Sinir sistemi, nöron (sinir hücreleri) ve nöroglia adı verilen iki hücre
tipinden oluşur.
Nöronlar, uyarıları alma, taşıma ve değerlendirme gibi görevlere sahiptir.
Sinir hücresinin zarına nörolemma, sitoplazmasına nöroplazma denir.
Bir nöron hücre gövdesi, akson ve dendrit olmak üzere üç kısımdan olu-
şur.
Nöronun gövde kısmından çıkan uzun uzantılara akson, kısa uzantıla-
ra ise dendrit adı verilir. Nöronun sitoplazmasında lizozom, mitokondri,
golgi aygıtı, çekirdek ve nişsi tanecikleri (endoplazmik retikulum) bulu-
nur.
Nöronlar genelde sentrozomlarını kaybettiği için bölünme yeteneklerini
yitirirler.
ı.
GÜN
BiRLMTE ÇÖZELİM
Sinir sistemi ile ilgili olarak,
I. Nöron ve glialardan meydana gelir.
II. Nöronlar, uyarıları alma, iletme ve değerIen-
dirme görevlerine sahiptir.
III. Bir nöronda uyarı iletimi dentritten aksona
doğru gerçekleşir.
açıklamalardan hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
D) II ve III
B) I veli
C) I ve III
E) ı, II ve III
Hücre gövdesi
Çekirdek
Denttit
Mitokondri
Miyelin kılıf
Akson
Akson ucu
Nişsi tanecikleri, nöron gövdesinde bulunan granüllü endoplazmik re-
tikulumlardır. Nişsi tanecikleri tarafından üretilen proteinler nöronların
büyümesi ve hasarlı aksonların onarımında kullanılır.
Nöronlar uyarıları dendritleri ile alır, akson boyunca taşırlar. Bir nöron-
dan diğer nörona aktarılmaları ise akson ucundan diğer nöronun dentrit
ucuna doğru olur.
Bazı sinir hücrelerinin aksonları lipit ve proteinden oluşan miyelin kılıf
ile sarılıdır. Miyelin kılıf uyarıların sinir hücrelerindeki iletim hızını artırır.
Miyelin kılıfların kesintiye uğradığı bölgelere ranvier boğumu adı verilir.
Nöronun gövdesinden çıkan çok sayıda kısa uzantıya dentrit adı verilir.
Akson ise hücre gövdesinden tek bir uzantı şeklinde çıkar, dallanma
yapmaz Akson uzunluğu farklı sinir hücrelerinde değişiklik gösterebilir.
Omeğin omurilikten çıkan ve ayak topuğuna kadar uzanan siyatik siniri
insan vücudundaki en kalın ve en uzun aksona sahip sinirlerdendir.
UYARI
Nöronda uyarı iletimi: Dentritten Aksona doğru
Nörondan nörona uyarı iletimi: Akson ucundan -ş Dentrit ucuna doğru
gerçekleşir.
5
Sinir sistemi sinir dokudan, sinir doku da nöron ve
glialardan oluşur. Nöronlar uyarıları alma, iletme
ve değerlendirme görevleri yapar. Nöronlar, uya-
rıları dentriti ile alır ve akson boyunca taşıyarak
akson ucuna getirir.
Doğru cevap (E) seçeneğidir.
SIRA SENDE - ı
Aşağıdaki şekilde bir nörona ait kısımlar gösteril-
miştir.
3
Buna göre, nörona ait numaralı kısımlar hangi
seçenekte doğru verilmiştir?
A)
B)
C)
D)
Akson
3
2
2
Dendrit
2
3
3
Miyelin kılıf
3
2
2
3