3. Sıralı Cümle
En az iki yüklemin bulunduğu cümledir. İki temel cümle vir-
gülle ya da noktalı virgülle ayrılır.
Bağımlı Sıralı Cümle (ortak ögeli sıralı cümle) Öge ortak-
lığı olan sıralı cümlelerdir. Birden fazla öge de ortak ola-
bilir. "Eve gjttjm, biraz dinlendim."
Bağımsız Sıralı Cümle (ortak ögesiz sıralı cümle) Öge or-
takllğl olmayan sıralı cümlelerdir. "Eve gittim, evde kimse
yoktur.
4. Bağlı Cümle (temd cümle + bağlaç 4 temel cümle)
En az iki temel cümlenin bağlaçla ayrıldığı cümlelerdir.
Sıralı cümleler virgül, noktalı virgülle ayrılırken bağlı cümleler
bağlaçla ayrılır. Sıralı cümleden tek farkı budur. "Eve gittim ve
biraz dinlendim.", "Eve gittim ama evde kimsa yoktu."
Cümle Türleriyle ilgili Uyarılar
Basit cümle, cümlenin kısa olması demek değildir. Cümle-
de tek bir temel cümlenin (yüklemin) olmasıdır. Basit cüm-
lelerde yan cümlecik olmaz. Basit ve birleşik cümle İle ba-
sit ve birleşik sözcüğü sakın karıştırma! Basit ve birleşik söz-
cüğün, sözcüğün yapısıyla iğli olduğunu unutma!
Olumlu ve olumsuz cümlelerde yüklemleri duygusal açı-
dan değerIendirme. "Dayım öldü" cümlesinde yargı ger-
çekleştiği İçin OlUmlUdUr. Yoksa "ölmek" fiilinin duygusu-
na bakılmaz.
OlUmSUZIUk ekleri ya da OlumSUZIUk anlamı katan söz-
cükler yüklemde olduğunda - olmadığında cümle olum-
lu - olumsuz olur. BU ek ve sözcükler yüklem dışında bir
ögedeyse cümle OlUmŞUZ sayılmaz, "Şekersiz çay içerim."
(olumlu), "Çay şekersizdi. (olumsuz).
Ne ne tekrarlı bağlaçları cümleyi anlamca olumsuz ya-
par. Biçim bakımından olumlu cümleler oluşturur. "Ne ara-
yanım yor ne soranım." (Biçimce olumlu ancak anlamca
OlUmŞUZ)
Bir cümlede olumsuzluk anlamı katan ek ve sözcükler bir-
likte kullanıldıysa o cümle yapıca (biçimce) olumsuz, an-
lamca olumlu cümleler OlUŞtL_ıwr. "O kadar da merhna-
metsiz değilim." (merhametliyim)
