirlenmiş
diyaliz
Buna göre, hasta bireyin kanı diyaliz makinesinin
içerişinden geçerken kandaki fazla şu ve atıkların
süzülmesinde;
I. difüzyon,
II. osmoz,
III. aktif taşıma
olaylarından hangileri etkili olur?
A) Yalnız I
D) II ve III
2-0
B) Yalnız III
C) iveli
E) l, II velil
Hipotonik ortama bırakılan bir hayvan hücresinde;
I. osmotik basıncın azalması,
II. hücre içi su miktan ve buna bağlı olarak turgor
basıncının artması,
III. emme kuvvetinin azalması,
IV. hemoliz görülmesi
durumlarından hangilerinin oluşması beklenebilir?
A)lvell
PARAF YAYINLARI
B) III ve IV
D) II, III ve IV
C) l, live III
E) ı, II, III velV
6-c
