Solunum Hızını Etkileyen Faktörler:
Solunum genelde istemsiz bir fonksiyon olup merkezî sinir sistemi tara-
fından da kontrol edilir.
Beyin sapındaki omurilik soğanı ve pons, solunum ritmini düzenler.
Kemoreseptörler kandaki karbondioksit miktarındaki değişikliklere du-
yarlıdır.
Kandaki karbondioksit, kan-beyin bariyerini geçerek beyin omurilik SIVI-
sında (BOŞ) karbonik asit oluşturur.
Karbonik asidin ayrışmasıyla oluşan iyonları ortam pH'ını düşürür ve
kemoreseptörleri uyarır.
Aşrı oksijen düşüklüğü, aort ve boyun bölgesindeki atardamarların du-
varlarındaki kemoreseptörler tarafından algılanır.
Solunum merkezinden diyafram ve kaburga kaslarına sinyaller iletilerek
solunum hızı ve derinliği artırılır.
Artan solunum, fazla karbondioksiti uzaklaştırır, PH normale döner ve
homeostasi sağlanır.
Kanda CO artışı, adrenalin salgılanması ve kanda tiroksinin artış soluk
alıp vermeyi hızlandırır.
Solunum Gazlarının Taşınması
Solunum olayı dış solunum ve iç solu-
num olmak üzere iki aşamada gerçek-
leşir.
Dış solunum: Küçük kan dolaşımı sı-
rasında gerçekleşir. Akciğerler yoluyla
havadan alınan oksijenin kana verilme-
si ve kandaki karbondioksitin yine akci-
ğerler aracılığıyla dışarı atılması şeklin-
de gerçekleşen solunuma dış solunum
denir.
İç solunum: Vücuttaki doku hücreleri
ve kan arasında gerçekleşen gaz alış-
verişine iç solunum denir. İç solunum-
da kandan hücrelere oksijen, hücreler-
den kana ise karbondioksit taşınır.
Oksijenin Taşınması:
z- %3'ü kan plazmasında çözünmüş hâlde taşınır.
Dış Solunum
İç Solunum
%97'si alyuvarlarda HbO (oksihemoglobin) şeklinde taşınır.
Karbondioksitin Taşınması:
%7'si kan plazmasında çözünmüş hâlde taşınır.
%23ü alyuvarlarda HbCO (karbominohemoglobin) şeklinde taşınır.
%70'i HCO (bikarbonat) şeklinde kan plazmasında çözünmüş hâlde
taşınır.
71
ÇÖZELİM
I. Kanda karbondioksit oranının artması
II. Kan pH'ının artması
III. Adrenalin hormonu salgısının artması
IV. Deniz seviyesinden yukarılara çıkılması
Yukarıdaki durumlardan hangileri nefes alıp
verme hızını artıran faktörlerdendir?
B) Illve ıv
C) l, II velil
D) ı, III ve ıv
E) ı, II, III ve ıv
-c:tğğüj::»»
Karbondioksit seviyesinin artması, vücudun asidik
hâle gelmesine neden olur ve bu durum nefes al-
mayı artırır. Bu nedenle bu durum nefes alıp ver-
me hızını artıran bir faktördür.
Kan pH'ının artması (alkaloz durumu), genellikle
nefes alımını azaltır. Bu nedenle bu durum nefes
alıp verme hızını artıran bir faktör değildir.
Adrenalin, vücudun stres tepkisi olarak nefes alı-
mını artırır. Bu nedenle bu durum nefes alıp verme
hızını artıran bir faktördür.
Yüksek irtifalarda oksijen seviyesi düşer, bu da
vücudun daha fazla nefes almasına neden olur.
Bu nedenle bu durum da nefes alıp verme hızını
artıran bir faktördür.
Doğru cevap (D) seçeneğidir.
I. Alyuvardaki hemoglobine bağlı hâlde
II. HCO- iyonları şeklinde kan plazmasında
III. Kan plazmasında çözünmüş hâlde
Karbondioksitin taşınma şekilleri en fazla
oranda olandan en az olana doğru sıralanışı
aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
A) 1-11 -III
B) ı- III -II
C) -ı-ııı
E) III -II I
