1UPAC SİSTEMİNE GÖRE ALKANLARIN ADLANDIRILMASI
1. Sürekli ve en uzun düz karbon zinciri belirlenir.
5CH3
CH3CH2CHCH2CH2CH3
123 455
Kırmızıyla numaralandırılan zincir 5, mavi İle numaralandı-
rılan zincir ise 6 karbonludur. Daha uzun olan 6 karbonlu
zincir ana karbon İskeleti olarak kabul edilir.
2. En uzun düz zincirdeki karbonlar, sübstitüentin (dallanma-
nın, yan grubun) bağlı olduğu karbona en yakın uçtan baş-
lanarak numaralandırılır.
6 s 432 1
CH3CH2CH2CHzCfiÇH3
Doğru numaralandırma
23 45 6
CH3CH2CH2CHzCfiÇH3
Yanlış numaralandırma
5. Zincir üzerindeki aynı karbon atomuna iki tane grup bağlı
ise bu karbonun numarası iki defa kullanılır.
CH3
654 3241
ĞH3CH2CH2CHCH2CHCH3
CH3
4-Etil-2,2-dimetiIheptan
Farklı dallanmalar düz zincirin uçlarına eşit uzaklıkta ise
7.
dallanmaların adlarına bakılır. Hangi dallanmanın adının
ilk harfi alfabede önce geliyorsa numaralandırmaya oradan
başlanır.
12 345 6
CH3CHCH2CH2CHCH3
CH3
2-Bromo-5-metiIheksan
Br ve CH3 grubu zincirin uçlarına eşit uzaklıktadır. Alfabede
bromun ilk harfi (b), metilin ilk harfinden (m) Öncelikli ol-
düğü için numaralandırma broma yakın uçtan başlanarak
yapılmalıdır.
8. Dallanma en uzun zincirin her iki ucundan eşit uzaklıkta ise,
numaralandırma dallanmanın çok olduğu uçtan başlanarak
yapılır.
CH3 —CH — CH — — CH2 — CH —
3. Önce dallanmanın bağlı olduğu karbonun adı, sonra dallan-
manın adı, en son olarak en uzun düz zincirdeki karbon sa-
yısına karşılık gelen alkanın adı yazılır. Rakamla harf arasına
çizgi (-), rakamla rakam arasına virgül konur. Yan gruplar
ve karbon iskeletinin adı bitişik olarak yazılır.
65432 1
CH3CH2CH2CH2CfiÇH3
2-MetiIheksan
4. Birden fazla dallanma varsa dallanmaya en yakın uçtan
başlanarak karbonlar numaralandırılır, Dallanmaların bağlı
olduğu karbonların numaraları ayrı ayrı belirtilir. Aynı dal-
lanmadan birden fazla varsa di, tri gibi önekler kullanılır.
654 32 1
CH3CH2CHÇH2CfiÇH3
2,4-DimetiIheksan
5. Farklı türde dallanmalar bulunduğunda, yine dallanmaya
en yakın uçtan başlanarak karbonlar numaralandırılır. An-
cak isim yazılırken, dallanmalar alfabetik sıraya göre dizilir.
Etil grubu metil grubundan önce yazılır.
7654 32 1
CH3CH2CHzC#ÇHzCfiÇH3
4-EtiI-2-metiIheptan
CH3 CH3
CH3
9. Aynı sayıda karbon içeren birden fazla uzun düz zincir var-
sa, daha fazla dallanma İçeren zincir ana zincir olarak kabul
edilir. Ana karbon zinciri mavi İle numaralandırılmış olandır.
CH3 :
:cH3:
:CH3— CH —:cH — — CH3—CH — CH —CHz—CH3
71-
4 CH2
5 CH3
En uzun zincir 5 karbonlu
1 tane yan grup var.
ÖNEMLİ
En uzun zincir 5 karbonlu
2 tane yan grup var.
• Di, tri, tetra, sek, ter gibi öneklerin ilk harfleri adlan-
dırmada dikkate alınmaz.
İzo ve neo gibi önekler ismin bir parçası kabul edildiği
için öncelik sırasında dikkate alınır.
ORBİTAL YAYINLARI
ORGANİK
