Son Osmanlı Mebusan Meclisinin Açılması ve Misakımillî Kararları
Son Osmanlı Mebusan Meclisi
• 21 Aralık 1918'de İngilizlerin isteği ile kapatılan meclis,
12 Ocak 192Üde 168 mebustan 72'sİnİn katılımıyla açılmıştır.
• Mustafa Kemal
'dan milletvekili seçilmiş Olmasına
rağmen, tutuklanma olasılığına karşı İstanbul'a gitmemiştir.
Mustafa Kemal'in Ankara'da Görüştüğü
Milletvekillerinden İstekleri
Kendisinin başkan seçilmesi
Müdafaa-i Hukuk Grubunun oluşturulması
Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararların kabul edilmesi
• Mustafa Kemal'in kendisinin başkan seçilmesini istemesin-
de Kanunuesasi'ye göre herhangi bir olumsuzluk karşısında,
meclis başkanının ülkenin güvenli bir yerinde meclisin toplan-
ma çağrısını yapma yetkisine sahip olması etkili olmuştur. An-
cak delegelerin padişahın etkisinde kalması nedeniyle Muşta-
fa Kemal başkan seçilmemiştir.
Mebusan Meclisinin
İlk başkanı
Son başkanı
Reşat Hikmet Bey
Celaleddin Arif Bey
Mustafa Kemal mecliste millî bir ruhun oluşturulması
için Müdafaa-i Hukuk Grubunun kurulmasını istemiş-
tin Bu durum Nutuk'ta şu şekilde geçmektedir:
"Vatanm kurtuluşu, istiklalin kazanılması hedefine
yönelmiş bulunan millî birliğimizin, köklü ve düzenli
bir teşkilatm varlığına ve bu teşkilatı iyi yürütüp yö-
netebilecek yetenekli kafaların ve enerjilerin, bir tek
beyin ve bir tek enerji hâlinde birleşmiş ve kaynaşmış
olmasma bağlı bulunduğunu söyledik. Bu münase-
betle İstanbul'da açılacak Meclis-İ Mebusunda güç-
lü ve dayanışmalı bir grubun kurulması zaruretini or-
toya koyduk.”
Ancak Mustafa Kemal'in kurulmasını istediği "Müdafaa-i
Hukuk" grubu yerine Mebusan Meclisinde "Felah-ı Va-
tan" grubu kurulmuştur. Grubun sözcülüğünü Rauf Bey
(Orbay) üstlenmiştir. İstanbul'da baskılar sonucu sözle-
rini tutamayıp Felah-' Vatan Grubunun kurulmasını sağ-
layan milletvekilleri için Mustafa Kemal şunları söyle-
miştir:
"Sözlerinde durmayan bu efendiler; inançsız idiler, kor-
kak idiler, cahil idiler. Çünkü millî amaçlanmn ciddilik
ve kesinliğine ve bu amaçlarm dayanağı olan millî teş-
kilatın sağlamlığına inanmıyorlardı. Korkak idiler, çün-
kü biricik dayanağm ve kurtuluşun millet olduğunu ve
olacağım takdir edemiyorlardı. Nazik davranarak bü-
yük gayelere ulaşabileceklerini sanıyorlardı."
• Mebusan Meclisinde 28 Ocak 192Üde Erzurum ve Sivas kong-
releri kararlan temel alınarak hazırlanan "Misakımillî" (Ulusal
Ant) kararlan kabul edilmiştir.
• Misakımillî Kararlarının alınması üzerine İtilaf Devletlerinin
baskısıyla Ali Rıza Paşa Hükümeti istifa etmiş yerine Salih Paşa
Hükûmeti kurulmuştur. İtilaf Devletleri Misakımilli Kararlarını
geri çektiremeyince 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal
etmiştir. Meclis basılarak milletvekilleri Malta'ya sürgün edil-
• 5 Nisan 192ffde tekrar sadrazamlığa getirilen Damat Ferit Paşa
Millî Mücadele yanlılarının asi olduğuna ve öldürülmelerinin
dinen sakıncası olmadığına dair şeyhülislamdan fetva almıştır.
j Ankara'da Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine: 16 Mart 1920
"Bu sabah Şehzadebaşı'ndaki Mızıka Karakolunu İngilizler ba-
şıp oradaki askerlerle çarpışara, sonuçta şimdi İstanbul'u işgal
altına alıyorlar. Bilginize sunulur."
Manastırlı Hamdi Bey
Mustafa Kemal İstanbul'un işgalini Manastırlı Hamdi Beyfin
telgrafıyla öğrenmiştir. Bunun üzerine Mustafa Kemal telgraf-
larla işgali kınamış, İstanbul ile tüm haberleşmenin kesilmesi-
ni, İstanbul'da yapılan tutuklamalara karş Anadolu'daki İtilaf
subaylarının tutuklanmasını istemiş ayrıca İtilaf Devletlerinin
Anadolu'ya asker nakletmelerini engellemek için Geyve ve Ulu-
kışla civarındaki köprüleri ve demir yollarını tahrip ettirmiştir.
115
1
2
3
4
5
6
7
8
9
TÜRKİYE
Misakımilli (Ahd-ı Milli / Ulusal Ant / Millî Yemin)
Osmanlı Devleti'nin Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzala-
dığı (30 Ekim 1918) tarihte düşman işgaline uğramamış yer-
ler bir bütündür, bölünemez.
Türk ve İslam çoğunluğunun bulunduğu bölge bölünmez ve
ayrılmaz bir bütün savılacaktır.
İstanbul ve Marmara Denizi'nin güvenliği her türlü tehlike-
den korunmalıdır. Bu esas kabul edildikten sonra ticaret ge-
milerinin Çanakkale ve İstanbul boğazlarından geçişi, ilgili
devletlerin birlikte verecekleri karara bağlıdır.
Halkın oyu ile ana vatana katılan üç sancak; Kars, Ardahan
ve Batum'da (Elviye-i Selase) gerekirse yine halk oylaması-
na başvurulabilir.
Batı Trakya'nın durumu halkın serbestçe vereceği oya göre
belirlenmelidir.
Azınlık haklan komşu ülkelerdeki Müslüman halkın da aynı
haklardan yararlanması şartıyla kabul edilecektir,
Araplar, kendi geleceklerine halk oylamasıyla karar verecektir,
Millî ve ekonomik gelişmemizi engelleyen siyasi, adli ve
mali sınırlamalar (kapitülasyonlar) kaldırılmalıdır.
Osmanlı Devleti'nden kalan dış borçlar eşit bir şekilde pay-
taştırıldığı taktirde ödenecektir.
instagram.com/copysinav
