5. SOHBET (SOYLEŞI)
Çoğunlukla gazete ve dergilerde yayımlanan, güncel olayla-
Tın, kültür ve sanat hayatındaki gelişmelerin fazla derine inil-
meden, içten bir dille, okuyucuyla karşılıklı konuşma havasın -
da işlendiği yazı türüdür.
Eskiden bu türe musahabe denirdi.
Yazar, düşüncelerini -senli benli" bir anlatımla kaleme alır.
Sıcak, İçten bir üslup dikkat çeker.
Ele alman konu, kanıtlanma yoluna gidilmez.
Konuşma dilinin özellikleri, sorulu cevaplı devrik cümleler
görülür.
Türk Edebiyatında Sohbet Türündeki Bazı Önemli Eserler
Rwnazan Sohbetwj (Ahmet Raşim) ; Söyleşiler (Nurullah Ataç) :
Eşref Sag Ümn Dünyası, Hayat Böyledir, Aile Sohbetleri, Saadet
Yolu (Şevket Rado); Edebiyat Konuşmalan (Suut Kemal Yetkin);
Sohbetler (Ahmet Kabaklı)...
7. GEZİ YAZISI (SEYAHATNAME)
Gezip görülen yerleri, bu yerlerin coğrafi güzelliklerini, tarihi-
nİ, törelerini, gelenek ve göreneklerini, dilini, dinini, kültürünü
edebi üslupla anlatan yazılardır.
Eskiden gezi yazısına seyahatname, gezgine de seyyah de-
nirği.
Açıklayıcı, Öyküleyici, betimleyici anlatım biçimlerinden yarar •
landır.
Dünya edebiyatında Marco polo ve İbni Batuta gibi işimler,
gezi yazısının ilk örnekleri veren sanatçılardır.
Türk edebiyatında 16. yüzyılda Babür Şah tarafından kaleme
dinarı Babürnâme (Hem anı hem gezi yazısı Özelliği gösterir.)
ve Şeydi Ali Reis tarahndan kaleme alınan Mir'atü'l-Memâlik ,
bu türde yazılmış ik eserlerdendir.
NOT
Osmanlı Devleti'nin yabancı ülkelere gönderdiği elçilerin, git-
tikleri yerlerle İlgili gözlem ve İzlenimlerini İçeren sefaretname-
ler de gezi yazışı türüne Özgü nitelikler taşır.
Türk Edebiyatında Gezi Yazısı Türündeki Bazı Onemli Eserler
Seyahatnâme (Evliya Çelebi); Tuhfetü'l-Harameyn (NâbÎ);
Avrupa 'da Bir Cevelan (Ahmet Mithat Efendi); Hac Yolunda,
Âfak-l Irak, Avrupa Mektupları, Suriye Mektupları (Cenap
Şahabettin): Frankfurt Seyahatnamesi (Ahmet Haşim): Anadolu
Notları (Reşat Nuri Güntekin); Mavi Yolculuk, Mavi Anadolu
(Azra Erhat); Deniz Aşın, Bizim Akdeniz, Taymis Kıyıları, Tuna
Kıyılan, Hind, Yolcu Defteri, Gezerek Gördüklerim (Falih Rıfkı
Atay); Tuna'dan Batıya, Yurttan Yazılar (İsmail Habip Sevük);
Hiroşimalar Olmasın (Oktay Akbal); Düşsem Yollara Yollara
(Haldun Taner): Abbas Yolcu (Attilâ İlhan): Camm Anadolu,
Tezek (Bedri Rahmi Eyüboğlu); Üsküp ten Kosova'ya, Türkistan
Türkistan (Yavuz Bülent Bakiler); Bir Dinozorun Gezileri (Mina
Urgan). ..
3. BİYOGRAFİ (YAŞAM ÖYKÜSÜ)
Alanında tanınmış insanların yaşamlarını anlatan yazılardır.
Biyografilerde topluma mal olmuş kişilerin hayatları, kronolo-
jik bir sırayla başka bir yazar tarafından anlatılır, Bu tür eser-
lerde kişilerin hayatlarının yanı şıra eserleri, edebî kişiliği, gö-
rüşleri vb. hakkında da bilgi verilir.
Eski Yunan edebiyatında Plutarkhos'un Hayatlar adlı eseri bu
türün İlk Örneğidir.
Biyografilerin divan edebiyatındaki karşılığı tezkirelerdir. Türk
edebiyatındaki ilk tezkire, Ali Şir Nevai'nin kaleme aldığı
Mecalisü'n-Ne1âis adlı yapıttır.
Türk Edebiyatında Biyografi Türündeki Bazı Önemli
Eserler
Tek Adam, İkinci Adam, Menderes'in Dram (Şevket Süreyya
Aydemir); İstiklal Şairi Mehmet Âkif Ersoy, Namık Kemal (Mit-
hat Cemal Kuntay); Ahmet Haşim (Yakup Kadri Karaosmanoğ-
lu); Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (Behçet Necatigil)...
