SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ (1947-1991 )
Eisenhovver Doktrini
TARİ
DERS
OT
ABD Başkanı Eisenhower, Orta Doğu'nun SSCB'nin kontrolüne girmesini engellemek ve bölge halkını ABD'nin
yanına çekmek için 5 Ocak 1957'de kongreye bir mesaj gönderdi. "Eisenhovver Doktrini" adını alan bu mesajın
amacı:
Ğ Orta Doğu ülkelerine ekonomik ve askerî yardım yapmak, bu ülkelere komünist bloktan bir saldırı gelmesi
hâlinde Amerikan Silahlı Kuwetlerinin kullanılması için izin almak ve her yıl 200 milyon dolar harcama yetkisi
istemekti.
ö Doktrini ile ABD, Orta Doğu ile ilişkilerini geliştirmiş, SSCB ile ilk defa Orta Doğu'da karşı karşıya gelmeye başla-
mışt. Bu doktrin ile Orta Doğu ikiye ayrılmıştı.
Lübnan, Pakistan, Irak, Türkiye, Afganistan, Libya, Tunus, Fas ve en sonunda İsrail bu doktrini kabul ettiklerini
bildirdiler. Buna karşılık Mısır, Suriye, Ürdün ve Suudi Arabistan'dan olumsuz tepki geldi. Bir kaç hafta sonra
Suudi Arabistan, tutumunu değiştirerek Eisenhower Doktrini'ni "iyi ve müsbet” bulduğunu bildirdi.
Süveyş Krizi
b Süveyş Kanalı 1869'da Sultan Abdülaziz döneminde açılır, kanal hisselerinin büyük çoğunluğunun İngiliz şirket-
lerinin eline geçmesi üzerine İngiltere Mısır'1 1882'de işgal etmişti. I. Dünya Savaşı'ndan sonra Mısır bağımsız
olmuştur.
Mısır Lideri Nasır'ın Batıkların kontrolündeki Süveyş Kanalı'nı 1956 yılında millîleştirdiğini açıklamasından sonra
İsrail, İngiltere ve Fransa'nın oluşturduğu ittifak ile Mısır arasında savaş çıkar. SSCB ve ABD'nin baskısı sonucu
İngiltere ile Fransa'nın geri adım atmasıyla sona ermiştir.
UZAK DOĞU'DA HAKİMİYET MÜCADELESİ
Kore Savaş
Vietnam'ın ikiye bölünmesi
SEATO'nun kurulması
II. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da oluşan Soğuk Savaş bir süre sonra Uzak Doğu'da da çatışmalara neden
Oldu. Uzak Doğu'daki bu durumun sebebi, ABD İle SSCB arasındaki çıkar çatışmalarıdır.
SSCB ile ABD arasında ilk sıcak çatışma
Kore Savaşı 1950-1953)
Japonya savaşta yenilip teslim olunca SSCB, Kuzey Kore'ye; ABD de Güney Kore'ye yerleşerek 38. enlem sınır
olarak kabul edilmişti. Daha sonra SSCB ve ABD'nin iki bölgeyi birleştirmeye yönelik müzakereleri sonuç verme-
yince konu Birleşmiş Milletlere götürülmüştü. Bu girişimden de bir sonuç çıkmayınca kuzeyde SSCB kontrolünde
Kore Halk Cumhuriyeti, güneyde de ABD kontrolünde Güney Kore Cumhuriyeti kurulmuştu,
SSCB, Çin'de komünist yönetimin iş başına gelmesiyle ABD'yi Uzak Doğu'dan uzaklaştırmaya karar verdi.
Moskova'nın talimatı ile Kuzey Kore, Güney Kore'ye 25 Haziran 1950'de saldırıya geçti. Bu saldırı karşısında
ABD'nin başını çektiği bir Birleşmiş Milletler Kuvveti oluşturuldu. Türkiye de bu kuvvete bir tugayla katıldı. Sa-
vaş 1953 yılında sona erdiyse de iki taraf da birbirine kesin üstünlük sağlayamadı. Savaş sonunda SSCB, ABD'yi
Kore'den çıkaramayacağını anladı. İki taraf arasında Panmunjom Antlaşması imzalandı.
vavwdizgikitap.com
401
, ğ SüaLYALÇlN
