/ SOLUNUM
Hücreler ATP üretmek için karbonhidrat, yağ ve protein gibi organik molekülleri
kullanırlar. Fakat hücresel solunumda yaygın olarak kullanılan substrat glikozdur.
Glikoz molekülünün hücre solunumuyla parçalanması, her basamağında farklı
bir enzimin görev yaptığı bir dizi tepkime sonucunda kademeli olarak gerçek-
leşir. Bu süreçte açğa çıkan enerjinin bir kısmı AT P sentezinde kullanılırken
büyük bir kısmı da ISI olarak hücreye yayılır. Hücreler, metabolik aktiviteleri için
gerekli olan enerjiyi ATP molekülünden sağlarlar.
Glikozun kademeli olarak parçalanması ATP üretimini daha verimli hale
getirir. Glikozun parçalanması bir anda gerçekleşseydi üretilen ATP miktarı aza-
lıp açığa çıkan ısı miktarı artardı. Bu durum hücrelerin ölümüne neden olurdu.
Organik monomerlerin parçalanarak ATP üretilmesinde fermantasyon, oksijenli
solunum ve oksijensiz solunum olarak adlandırılan üç farklı katabolik yol kulla-
nılır.
Organik maddelerin
4.
5.
6.
Örnek Sorular
Aşağıdaki tepkimelerden hangisinde ATP
sentezi gerçekleşmez?
A)
B)
C)
D)
E)
Etil alkol fermantasyonu
Fotosentez
Laktik asit fermantasyonu
Nişasta sentezi
Oksijenli solunum
parçalanması ile
ATP üretimi
Fermantasyon
Hücresel solunum olayı ile ilgili,
Etil alkol
fermantasyo
Laktik asit
Oksijenli
fermantasyon!! solunum
Solunum
Oksijensiz
solunum
III.
Her basamağında farklı bir enzimin görev
yaptığı bir dizi tepkimeler zinciridir.
Organik monomerlerin kademeli olarak
parçalanmasını sağlar.
Süreç içinde açığa çıkan enerjinin tama-
mı ATP sentezinde kullanılır.
a-
Fermantasyon, organik besinlerin oksijen kullanılmaksızın kısmen yıkıldığı ka-
tabolik bir süreçtir. Bununla birlikte en yaygın ve etkin katabolik yol organik
moleküllerin oksijen varlığında parçalandığı oksijenli solunumdur. Prokaryot
ve ökaryot yapıdaki organizmaların çoğu ihtiyaç duyduğu ATPlyi oksijenli so-
lunum ile üretir. Bazı prokaryotlar, oksijen kullanmadan enerji üretimi sağlayan
benzer bir süreçle ATP üretirler. Bu olaya oksijensiz solunum adı verilir. Oksi-
jensiz solunumda son elektron yakalayıcı olarak oksijen dışındaki inorganik bir
molekül kullanılır.
OKSİJENLİ SOLUNUM
Organik moleküllerin oksijen varlığında bir dizi tepkime ile karbondioksit ve
suya parçalanıp ATP elde edilmesine oksijenli solunum denir.
C H O +602 6C02 + 6H20 + Enerji (ATP + ısı)
6 12 6
Aşağıda bu tepkimelerin genel özellikleri verilmiştir.
• Prokaryot canlılarda sitoplazmada başlar, hücre zarının iç yüzeyinde ta-
mamlanır.
• Ökaryot hücrelerde sitoplazmada başlayıp mitokondride tamamlanır. Mito-
kondri çift zarlı bir organeldir. Dıştaki zar düz, içteki zar ise kıvrımlıdır. İki zar
arasında zarlar arası boşluk bulunur. İç zarın oluşturduğu kıvrımlara krista
adı verilir. İç zar ile çevrelenmiş olan sıvı dolu alana matriks denir. Krista ve
matrikste oksijenli solunum enzimleri bulunur.
yargılarından hangileri doğru değildir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) ı veli
D)lveııı
E) ve III
Bir bitki hücresine ait olan,
II.
III.
kloroplast,
sitoplazma,
mitokondri
yapılarından hangilerinde oksijenli solunu-
ma ait bazı tepkimeler gerçekleşir?
A) Yalnız II
B) Yalnız III C) I ve II
D) ive III
1
2
D
E) ve III
3
269
