SÖZCÜKTE, SÖZ ÖBEKLERİNDE VE CÜMLEDE ANLAM
"CÜMLE BİRLEŞTİRME" SORULARI NASIL ÇÖZÜLÜR?
Her İki cümlede anlatılanların korunarak tek cümle hâlinde sunulmasıdır, Bu tür cümlelerde şunlara dikkat edilmelidir:
b.
c.
Sıfat, zarf ve edat gibi sözcüklerin ilişkili olduğu sözcüklere
Sıfat, zarf gibi yorum bildiren sözcüklerin içinde yer aldığı
fiilimsi grubuna
Zaman ve sayı bildiren sözcüklerin bağlı olduğu söz
gruplarına
d. Ancak, oysa, hâlbuki gibi bağlayıcı sözlerin anlam
kapsamına
Anlamı sınırlandıran yalnız, sadece... gibi sözlere
Cümlelerdeki konu limitine ve bakış açısına
Ömeğin;
-b Deri, günümüzde en çok ayakkabı ve giyecek yapımında kullanılıyor.
-b Ancak binlerce yıl öncesinde, bugün kumaş ve plastiğin kullanıldığı hemen her yerde kullanılıyordu.
cümlelerinin birleştirilmiş hâli Şu şekillerde olabilir:
-b Deri; günümüzde en çok ayakkabı ve giyecek yapımında kullanılmakla birlikte binlerce yıl öncesinde, bugün kumaş ve plas-
tiğin kullanıldığı hemen her yerde kullanılıyordu.
Binlerce yıl öncesinde, bugün kumaş ve plastiğin kullanıldığı hemen her yerde kullanılan deri günümüzde en çok ayakkabı
ve giyecek yapımında kullanılıyor.
TYT - 2019
I. Pek çoğumuz tekstil ürünlerinin sadece koyun
yününden elde edildiğini düşünürüz.
II. Keçilerin ve develerin de lifleri bükülerek iplik hâline
getirilir ve tekstil endüstrisinde kullanılır.
Bu iki cümlede ifade edilenlerin anlamca doğru bir bi-
çimde birleştirilmiş hâli aşağıdakilerden hangisidir?
A) Keçi ve deve liflerinden İplik üretilip tekstil sanayisin-
de kullanılmasına rağmen pek çoğumuz tekstil ürün-
lerinde yalnızca koyun yünü kullanıldığını sanıyoruz.
B) Keçilerin ve develerin liflerinin iplik malzemesi olarak
tekstil sanayisinde çok az tercih edilmesi nedeniyle
genellikle yünün sadece koyundan üretildiğini düşü-
nüyoruz.
C) Yaygın olarak yünün yalnızca koyundan üretildiğini
düşünsek de keçiler ve develerden elde edilen liflerin
geçmişten bugüne tekstil ürünlerinde kullanıldığını
biliyoruz.
D) Tekstil sanayisinde keçi ve develerden elde edilen
yünler de kullanılmasına karşın birçoğumuz iplik gibi
ürünlerin yalnızca koyundan üretildiğini zannediyo-
E) Birçoğumuz, keçilerin ve develerin liflerinin de İplik
malzemesi olarak tekstil endüstrisinde kullanıldığını
göz ardı ediyor ve yünün yalnızca koyundan üretildi-
ğİne İnanıyoruz.
Çözüm
Verilen soruya bakacak olursak l. cümlede "pek çoğumuz"
söz grubu ile "sadece" sözcüğünün konuyu sınırlandırdı-
ğını görmekteyiz. II. cümlede ise "de” bağlacıyla konunun
limitinin (sınırının) genişletildiğini görmekteyiz.
"Pek çoğumuz tekstil ürünlerinin sadece koyun yününden
elde edildiğini düşünürüz. cümlesindeki "sadece" ve "dü-
şünürüz" sözü "aslında tam olarak öyle değil" anlamını
da barındırmaktadır.
"Keçilerin ve develerin de lifleri bükülerek iplik hâline geti-
rilir ve tekstil endüstrisinde kullanılır." cümlesindeki "de"
bağlacı "diğerleri olduğu gibi" anlamını vermektedir. Buna
göre verilen iki cümleden çıkarılabilecek yargılar şunlardır.
Pek çoğumuz tekstil ürünlerinin sadece (yalnızca)
koyun yününden elde edildiğini (yapıldığını)
düşünürüz (sanırız).
Keçilerin ve develerin de lifleri bükülür.
Keçilerin ve develerin de lifleri iplik hâline getirilir.
n ve develeri n de I İflerİ tekstil endüstrisinde
kullanılır.
Buna göre B seçenşi, "çok az" zarfından; C seçeneği "geç-
mişten bugüne" zarfından ve "biliyoruz" fiilinden; D seçe-
neğİ, "keçi ve develerin liflerinin bükülüp İplik hâline getiril-
mesi" yargısı olmamasından; E seçeneği "göz ardı etmek"
sözü ile "inanıyoruz" fiilinden dolayı elenir. A seçeneğinde
yukarıda değindiğimiz yargıların tümü geçmektedir.
Cevap: A
KRONOMETRE PARAGRAF SORU BANKASI
