sözcÜK TÜRLERİ
B. Tasarlama (Dilek) Kipleri
Tasalarna kipl«i; tasan hainde olan, yapdması istenen, şar-
ta bağlanan veya olması buyrulan durumları ifade etmek için
kunarulan kiplerdr. Zanan anlarm taşırmazlM. Dört gruba ayrılır:
İstek, gereklilik, koşul ve «nİr kipi.
1. İstek Kipi
Fiile İstek anlamı bir kiptir. Fiil kök ve gövdd«he -a, -e
yapılır.
Tutam yâr 81irxM tutam
Çıkanı dağlwa dağlara (Erzurumlu Envah)
Sana İtxet gerek İse
Ga göresin (Yums Emre
Olmaya devlet chanda bir nefes sıhhat gbİ. (Muhibbi)
Hasret ile ölrneyelim
Gd dosta gİthlİm gönül (Yutuş Enve)
Çekimi
q
Q
9)
2. Gereklilik Kipi
Fİİhn Özne tarafındal zorunkjh_jk Ok'u-
Mirir.
FM kök ve eki getir"erek ya*:
Bel kemiği Anadolu Türklüğü olan bir milli devlet kurmalıyız.
Bal uzaklarda ohndıyym, çok uzaklarda
Acılar uruıtulduktan sonra
Dönm»üyim. pehçet
Ben Miya dern«n
bdl ofrndl (Bedri Ratvnİ Eyüboğu)
Cesur olmalısın. Gölgesinden bile ürken korkaklardan ofrnarna-
G«ekINk kipi eyleme olasthk anlamı da katar:
İstediğini almış olmalı ki çok mutlu döndü oradan.
Çekimi şöyledr:
bileyini
bile
bi*n
bild«
tilmeyeyim
bilmeySn
bilmeye
bilmeyelim
bilmeyder
bileyim mi?
bilehm mi?
bilmeliyim
bihndisin
bilrneliyiz
bihndisiniz
bilmer-neliyim
tilnwneli
bilmerneliyiz
tilnWi miyim?
misin ?
tilmdi mi?
bilm«i miyiz7
misiniz?
SIRA s ENJE u 34
Aşağıdaki cümlelerin hangishin yüklemhd-e zaman
A) Çınar sundumarnda
Bakmalıym ayçiçeği
B) AkçakavakW
Örter tizi güz arwmn
C) İşte dıruycx çocuk
Mürtüm eriği gözWİyIe
D) Bir yüce dağdan bir yüce
Dİkrnİşİrn Işıkh
E) Krmızı aç bormğunu
Ahp dizdim sevginin ipliğhe
A "bakmalıyım" fiiü gereklilik kipi olan '-ma-
A)
B)
C)
D)
Bımun ed«neyeceğini M(hşit'i avutu-
Yüancısı olduğu eviyle içinth örnrünün çüküdüğü oteli ara-
smdaki İki yüz nMreyi Yürüm.
Babası hastalmdğl İçin şehre dönüp başına
z«urü kaH1.
Öğleye doğu kapmn önü'* kasası khmİtIe dolu bir kam-
met ya-wşmŞ.
Ne gerektiğine an Örü*
çöz OM SENDE
11' ekini almıştır.
64
TOR K ÇE KONU ANLATIM
FASİKÜLÜ
