Sürtünmeli Sistemler
Verim Enerİi Kaynakları
Sürtünmeli Sistemlerde Enerji
Dönüşümü
Bir futbolcu topa vurduktan sonra top bir Süre sonra
yavaşlar durur. Topun sahip Olduğu kinetik enerji sür-
tünmeden dolayı ISI enerjisine dönüşmüştür. Moka-
nik enerji korunmayabilir; fakat toplam enerji korunur.
Ortamlann sürtünmeli olması durumunda enerji go-
netlikle Işıya dönüşür. Ortamın sürtünmeli Olduğu
durumunda ISI, şeş ve Işığa dönüşen enerjiler ile son
durumda sahip olunan enerjilerin toplamı ilk enerjiye
eşittir.
• Sürtünmeden kaynaklanan ısıya dönüşen enerji
İse Ikl yolla bulunur,
1. Cismin ilk ve son durumda toplam enerjileri El
ve E2 biliniyorsa toplam enerjileri arasındaki fark
ısıya dönüşen enerjiyi verir.
2. İlk ve son durumlardaki toplam enerjiler biliniyor-
sa W bulunabilir.
mgh+ —mV1 —El
mV22E2
2
h
mgh 4 mv? +
Verim - Enerji Verimliliği
Sistemlerin çalışması sırasında enerji türleri birbirine
dönüşürken bir miktar enerji ISI enerjisi olarak çevre-
ye ya da sisteme yayılır. Bu nedenle bir iş yaparken
yapılan işten daha fazla enerjiyi harcamamız gerekir.
Verim araçlarda yapılan iş ile harcanan enerji arasın-
daki ilişkiyi belirleyen orandır. Yapılan işin harcanan
enerjiye oranı verimdir.
Alınan iş Üretilen enerji
Yapılan iş
Verim
Verileniş ¯ Harcanan enerji Harcanan enerji
Matematiksel bağıntıları ile hesaplanabilir.
Ei:ih
Araçların verimi sürekli aynı değerde Olmaz, ka-
yıplar artar verim düşer.
Günlük hayatta sürtünmesiz mekanik bir sistem
tasarlamak zordur. Mutlaka sğrtünmeden dolayı
ISI açığa çıkar.
Sürtünme basit makinelerde verim düşüklüğüne
neden olur.
% 100 verim gerçek hayatta mümkün değildir.
• Akkor ampullerde elektrik enerjisinin % 5'i Işığa
dönüşürken tasarruflu ampullerde % 20'şİ Işığa
dönüşür. Geri kalan enerji ısıya dönüşür,
• Enerji verimliliğinde en önemli faktör enerji tasar-
rufudur. Enerjinin az kullanılması iki ampulden
birinin söndürülmesi, enerji atıklarının değerIen-
dirilmesi vo mevcut enerji kayıplarının önlenmesi
enerji tasarrufu örnekleridir.
Enerjinin verimli kullanımını sağlamak İçin kişi
başına enerji tüketimini azaltmak gerekir.
örnek- 1
Düşey kesiti şekildeki gibi Olan yolun K noktasından
: serbest bırakılan cisim verilen yörüngeyi izleyerek R
noktasında duruyor.
h
Buna göre hangi aralıklarda kQşjnNİklp sürtünme var-
dır?
A)K-LveP-R
C)M-NveP-R
E) Yalnız PR
B)K-LveM-N
D) Yalnız LM
