SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (1947-1991)
NATO'nun Kuruluşu
ARİ
DERS
0
Marshall Planı ve Truman Doktrini, Sowetlerin Orta Doğu ve Avrupa'da girişmiş oldukları yayılma faaliyetleri-
ne karşı Birleşik Amerika'nın almış olduğu ilk tedbirlerdir. Fakat 1948 Berlin Buhranı Amerika'ya şunu gösterdi
ki, dünyanın yeni bir barış düzenine kavuşturulması için artık Sovyetlerle bir işbirliği yapma imkanı kalmamış-
ör. Çünkü Sovyetler, bir barış düzeninin kurulmasından ziyade, mümkün olduğu kadar geniş alanları komünist
kontrolü altına sokmanın çabası içindedir. İşte bu durum, Amerika'yı, Sovyetlere karş Durdurma ve çevreleme
politikasını uygulamaya götürmüştür. Amerika Sovyet yayılmasını durdurmak için gerekli tedbirleri alacaktır ki,
bu tedbirlerin en etkilisi 4 Nisan 1949'da kurulan NATO veya Kuzey Atlantik İttifakı olacaktır.
NATO'nun Kuruluşu
Ğ Marshall Plamve Truman Doktrini, Sovyetlerin Orta Doğu ve Avrupa'da girişmiş oldukları yayılma faaliyetleri-
ne karşı Birleşik Amerika'nın almış olduğu ilk tedbirlerdir. Fakat 1948 Berlin Buhranı Amerika'ya şunu gösterdi
ki, dünyamn yeni bir barış düzenine kavuşturulması için artık Sovyetlerle bir işbirliği yapma imkanı kalmamış-
tır. Çünkü Sovyetler, bir barış düzeninin kurulmasından ziyade, mümkün olduğu kadar geniş alanları komünist
kontrolü altına sokmanın çabası içindedir. İşte bu durum, Amerika'yı, Sovyetlere karş durdurma ve çevreleme
politikasını uygulamaya götürmüştür. Amerika Sovyet yayılmasını durdurmak için gerekli tedbirleri alacaktır ki,
bu tedbirlerin en etkilisi 4 Nisan 1949'da kurulan NATO veya Kuzey Atlantik İttifakı olacaktır.
ö Sovyetlerin Avrupa'da girişmiş olduğu yayılma çabalan ve özellikle Çekoslovak darbesi, 1948 Martında, İn-
giltere, Fransa, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasında Bah Avrupa Birliği denen bir ittifak sisteminin ku-
rulması sonucunu vermiştir. Sowet saldırganlığına karşı kurulmuş bulunan bu ithfak, daha ilk günden itibaren
Amerika'ya dayanmaya ve ittifakın üyeleri de Amerika'yı bu ittifakın içine çekmeye çalıştı. Amıerika'nın askeri ve
mali desteği olmazsa, bu ittifakın Sovyet emperyalizmine karşı etkili olması mümkün değildi.
ö Amerika Monroe Doktrininden beri Avrupa ile ittifaklara girmiyordu. Fakat Avrupa'daki durum da ciddi ve teh-
tikeli idi. Bat Avrupa Birliği'nin kuruluşunun hemen arkasından Sovyetlerin Berlin Buhranını çıkarması, Batıya
karşı açıkça bir meydan okumaydı. Bu sıkıntılı durumu Amerikan Senatosu üyelerinden Senatör Arthur H. Van-
denberg bertaraf etti. Senatör Vandenberg Nisan ayında Senatoya sunduğu bir karar tasarısında, Amerika Cum
hurbaşkanına, Amerika'nın güvenliğini ilgilendiren ve karşılıklı yardıma dayanan "bölgesel ve diğer ortak anlaş-
malara" katılma yetkisinin verilmesini istedi. Vandenberg'in bu teklifi 11 Haziran 1948 de Amerikan Kongresi
tarafindan kabul edildi ve bu karara bundan böyle Vandenberg Kararı denildi. Vandenberg Kararı, Amerika'nın
1823'ten beri uyguladığı Monroe Doktrinini veya inziva politikasını resmen terk etmesiydi.
Amerika, dış politikasında bu esaslı değişikliği yaptıktan sonra, 4 Nisan 1949da 12 Batılı ülke arasında, kısa
adı ile NATO (North Atlantic Treaty Organization) denen Kuzey Atlantik İttifakı kuruldu. Antlaşmanın başında,
bu ülkelerin, milletlerin, demokrasi ilkeleri ile kişi hürriyetleri ve hukuk üstünlüğüne dayanan hürriyetlerini ve
ortak savunmaları ile barış ve güvenliklerini korumak için birleşmiş oldukları belirtiliyordu. İçlerinden birine
yapılmış bir saldırı hepsine yapılmış sayılacaktı. NATO'nun kuruluşu ile Sovyetlerin Avrupa'daki yayılmasını
durdurmuştur.
ö Sovyetler Birliği 1949'a gelinceye kadar Avrupa'nın önemli bir kısmını sınırları içine katmıştır. Sowet Rusya,
1940-1945 yılları arasında Avrupa'da 450.000 Km. toprağı ve 24 milyon kadar nüfusu sınırları içine katmışhr.
1945-1948 yılları arasında ise, 1 milyon Km. toprak ile 92 milyon nüfusu da kontrolları altına almışlardır. Türki-
ye ve Yunanistan'ın 1952 de, Batı Almanya'nın 1955 de ve İspanya'nın da 1982 yılında NATO'ya katılması ile
NATO üyelerinin sayısı 16'ya yükselmiştir.
www.dİzgİkİtapcom
SDLYALÇIN —
