Sosyolojide Yöntem, Araştırma Teknikleri
3. Bir ülkede traktör satışlarında artış olmuş. Bu
durum ilk bakışta refah düzeyinde yükselme ola-
rak algılanmış. Oysa öyle olmadığı, yapılan bir
araştırmayla anlaşılmış. Köylü eski traktörünü
ucuz fiyata peşin paraya satıyor, aldığı paranın
bir kısmıyla borçlarını ödüyor, kalan parasını ilk
ödeme olarak verip uzun vadeli traktör alıyor.
Bu parçada sözü edilen durum, sosyolojik
İncelemelerde düşülebilecek hatalardan han-
gişine örnektir?
A) Eksik Veriyle Sonuç çıkarmak
B) Araştırma konusunu belirlerken duygusal
davranmak
C) Hipotez kurmadan araştırma yapmak
D) Öznel yargılardan annmamış olmak
E) Araştırmıa konusuna uygun olmayan bir yön-
tem kullanmak
(2007-öss sos-2)
4. Sınır Tanımaz Doktorlar Örgütü'nün açıklamaları-
na göre, ilaç araştırmaları, genelde, büyük ilaç
firmaları tarafından finanse edilmektedir. Finan-
sal kaynakların çoğu, az sayıda kişinin kullana-
cağı ilaçlarla ilgili araştırmalar yerine, satış fazla
Olan ilaçlarla ilgili araştırmalara ayrılmaktadır.
Her ne kadar bu ilaçlar da insanlar için yararlı
Olsa da etik açıdan rahatsız edici bir durum söz
konusudur:
Parçada sözü edilen rahatsız edici durum
aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bilimsel araştırmadan ticari yarar beklenmesi
B) Bilimsel çalışmalara finansal kaynak ayrılma-
C) Bilimsel çalışmaların uzman olmayan kişilep
ce yürütülmesi
D) Bilimsel araştırma sonuçlarının gündelik
yaşama uygulanmaması
E) Bilimsel araştırmaların gizlilik içinde yürütül-
(2007-öss sos-2)
182
Bölüm 2
5.
1950'Ii yıllarda ABD'de yaşayan bir Türk Sosyo-
log, yine sosyolog olan ABD'li arkadaşlarıyla
birlikte Türkiye'ye kendi köyüne geliyor. Sohbet
sırasında ABD'li sosyolog, köylülere traktör gibi
modern tarım araçlarına sahip olup olmadıklarını
soruyor. Köylüler sahip olduklarını söylüyorlar.
Arkadaşının olmadığı bir sırada Türk sosyolog
köylülere, "Siz bunlara sahip değilsiniz ki, niçin
böyle söylediniz?" diye sorduğunda, "Elin
yabancısına mahcup olmayalım, diye!” yanıtını
veriyorlar.
Bu parçada anlatılanlar, sosyolojide araştır-
ma yaparken aşağıdakilerden hangisinin
gerekli olduğuna işaret etmektedir?
A) İncelenecek toplumun kültürünü tanımanın
B) Fiziksel olaylarla sosyal olaylar arasındaki
farkı kavramanın
C) Köy ve kent topluluklarını ayn ayrı ele alma-
nın
D) Araştırma konusunun sınırlarını belirlemenin
E) Doğru Olup olmadığı belirlenebilir bir hipotez
oluşturmanın
(2006-öss sos-2)
6.
Bir sosyolog, sosyolojinin bulgularını kullanan bir
toplumda bireylerin toplumsal olayları açıklarken
akıl dışı düşüncelere ve duygulara kapılmayaca-
ğını öne sürmektedir.
Sosyolojinin aşağıdaki özelliklerinden hangi-
si, sosyoloğun bu görüşünü destekler?
A) Ele alınabilecek olaylar arasında seçme yap-
maşı
B) Olayların genel özellikleriyle ilgilenmesi
C) Olgu ve olaylara nesnel bakmayı sağlaması
D) Olayları gerçekleştiği koşullar içinde ele
alması
E) Olayları geçmişteki bağlarıyla incelemesi
(2006-öss sos-2)
YGS-LYS.
Bölüm 2
7.
8.
Bir kentin sokaklarında asfaltın yumuşak olduğu
günler, güneş çarpması vakalarının sayısının da
arttığını gözlemek mümkündür. Ancak bu ilişkiye
dayanarak, "Asfaltın yumuşaması güneş çarp-
maşına neden olmuştur." yargısına varılamaz.
Bu görüşün temelini aşağıdaki yargılardan
hangisi oluşturmaktadır?
A) Konuya uygun olmayan ölçme aracı kullan-
malç, araştırmacıyı yanıltabilir.
B) Bir gözlemin bilimsel değer taşıyabilmesi
için, bu gözlemin bilim adamlarınca yapılmış
olması gerekir.
C) İki Olay arasındaki ilişkinin niteliği zaman ve
mekâna göre değişmez.
D) Olayların aynı zamanda gerçekleşmesi, ara-
larında her zaman yüksek ilişki olduğunu
gösterir.
E) İki Olay arasında yüksek ilişki gözlenmesi, bu
Olaylardan birinin ötekinin sonucu olduğu
anlamına gelmeyebilir.
(1998-öşş)
Bilimadamı, dostlarını kaybetmek, düşmanlarını
artırmak istemiyorsa, meslek arkadaşlarını azar-
layıp kınayarak kendisine "olumsuz" sıfatını
kazandırmaktan sakınmalıdır. Ancak eksik ve
temelsiz konular, batıl inançlar karşısında sessiz
kalmamak ve onları kabullenmiş görünmekten
kaçınmak da mesleğine karşı görevidir. Bilgi
yanlışlarını eleştirmek dost kazandırmasa da
saygınlığı artırabilin
Bu parçada, bilimadamlarına hangi konuda
öneride bulunulmaktadır?
A) Hoşgörülü davranırken bilimsel ilkelerden
fedakârlık etmeme
B) Birlikte çalıştığı kişileri yaratıcı ve başarılı
olmaya özendirme
C) Sorunlara akılcı çözümler önerme
D) Mesleğinde yükselmek uğruna başkalarını
üzücü yollara başvurmama
E) Diğer bilimadamlanyla işbirliği yapma
(1997-ösş)
9.
10.
Sosyolojide Yöntem, Araştırma Teknikleri
Boşanmaya yol açan belirli nedenlerin sosyoloji-
nin ilgi alanına girebilmesi için, sadece birkaç
çiftin bu nedenlerle boşanmış olması yeterli
değildir. Bu nedenlerin başka birçok çifti de
boşanmaya yöneltmiş olması gerekir.
Bu durum dikkate alındığında, bir olgunun
sosyolojinin ilgi alanı içinde yer alması aşağı-
dakilerden hangisine bağlıdır?
A) İnşan ilişkilerini olumsuz yönde etkilemesine
B) Toplumun gelişmesinde rol oynamasına
C) Toplumun genelinde gözlenmesine
D) Birey için önemli bir sorun olmasına
E) Belirli normlara dayanmasına
(1996-ösş)
Araştırma konusunun seçilmesinden, o konuda
nasıl araştırma yapılacağına, nelere dikkat edile-
ceğine, araştırma sonuçlarının nasıl yorumlana-
cağına ve yayımlanacağına varıncaya kadar
bilimsel çalışma disiplinini ilgilendiren pek çok
konuda, yetişmiş bilim adamının araştırmacıya
yol göstermesi, onu düşebileceği çıkmazlara
karşı uyarması, yanlış bir adım attığında eleştir-
mesi sadece yararlı değil, çoğu zaman gereklidir
de.
Bu parçada, bir araştırmacınm yetişmesinde
aşağıdakilerden hangisinin rolü üzerinde
durulmaktadır?
A) Özveriyle ve yılmadan çalışmanın
B) Başka araştırmacıların bulgularından yarar-
lanmanın
C) İşin nasıl yapılacağını iyi bilen bir ustayla
çalışmanın
D) Farklı alanlardaki uzmanlarla işbirliği yapma-
E) Alanındaki bilimsel gelişmeleri yakından izle-
menin
(1995-öşş)
183
