ŞEYHİ
Asıl adı Yusuf Sinaneddin olan sanatçı, Kü
tahyahdr.
İran'da aldığı tıp eğitimi dönüşünde Anka-
ra'da Hacı Bayram-' VelTye intisap etmiş ve
bu yüzden Şeytü mahlasım almıştır.
Osmanlı sultanı Çelebi Mehmetin gözlerin-
deki rahatsızlığı tedavi etmiş, bunun üzerine Çelebi Mehmet
Tokuzlu köyünü tımar olarak ona hediye etrniştin Ünlü eseri
Harnâme•yi bu köye giderken tımarın eski sahipleri tarafından
soyulması üzerine yazmıştır.
Gazeli ev yapmaya, mesneviyi şehir kurmaya benzeten sa.
natçı, 15. yüzyılda özellikle mesnevi alanında öne çıkmıştır.
Asıl ününü hiciv tarzında kaleme aldığı sosyal konulardaki
başarılı eserleri İle sağlamış, tasavvufi konularda da şiirler
yazmıştır
Şeyhüş- Şuara-, 'Serdar-' Şuara", 'Hüsrev-i Şuara" gibi ün-
vanlarla anılan sanatçının, çağdaşları ve sonraki şairler üze-
rinde etkisi olmuştur.
ESERLERİ
Hüsrev ü Şrin: Genceli Nizamînin aynı adlı eserinden Türkçe-
ye çevrilmiş bir mesnevidir (Özeti içın bk. s. 79).
Harnâme: Mizahi hiciv örneği olan eser, Türk edebiyatının ilk
fabldır. 126 beyitlik alegorik bir mesnevidir. Teşhis ve intak şa-
natlannm kullanıldığı eserde. yük taşmaktan iyice zayıf düş-
müş bir eşeğin, öküzlere özenip onlar gibi davranmaya çalış-
maşı ve bum_ın üzerine zarar verdiği tarlanın sahibi tarafından
cezalandınh•nası anlatılır (Ozeti için bk. s. 78).
AHMET PAŞA
Lj Ahmet paşa, 15. yüzyıl Osmanlı şairlerinin en büyüğü kabul
edihr. Döneminde Sultanu'ş-Şuarâ (Şairler Sultanı) ünvanına
layık görülmüştür.
Vezirüğİnİ yaptğl Fatih Sultan Mehmet tarafından bir suçundan
dolayı idama mahkûm edilmiş, bu cezadan Kerem Kasidesünı
yazarak affinı sağlamışür. Bunun dışında "güneş", "benefşe"
ve "âb• redifli kasideleri de ünlüdür.
Nazireyi taklitçilikten kurtarıp bir tür hâline getirmiş; özellikle
din dışı konularda yazdığı kaside, gazel ve murabbalarıyla ta-
nınmlştır.
Şiirle tarih düşürme konusunda başarılı örnekler vermiştir.
Divan şiiri, Ahmet Paşa İle dil ve üslup bakımından büyük bir
aşama kaydetmiştir.
Bütün şiirlerini Divan'ında toplamıştır.
NECÂTİ BEY
-j
Hayatı ile ilgili bilgilerde kesinlik bulunmayan sanatçının asıl
adı İsa'dır. Kaynaklar kendisinden "Hüsrev-i Rum" (Anadolu
Şairlerinin Sultanı) olarak söz etmiştir.
Sade, doğal bir dille yazan şair, şiirlerinde Türkçe deyimleri
ve atasözlerini şıklıkla kullanmış; divan şiirini İran edebiyatı et-
kisinden uzaklaştırmaya çalışmıştır. Şiirlerinde mahallileşme
akımının izleri görülür.
Özel bir eğitim almamış, kendi kendini yetiştirmiştin
15. yüzyılda gazel türünün en önemli şairi olan Necati, özel-
likle "döne döne" redifli gazeliyle tanınmıştır.
Türkçe Divan'ı vardır. Divan'ının Önemli bir bölümü gazellere
ayrılmıştır.
SÜLEYMAN ÇELEBİ
Türk edebiyatının en Önemli mevlit yazarı
olan Süleyman Çelebi; iyi bir eğitim almış,
bilgin bir şairdir. Bursa Ulu Cami'de İmam-
ilk yapmıştır.
Türk halkı arasında Mevlid adıyla büyük rağ-
bet gören Vesiletü'n-Necât (Kurtuluş Vesile-
MEVLİD
si) mesnevisi İle edebiyatımızda mevlit çığırını açmıştır. pek
çok sanatçı tarafından bu eserine nazireler yazılmıştır.
Hz. Muhammed'in hayatı, peygamberliği ve mucizelerinin an-
latıldığı Vesiletü'n-NecĞt'ta duygulu bir üslup hâkimdir.
