Sosyolojide Yöntem, Araştırma Teknikleri
2. Sosyologların toplumsal olayları önceden gör-
meyi sağlama işlevini yerine getirememesinden
söz edilmektedir. Sosyolog, 'Büyük petrol ve
otomotiv şirketlerinin egemenliği dünyada top-
lumsal refleksleri körleştirmektedir' ifadesiyle bu
şirketlerin kurbağa örneğinde olduğu gibi insan-
lan kuraklığa, küresel ısınmaya götüren değişim-
lere yavaş yavaş alıştırdığını ve toplumsal ref-
lekslerin körleştiğini ifade etmektedir. Sosyolo-
ğun görevi, toplumsal olaylar arasında bulduğu
neden-sonuç ilişkisinden hareketle söz konusu
körleşme olmadan öngörüde bulunmasıdır. Sos-
yoloğun sözünü ettiği durum, bu görevin gereği
gibi yerine getirilmemesinin sonucudur.
Yanıt B
3. Sosyolojik incelemelerde eksik veriyle sonuç
çıkarmak düşülebilecek hatalardan birisidir. Kök-
te verilen örnek incelemede traktör satışını artı-
ran asıl nedenin borçlanma Olduğu dikkate alın-
madlğından eksik ve hatalı veriyle sonuç çıkarıl-
mıştır, Diğer seçenekler bilimsel bilgi üretme
aşamasında yapılmaması gereken hataları ifade
etmektedir, ancak kökte verilen örnek durumun
hatasını içermemektedir.
Yanıt A
4. Parçada sözü edilen rahatsız edici durum, bilim-
sel araştırmadan ticari yarar beklenmesidir.
Satışı fazla olan ilaçlarla ilgili araştırmaların daha
çok olduğunun vurgulanması A seçeneğinl doğ-
ru kılmaktadır. Bilimsel çalışmaların insanlık
yararına Olması idealine ters düştüğü için verilen
durum rahatsız edicidir, B ve E seçenekleri
rahatsız edici durumları İfade etmemektedir. D
ve C seçeneklerinde sözü edilen rahatsız edici
durum ise soru kökünde vurgulanmamıştır.
Yanıt A
5. Türk sosyolog kendi kültürünü tanıdığından köy-
lülerin verdiği bilginin yanlışlığını hemen fark
etmiştir. Verilen parça, Sosyolojide araştırma
yaparken incelenecek toplumun kültürünü tanı-
manin gerekli olduğuna işaret etmektedir.
Yanıt A
188
LYS
6.
7.
8.
9.
10.
Bölüm 2
Sosyoloji pozitif (olgusal) bir bilim olarak olgu ve
olaylara nesnel bakmayı sağlar. Toplumdaki
bireyler, toplumdaki olayları sosyolojinin bulgula-
rina dayandırarak açıklarsa akıl dışı düşüncelere
kapılmazlar. Sosyoloğun görüşünü C seçeneğin-
de yer alan özellik destekler. Sorunun kökü A.
Comte'un görüşlerine dayandırılmıştır. Cornte'a
göre söz edilen aşama pozitif aşamadır. Diğer
seçeneklerde sosyolojinin verilen görüşü deş-
teklemeyen özellikleri yer almıştır.
Yanıt C
İki cins veri (x ve y) arasında bağıntı (korelasyon)
olması demekle olaylar arasında neden-sonuç
bağı kurmak farklı iki durumdur. Neden- sonuç
bağı kurulan örneklerde soru, neden ortadan
kalktığında sonucun da Ortadan kalkması gerek-
tiği düşünülerek yanıtlanmalıdır. A seçeneği ken-
di içinde doğru verilenlerle ilişkisiz, B ve C ve D
seçenekleri kendi İçinde de yanlış ifadelerdir.
Yanıt E
Paragrafta bilim adamının 'sakınacağı davra-
niş 'la hoşgörülü olması anlatılmaktadır. 'Ancak
eksik ve temelsiz açıklamalarda Sessiz kalma-
maşı' vurgulaması ile de bilimsel ilkelerden
fedakarlık etmeme anlatılmaktadır. Doğru yanıt
'hoşgörülü davranırken bilimsel ilkelerden feda-
karlık etmeme'dir. Diğer seçeneklerde yer alan
öneriler paragrafla ilişkili değildir.
Yanıt A
Bilindiği gibi sosyoloji Olguları konu edinir. 'Bu
nedenlerin birçok çifti de boşanmaya yöneltmiş
olması gerekir' İfadesi kökte yer aldığından doğ-
ru yanıt, 'toplumun genelinde gözlenmesine
bağlıdır' seçeneğindedir.
Yanıt C
Bir araştırmacı A B, D ve E seçeneklerinde yer
alan gereklilikleri yapmak zorundadır. Ancak
kökte araştırmacının yetişmiş bir bilim adamının
eleştirisine açık Olmasının gerekliliğinden söz
edilmiştir. C seçeneğinde yer alan Susta' sözcü-
ğü işini iyi bilen yetişmiş bilim adamını anlatmak-
tadır.
Yanıt C
Paragrafta toplumsal olayları tek bir etkenle
açıklamak eleştirilmektedir. Koşullar savaşı baş-
[atacak nitelikte iken veliahtın öldürülmesi tek bir
etkendir.
Yanıt E
Bölüm 2
12. Tarihsel belgelerin yazarlarının bilim adamı olma
gerekliliği çağımıza özgü bir durumdur. Bugün
kullanılan tarihsel belgelerin çoğu, o dönemde
yaşamış kişilerce kaleme alınmıştır. Bu kişilerin
değer yargısı katmamak gibi kaygılarının olması
beklenemez, Paragrafta sözü edilen duruma
düşmemek için tarihçi, değişik kaynaklara daya-
II belgelerden yararlanmalıdır. A seçeneği nes-
nellik ilkesine uymadığı gibi bilim ahlakına da
uygun değildir. Toplumsal olaylar, o kültürün
değerleri ile sosyalleşmemiş kişilerce daha nes-
nel incelenebilir. Ancak bu saptama bir olasılıktır.
'Yalnızca' yabancı gözlemcilere dayanan belge-
lerden yararlanmak da yanlı bir tutumdur, C
seçeneği için 2. sorunun açıklamasını okuyunuz.
E seçeneği de B seçeneği gibi yanlı bir tutumu
anlatmaktadır.
Yanıt D
13. Toplumsal olayları değer yargısı katmadan nes-
nel olarak incelemek sosyolojinin Olduğu gibi
tarihin de temel özelliği olmalıdır. Sözü edilen
tarihçilerin eksikliği 'vatanı savunmak iyidir'
değeri İle din savaşlarını nesnel olarak inceleye-
memeleridir. Piğer seçeneklerle ilgili bir eksiklik-
ten paragrafta söz edilmemektedir.
Yanıt C
14. Toplumsal Olaylar çeşitli tekniklerle Ölçülebilir
nitelikte olmasına karşın doğa bilimlerinin konu-
suna giren varlıklar gibi uzayda yer kaplayan,
ağırlığı Olan, duyumlarla alınan varlıklar değildir.
Toplumsal olayların bu niteliği , onu inceleyen
kişinin iyi-kötü, doğru-yanllş, güzel-çirkin gibi
değer yargısını elde ettiği veriye katmış olma
kaygısı yaratmaktadır. Montesquieu'nun sözleri
bu anlamda sosyal bilimciye uyarı niteliğindedir.
Olanı söylemek yalnızca açıklamak, olması gere-
keni söylemek da değer yargısı katmak anlamın-
dadın
Yanıt A
2.
3.
4.
5.
Sosyolojide Yöntem, Araştırma Teknikleri
ÖYS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Bir olayın bilimsel inceleme konusu olması önce-
likle 'gözlenebilir ve ölçülebilir olmasına' bağlıdır.
Toplumsal Olaylar, anket, sosyometri, test ve
benzeri veri toplama teknikleri ile 'ölçülebilirler.
Yanıt E
Nesnel Olma bilimsel bilginin temel özelliklerin-
dendir. Bilim adamının görevi de nesnel bilgi
üretmektir. Araştırma bulgularına kişisel inanç ve
duygularını karıştırmamak bilim adamının görevi-
dir, erdemi değil. Diğer seçenekler verilenlerle
ilişkili değildir,
Yanıt A
Araştırmada örneklem almanın gerekliliği üzerin-
de durulmaktadır.
Yanıt D
Sosyoloji öğretimi Sırasında yansız olmanın zor-
luğundan söz edilmektedir. Öğretmenlerin kişisel
görüşlerini aşılamak İstememesine karşın ses
tonu ve benzerleri ile yansız Olamadıkları açıkça
vurgulanmıştır.
Yanıt B
Veri toplama teknikleri ile elde edilen bilgiler
tümevarım yolu İle genellenir. Tümevarımla elde
edilen genelleme olasılıklıdır. Genellemenin kesin
olması araştırma evreninin kapsadığı tüm ele-
mantardan bilgi toplamayı gerektirir. Sosyal
bilimler kapsamında evrenin tününde araştırma
yapmak neredeyse imkansızdın Evreni temsil
edebilecek nitelikte örneklem seçilir. Araştırma
bu örneklem üzerinde yapılır. Sosyal bilimcinin
olasılığa dayalı belirleyicilik anlayışını kabul
etmesinin gerekçesi bunlardır. Bu gerekçe seçe-
neklerde yer almamaktadır. Bir önceki soruda
olduğu gibi sonucu etkileye; bir çok etkenin
bulunabilmesi ifadesi C seçeneğinde yer almış-
tır. A, B, D ve E seçenekleri paragrafla ilişkili
değildir.
Yanıt C
