SOSYOLOJİYE GİRİŞ
TÜRK SOSYOLOGLARININ SOSYOLOJİYE KATKILARI
ZİYA GÖKALP (1876-1924)
» İlk Türk sosyoloğu olarak kabul edilmektedir.
» Ziya Gökalp, 1914 yılında İstanbul Darülfünununda sosyoloji kürsüsünü kurarak sosyolojinin
Türkiye'de kurumsallaşmasını sağlamıştır,
» Sosyolojik yöntem Olarak pozitivist bir anlayışı benimser,
» Kültür ve mwdeniyet kitabında görüşlerini ilade etmiştir,
» Ona göre Türk toplumu Batı'dan aldığı değerleri kendine özgü ahlaki va kültürel değerIene bir-
leştirerek bir senteze ulaşması gerektiğini savunmuştur. Sentezi 'Türkleşmek, İslamlaşmak,
muasırlaşmak" şeklinde özetlenir,
» Gökalp'e göre kültür toplumlara özgüdür, aktarılmaz. Ama rrwdaniyat tüm toplumların ortak ma-
aktarılabilir,
PRENS SABAHATTİN (1879-1948)
» "Ademimerkeziyotçilik" adim verdiği siyasi düşünceyi savunmuştur.
» Siyasal düşüncesini bir kuramda temellendirmek için ya da siyasal 'ikillerini sislen-"eşürmeye ya-
tayan bir araç bulmak için LO Play'i, onun sosyoloji Okulunu vo sosyolojik düşüncesini benimso•
miştir.
"Türkiye Nasıl Kurtarılabilir?' adlı çalışması temel eşerlerirvdervdif. Ona göre toplumsal yapıyı
Türk toplumunu uçuruma Sürükleyen İlki Özel hayatta
dayanan vo bireyselliği öldüren eğitim Sistomi, ikincisi gonol hayatta morkozdliğo dayanan yöne--
tim sistemidir,
»Prons Sabahattin, kişisel girişim vo adomimorkoziyotçiliğo (morkozl olmayan bir yönetime) daya-
nan bit üretim ve yönetim biçinıini, liberalizmi savunmuştur,
» Çözüm "kamucu "bireyci toplum"a geçiştedir _ Kamucu her Şeye
devlet merkezinde karar verilir, yerel yönetimler ve birey önemsenmez, geniş bir memur zümre-
si toplumu durağan hâle getirir. Bireyci loplumda yerel yönetimler güçlüdür ve bireysel girişimci-
lik Ön plandadır, İngiltere modeline yakınlık duyan prens Sabahattin'e güçlü bireyler Olma.
dan güçlü toplum mümkün değildir, Eğitim sistemi güçlü vo girişimd bireyler yotiştirocok şakilda
yapılandırılmalıdır.
NİYAZİ BERKES (1908-1988)
Osmanlı Devleti Dönemi'mden başlayarak Türkiye'nin geçirdiği toplumsal dönüşümler üstüne ça-
Ilşnıalar yapmıştın Çalışmalarının ana konusu, Türkiye'nin çağdaşlaşma sorunudur
» Niyazi Berkes'e göre Türkiye'nin Batılılaşması: laiklik, çağdaşlaşma ve milliyetçiliğin birleşimi ile
gerçekleşebilecektir. Türkiye'nin laiklik sürecinin kökeninin Osmanlı Devleti'nde başladığını sa-
yunmuştur, II, Mahmut Dönemi'nde yapılan hukuki düzenlemelerin bu süreci başlattığı; Şinasi,
Namık Kemal, Ali Suavi gibi o dönemin Türk aydınlarının da düşünsel arka planı oluşturduğu gö-
düşündedir. "Türkiye'de Çağdaşlaşma' adli kitabında tarihsel Olayların cumhuriyet rejimini
ladiğım iddia eder.
SOSYOLOJİ
