/ SOLUNUM
SİTOPLAZMA
2 NADH
Glikoliz
2 NADH
2 NADH
Pirüvat oksidasyonu
NADH
Krebs
döngüsü
_ş_ ATP
MİTOKOND i
2 FADH
Oksidatif
fosforilasyon:
elektron
taşınması ve
kemiozmoz
ATP
22.
23.
a-
24.
Örnek Sorular
Oksijenli solunumun,
glikoliz,
krebs çemberi,
likozğ) 2 Pirüvat
+ ATP
substrat seviyesinde
fosforilasyon ile
Glikoz başına maksimum:
III.
elektron taşma sistemi
substrat-seviyesinde oksidatif fosforilasyon ile
fosforilasyon ile
aklaşık 32 ATP
evrelerinde üretilen ATP miktarının
çoğa doğru sıralanışı aşağıdakilerden han-
gisinde verilmiştir?
A) 1-11 - III
B) I - III -II C) II -l - III
D) II - III -l
E) III -l- II
Oksijenli solunumda bir glikoz molekülünden elde edilen A TP verimi
BESİNLERİN OKSİJENLİ SOLUNUMA KATILMA YOLLARI
Bu bölümde glikozun substrat olarak kullanıldığı oksijenli solunum mekanizma-
larını inceledik. Fakat vücudumuza çok az miktarda serbest glikoz alırız. Tüket-
tiğimiz besinlerin içinde polisakkarit (nişasta ve glikojen), disakkarit (sükroz ve
laktoz), protein ve yağ gibi maddeler bulunur. Vücuda alınan kompleks organik
maddeler hidroliz ile monomerlerine dönüştükten sonra solunum tepkimelerine
katılabilirler.
Polisakkarit şeklinde vücuda alınan karbonhidratlar sindirim sonucu glikoza
dönüşür. Disakkaritlerin sindirimi sonucu glikoz, früktoz ve galaktoz oluşur.
Früktoz ve galaktoz izomeraz adı verilen enzimlerle glikoza dönüştürülür. Gli-
koz, glikoliz ile başlayan bir süreçle oksijenli solunum tepkimelerine katılır.
Yağlar, hidroliz tepkimeleri ile gliserol ve yağ asitlerine parçalanırlar. Gliserol,
gliseraldehit 3-fosfata dönüşerek glikoliz tepkimelerine katılır. Yağ asitleri ise
beta oksidasyon olarak adlandırılan bir olayla iki karbonlu bir molekül olan ase-
til CoA moleküllerine dönüşür. Asetil CoA molekülleri Krebs döngüsüne girerek
oksijenli solunuma katılır. Beta oksidasyonu sırasında NADH ve FADH2 mole-
külleri de üretilir ve bunlar ATP sentezinde kullanılır.
Yağlar karbonhidratlara göre daha çok sayıda hidrojen atomu içerdiğin-
den, beta oksidasyonu sırasında çok fazla miktarda NADH ve FADH2 molekülü
üretilir. Bu moleküllerin ETS'ye taşınım ile daha fazla miktarda ATP ve su üretimi
gerçekleşir.
Proteinlerin hidrolizi sonucu oluşan 20 çeşit amino asit farklı basamaklardan
oksijenli solunum tepkimelerine katılır. Amino asit moleküllerinden deaminas-
yon olarak adlandırılan bir tepkime ile amonyak (NH3) molekülü ayrılır. Geri ka-
lan kısım ise pirüvik asit, asetil CoA ya da sitrik asit döngüsündeki bir maddeye
dönüşerek oksijenli solunuma katılır.
Ortamda, mitokondri iç zarında yer alan
ATP sentazın işlevini tamamen durduran
özgül bir madde bulunduğunda, aşağıdaki-
lerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
A)
B)
C)
D)
E)
Karbondioksit çıkışı artar.
Oksijen kullanımı durur.
Mitokondri iç zarının iki yüzeyi arasındaki
PH farkı artar.
Elektron taşma sisteminde proton pompa-
lanması hemen durur.
Elektron taşma sistemindeki elektron akışı
hemen durur.
(2014 - LYS)
Oksijenli solunumun,
III.
glikoliz,
krebs döngüsü,
elektron taşma sistemi
evrelerinden hangilerinde substrat seviye-
sinde fosforilasyon gerçekleşir?
A) Yalnız I
C)lveııı
D) II ve III
19
c
20
E
E) ı, il ve III
21
c
275
