Siyaset Felsefesi
"Siyaset" sözcük olarak yönetmek, idare etmek anlamına ge-
lir. Siyaseti hem bilim hem de felsefe konu edinir. Siyaset bilimi,
siyaseti var Olan açışından ele alırken; siyaset felsefesi olması
gereken açısından ele alır.
Siyaset felsefesi; ideal toplumsal düzeni, birey-devlet il'şkile-
rinİ, siyasete dair kavramları sorgulayan disiplindir,
A. Hak, Adalet, Özgürlük
Hak: İnsanların kurallar çerçevesinde bir eylemde bulunabil-
me ya da koşul ardan yararlanma yetkisidir. Haklar üç alanı İçerir.
Kişisel haklar
» Yaşama
» Düşünme
Konut edinme
dokunulmazlığı
Özel yaşamın
gizliliği
Hak
Toplumsal ve
ekonomik haklar
Ailenin
korunması
» Çalışma hakkı
» Sağlık hakkı
» Eğitim hakkı
Siyasal haklar
Vatandaşlık
hakkı
» Seçme ve
seçilme hakkı
» Dilekçe hakkı
Adalet: Herkesin hak ettiğini alma durumudur.
Özgürlük: Baskı altında kalmadan ve kimseye zarar verme-
den iradeyi kullanabilme durumudur.
B. İktidarın Kaynağı
İktidar; yönetenlerin yönetme gücünü elinde bulundurması-
dır. iktidar devletin bir ögesidir. iktidar meşru olmak zorundadır.
Meşruiyet; yapılan eylemlerin hukuk kurallarına uygunluğudur.
Her İktidarın meşru bir temeli Olmak zorundadır, Siyaset felsefesi
"İktidarın kaynağı nedir?" problemi üzerinde tartışır. Bu probleme
üç farklı yanıt gelmiştir. Bunlar:
İktidar, insanların korunma ve güvenlik ihti-
Doğalcı görüş:
yağından doğar.
Teolojik görüş: İktidarın kaynağı Tanrısal İradedir,
Toplumsal sözleşmeci görüş: İktidar gücünü toplumsal
o
sözleşmeden alır.
C. İdeal Devlet Düzeni
Bu başlıkta tartışılan sorun herkesin hak ettiğini aldığı, adil,
özgür ve mutlu bir toplum düzeni kurulabilir mi? Bu soruya iki
yanıt verilmiştir.
I. İdeal devlet düzeni olamaz diyenler:
Bu görüşe göre devlet, İnsan doğasını baskl altına alır. İn-
şanların özgürlüğünü kısıtlar. Dolayışıyla ideal bir düzen olamaz,
Bu görüşü temellendiren başka bir anlayış ise toplumsal düzenin
insan doğasına ters olduğu, insan doğasını bozduğu bu nedenle
ideal düzen olamayacağıdır. Doğal hâlden uzaklaşan birey, oto-
rite altında mutsuz Olur.
II. İdeal toplumsal düzen olabilir diyenler:
Bu görüşte olanlar ideal toplumsal düzenin olabileceğini sa-
vunsalar da düzenin hangi Ölçüte göre yapılacağı konusunda bir-
birlerinden ayrılırlar. Bunlar;
Özgürlüğü temel alanlar:
Her alanda bireye geniş özgürlükler verilmesi anlayışına da-
yanın Liberalizmi savunur. Özel mülkiyet ve girişimi destekler,
Eşitliği temel alanlar:
Özgürlüğü temel alan yaklaşıma tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Özel mülkiyet ve özel girişime karşı çıkan bu anlayış sosyalizm
olarak adlandırılır. Eşitlik toplumsal düzenin temelidir.
Adaleti temel alanlar:
Özgürlük ve eşitliğin tek başına düzenin sağlanmasında ye-
terli olamayacağım düzenin ölçütünün adalet olması gerektiğini
savunurlar. Bu yaklaşımda fırsat eşitliği ve Özgür Olma, sosyal
hukuk devleti kavramları Öne çıkmıştır,
ütopya:
İdeal düzen arayışlarında ortaya çıkar. Filozofların toplumsal
düzene yönelik tasarladığı düşsel yaklaşımlardır. İyimser ütopya-
lar ideal düzenin olabileceğini savunurken; kötümser ütopyalar
ideal düzenin olamayacağını savunurlar.
84
