/ SOLUNUM
4.
Elektron Taşıma Sistemi (ETS) :
Hücreler ihtiyaç duydukları ATP moleküllerinin çoğunu oksidatif fosforilasyon
ile üretirler.
Oksidatif fosforilasyon, mitokondrinin iç zarında gerçekleşir. İç zar, kristalar
oluşturacak şekilde kıvrımlar yaparak yüzey alanını genişletmiştir. Bu adaptas-
yon oksijenli solunum tepkimelerinin daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.
Mitokondrinin iç zarında oksidatif fosforilasyonu gerçekleştiren enzimler, elekt-
ron taşma sistemi (ETS) elemanları ve AT P sentaz enzimi bulunur.
ETS'de dört özel protein grubu vardır ve bu moleküller elektron isteği (elektro-
negatiflik) en az olandan en çok olana doğru sıralanmışlardır.
Oksijen molekülü son elektron yakalayıcısı olarak görev yapar. İç zara gömülü
olarak bulunan ATP sentaz, ADP molekülüne inorganik fosfat ekleyerek ATP
16.
17.
a-
18.
13
Örnek Sorular
Oksijenli solunumun ETS elemanları ile ilgili,
I. Mitokondrinin iç zannda bulunurlar.
II. Elektron isteği en çok olandan en az ola-
na doğru sıralanırlar.
III. Görevlerini tamamladıklarında yükselt-
genmiş olarak kalırlar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
C) ı ve III
D) II ve III
E) l, II ve III
Ökaryot canlıların oksijenli solunumunda,
sentezini sağlayan bir protein kompleksidir.
Mitokondri iç zari
nİİııtİıİıİıİıİıİıİışi
sentaz
II.
III.
glikozun sitoplazmada belirli moleküllere
kadar yıkılması,
enerji elde etmede kullanılacak molekül-
lerin mitokondrilere geçmesi,
moleküllerin enzimlerle C02 ve H20 ya
kadar parçalanması
arası bölge
Mitokondri
iç zan
Mitokondri
matrik$i
lektron
şıyıcı
otein
pleks.
NADH
(besinden gelen
elektronları
taşır)
iiiiıiıiiiiiûıii
H20
ADP
olaylarının gerçekleşme sırası aşağıdakile-
rin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) 1-11 - III
B) II -ı - III C) II - III -ı
O Elektron taşma zinciri
Elektron taşınması ve zarın iki yüzeyi arasında H +
gradiyenti oluşturan protonlann (H t) pompalanması
Oksidatif fosforilasyon
Kemiozmoz
H+'ların zardan geri akmasından
güç sağlayan ATP sentezi
Kemiozmotik hipoteze göre ETS'de elektron taşınması ve A TP sentezi
Mitokondrideki oksidatif fosforilasyon kemiozmoz mekanizmasıyla gerçekleşir.
Kemiozmoz, ETSideki elektron taşınmasıyla ATP sentezini eşleştiren bir mekaniz-
madır. Kemiozmotik mekanizmaya göre ATP sentezi aşağıdaki gibi gerçekleşir:
• Glikoliz, pirüvik asit oksidasyonu ve Krebs döngüsü sırasında sentezlenmiş olan
NADH ve FADH2 molekülleri, mitokondrinin iç zarındaki ETS sistemine gelince
sırasıyla NAD+ ve FAD moleküllerine yükseltgenirler. NADH'ın elektronları
I numaralı kompleks ile FADH2'nin elektronları ise II numaralı kompleks ile
ETS'ye aktarılır.
• Yükseltgenme işlemi sırasında açığa çıkan elektronlar ETS sistemine; protonlar
ise matriks sıvısına bırakılır.
• Bu yüksek enerjili elektronlar bir dizi yükseltgenme indirgenme reaksiyonları ile
ETS birimlerinde taşınarak elektron isteği en fazla molekül olan oksijene
aktarılır.
ü-
Fare
ı
Kireç suyu
Yukarıdaki deney düzeneğinde farenin ger-
çekleştirdiği oksijenli solunuma bağlı ola-
rak,
III.
U borusundaki h yüksekliğinin azalması,
kireç suyunun bulanması,
deney düzeneğindeki C02/02 oranının
artması
değişimlerinden hangileri gerçekleşir?
(C02 + kireç suyu bulanma)
A) Yalnız II
B) I vell
C) I ve III
D) II ve III
c
14
E
E) ı, II ve III
15
273
