SİNİR SİSTEMİ
Örnek Soru
inşanda merkezi sinir sisteminin görev-
lerİ İle verilen açıklamalardan hangisi
verilen yapıya ait geğğ!ğğy?
Omuriliğin görevleri İki temel başlıkta incelenebilir:
2,
A)
B)
C)
D)
E)
İşitme refleksi ve kaş tonusunun
düzenlenme merkezlerini bulun-
durma BEYİNCİK
Yutkunma, öksürme, hapşırma,
kusma gibi refleksleri kontrol etme
OMURİLİK SOĞANI
Göz bebeklerinin büyüyüp küçülme-
Sini düzenıeme ORTA BEYİN
Kalıtsal ve kazanılmış refleksleri
kontrol etme OMURİLİK
Yeme ve içmenin ayarlanması
HİPOTALAMUS
Uyarıları iletmek:
Duyu organlarından ve çevreden gelen uyarılar öncelikle
omuriliğe gelir, burada çapraz yaparak beyne iletilir. Yine beyinden gelen
uyarılar omurilik soğanında çapraz yaparak omurilik üzerinden vücuda iletilir.
Refleksleri ve alışkanlık hareketlerini kontrol etmek:
Omurilik vücutta ger-
çekleşen kalıtsal ve kazanılmış refleksleri kontrol eder. Yeni doğan bir
bebeğin annesini emmesi, avucuna parmağınızı koyduğunuzda parmağı-
nızı kavraması, diz kapağına vurulduğunda bacağın Öne doğru hareketlen-
meşi doğuştan gelen kalıtsal reflekslerdir. Limon görünce ağzın sulanması,
daha önce elini yakmış bir çocuğun sobayı gördüğünde elini sakınması gibi
refleksler de kazanılmış reflekslerdir.
Bir refleksin oluşumunda uyarının izlediği yola refleks yayı denir.
Genel olarak bir refleks yayı üç sinirden oluşur: Uyarının omuriliğe getirildiği
ve darsal kökten omuriliğe giren duyu nöronu, omuriliğin değerIendirme
yaptığı ve cevabi Oluşturduğu ara nöron ve cevabi tepki organına götüren,
ventral kökten çıkan motor nöronudur.
Bir reflekste İmpulşun İzlediği yol şöyledir:
İşitme refleksi ve kas tonusunun dij-
Çözüm:
zenlenme merkezlerini bulundurma orta beyi-
Reseptörl
Duyu
noronu
Dorsal
ne ait bir özelliktir.
Örnek Soru
Ara
nöron
Ventral
kök
Motor
noron
Tepki
organı
Cevap A
Eline iğne batan bir bireyin elini çekme-
si sürecinde meydana gelen bir refleks
olayında;
I, omurilik,
II. duyu nöronu,
III. motor nöronu,
IV. beyincik
yapılarından hangileri görev yapar?
A) Yalnız I
C) II ve ıv
B) Yalnız III
D) ı, ııveııı
E) II, III ve IV
Çözüm: İğne batması İle uyarılan duyu nöron-
lan bilgiyi omuriliğe götürür ve buradan motor
nöronun efektÖrü uyarmasıyla el çekme reflek-
si gerçekleştirilir.
Cevap D
20
Eline İğne batan bir bireyde duyu nöronları uyarıyı Önce omuriliğe İle-
tir. Oncelikle omurilikte cevap oluşturulup motor nöronlarıyla kaslara uyarı
gönderilir ve elin çekilmesi sağlanır. Uyarının omurilikteki ara nörondan
çapraz yaparak beyne iletilmesi daha sonra gerçekleşir. Yani daha uyarı
beyne gitmeden, acı hissedilmeden el çekilmeye başlamış Olur, acı daha
sonra beyinde değerIendirilir ve hissedilir,
En basit refleks yayında duyu ve motor nöronu olmak üzere iki nöron görev
yapar. Buna diz kapağı refleksi örnek verilebilir. Diz kapağı refleksinde
bacağın hem üst hem de alt kasları görev yapar, Üst kasın hareketi için ara
nöron görev yapmaz. Duyu nöronu doğrudan motor nöron ile sinaps yapar.
Alt kaşın hareketinde İse hem duyu hem ara hem de motor nöron görev alır,
Refleks hareketi omuriliğin görevi olmakla birlikte İnsan beyni omurilik
üzerinde, dolaylı olarak da refleks üzerinde önemli bir kontrole sahiptir,
Örneğin, kan aldıracak bir kişiye iğne batırıldığında kolunu çekmeyecektir,
Beyin kontrolü ele alarak, refleksi önler ve acıya rağmen kolun çekilmesini
engeller.
Omuriliğin bir diğer görevi İse alışkanlık haline gelmiş Örgü örmek, dans etmek
gibi davranışları kontrol etmektir. Bu davranışlar beyin tarafından öğrenilir.
Alışkanlık haline geldikten sonra omurilik tarafından kontrol edilir. Bu davranış-
ların gerçekleşmesinde bir aksaklık ortaya çıkarsa beyin tekrar devreye girer.
