Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)
Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919)
Mustafa Kemal 29 Ağustos'ta Erzurum'dan ayrılarak 2 Eylül'de
Sivas'a gelmiştir. Kongre öncesinde İstanbul Hükûmeti ve İtilaf
Devletleri kongreyi engellemek için birtakım faaliyetlerde bu-
lunmuşlardır.
Kongreyi Engelleme Faaliyetleri
İstanbul Hükûmeti (Damat Ferit Paşa Hükûmeti) kongreyi en-
gellemek için çalışmalarda bulunmuş, Anadolu kentlerine telg-
raflar çekilerek Mustafa Kemal'in tutuklanıp İstanbul'a gönde-
rilmesi istenmiştir.
Baskılar yapılarak bazı illerden delege seçilmesi engellenmiştir.
Ayrıca Elâzığ Valisi Ali Galip Sivas'taki çalışmaları engellemek
için görevlendirilmiştir.
İngilizler ve Fransızlar kongrenin toplanması hâlinde İstanbul
Hükûmetini Sivas'ı işgal etmekle tehdit etmişlerdir.
İngiliz subayı Binbaşı Noel bölgede ayaklanma çıkarmaya çalışmıştır.
- Bütün engellemelere rağmen kongre 4 EylüYde "Mekteb-
Sultani" nin (Sivas Lisesi) salonunda, Erzurum Kongresi'
de seçilen beş temsil heyeti üyesi ve on bir ilden gel
otuz sekiz delegenin katılımıyla toplanmıştır.
Kongrede Tartışma Konusu Olan Konular
Sivas Kongresi çalışmalarını 11 Eylül'de tamamla-
mıştır. Alınan bir kararla
Batı Anadolu Genel Kuvayımilliye Başkomutan-
lığı"na atanarak Temsil Heyeti bir hükûmet gibi
hareket etmiş ve yürütme yetkisini kullanmıştır.
Sivas Kongresi'nde alınan bir kararla Miffi Dire-
niş'in ilk yayın organı olan
adlı gazetesinin çıkarılması kararlaştırılarak
halkın doğru bir şekilde aydınlatılması sağlanmak
istenmiştir.
Kongre kararlarının padişaha duyurulmak istenip
bunun Damat Ferit Hükûmetince engellenme-
si üzerine, İstanbul Hükümeti ile tüm resmî ilişki-
ler kesilmiş ve "Anadolu hareketleri, Birinci Dün-
ya Savaşı'nda terfi etmiş birkaç subayın İşidir. Bu
hareketler, alevleri sönmüş bir saman ateşinden
başka bir Şey değildir." diyerek Anadolu hareke-
tini küçümseyen Damat Ferit paşa Hükûmeti İşti-
fa etmek zorunda kalmış ve yerine Ali Rıza Paşa
Hükûmeti kurulmuştur. Damat Ferit Paşa'nın is-
rŞ1 kazandığı İlk siyasi başarı olmuştur.
1
2
3
4
Sivas Kongresi Kararları
Mondros Mütarekesi'nin imzalandığı 30 Ekim 1918'deki sı-
nırlar içinde kalan Osmanlı ülkesi bir bütündür, parçalana-
maz, birbirinden ayrılamaz; bunu çiğnemeye yönelik her
türlü işgal ve müdahaleye silahla karşı koymak, meşru mü-
dafaa hakkını kullanmaktır.
Osmanlı Hükûmeti, dış baskı karşısında ülke topraklarından
bir bölümünü terk etmeye yönelirse buna karşı direnilecek-
tir. Ulusun bağımsızlığına, ülkenin bütünlüğüne saygı duyul-
maşı koşuluyla başka devletlerin ekonomik, sınaî ve teknik
yardımları kabul edilecektir.
İstanbul Hükûmeti diğer uygar ülke hükûmetleri gibi ulusal
İradeye saygı göstermeli, bu amaçla Meclis-İ Mebusanı bir
an Önce toplantıya çağırmalı, aldığı kararları 0 meclisin de-
netiminden geçirmelidir.
Ülke çapındaki tüm direniş örgütleri birleştirilmiş, Anadolu ve
Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında toplanmış olup
var olan dernekler bu örgütün bir şubesi olarak devam etmiş-
lerdir.
Başkanlık
Meselesi
Manda
Sorunu
İttihatçılık
Meselesi
Mustafa Kemal'in başkan olmasını istemeyenler, baş-
kanlığın günlük olarak sırayla yapılmasını önerdiler-
se de kongre, Mustafa Kemal'i başkanlığa getirmiştir.
Kurtuluşu ABD mandasında gören bazı kongre üye-
teri meseleyi gündeme taşımış, hatta Rauf Bey
Amerika'dan bir heyet davet edilmesini önermiştir.
Manda ve himaye fikrini savunan üyeler durumu şu
cümlelerle savunmaktadır: "...bu devlet, 50 milyon
liralık borcunu hiçbir zaman ödeyemeyeceği gibi
yıllık faizini bile karşılayamayacaktır. Başka dev-
Jetlerin yardımı ve koruyuculuğu olmadıkça yaşa-
maya imkân yoktur." Sivas Kongresi'nde yaşanan
tartışmalar sonucu manda ve himaye fikri kesin ola-
rak reddedilmiştir.
Kongreye katılanların İttihatçılıkla suçlandığı dile
getirilerek üyelerin hiçbir parti ile ilişkisinin olma-
dığına dair yemin edilmesi önerilmiştir.
Mustafa Kemal Sivas Kongresi'nden sonra "Temsil Ku-
rulu Başkam" sıfatıyla bütün ulusu temsil yetkisine şa-
hip olmuştur. Kongreden bir hafta sonra Sivas'a ge-
len Amerikalı General James G. Harbord (Ceymis G.
Harbırt)'a Mustafa Kemal şunları söyleyerek Yeni Türk
Devleti'ni kurmak arzusunu ve amacım açıklamıştır:
"Her şeye rağmen, yurdumuzu kurtarmak, özgür ve
uygar bir Türk devleti kurmak, insan gibi yaşayabil-
mek için yapacağım bunu."
112
j
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Heyet-i Tem-
5
siliye adlı merkezi kurulca yönetilecektir.
Sivas Kongresi'nde;
Erzurum Kongresi kararları tekrar onaylanarak kongrenin karar-
lan tüm ulusa mâl edilmiştir.
Manda ve himaye fikri kesin olarak reddedilmiştir.
Bütün cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemi'
yeti" adı altında birleştirilmiştir.
"Temsil Heyeti"nin üye savışı on beşe çıkarılarak yetkileri
Nurdu temsil edecek şekilde genişletilmiştir.
Osmanlı Mebusan Meclisinin toplanması için çalışmalara de-
instagram.com/copysinav
