Sevr Barış Antlaşması (1 0 Ağustos 1920)
Sevr Barış Antlaşması
18 -26 Nisan 1920 tarihlerinde gerçekleşen
n Remo
'nda (İtalya) Sevr'in şartları belirlenmiştir.
• Tevfik Paşa başkanlığında Paris'e giden Türk heyeti "An-,
'aşma şartlarının bağımsız bir devlet anlayışıyla bağdaş-
tırılması mümkün değildir." diyerek anlaşmaya yanaş-
mamıştır. Bunun üzerine İtilaf Devletleri Yunanlar aracı-,
lığıyla saldırıya geçerek, Balıkesir, Nazilli, Karamürsel ve
Mudanya'yı işgal etmişlerdir.
• İtilafların yaptığı baskı sonucu Tevfik Paşa görevinden
ayrılarak yerine Damat Ferit Paşa sadrazamlığa getiril-
miştir.
Müttefik Devletler Sevr Barış Antlaşması'nın imza-
'anması için 17 Temmuz 1920'de bir ültimatom ve-
rerek şunları vurgulamışlardır:
"Eğer Osmanh Hükûmeti, antlaşmayı imzalama-
dan kaçınırsa ve üstelik imzadan sonra, Anado-
lu'da söz geçirmesini yeniden kurmak ve antlaş-
manm yürütülmesini sağlamak konusunda güçsüz
bulunursa müttefikler, antlaşmanın maddelerine
uygun olarak, bu kararı yeniden incelemek ve bu
kez Türkleri Avrupa'dan sonsuza dek kovmak du-
rumuna gidebileceklerdir. "
• Sevr Antlaşması' nın şartları padişah tarafindan oluşturu-
lan içinde Damat Ferit Paşa Hükûmetinin de bulunduğu
tarafından görüşülmüştür. Şûra üyele-
rinden yalnız
hariç,
antlaşmanın imzalanmasını önermiştir.
• 10 Ağustos 1920'de Paris'e giden heyet (Bağdatlı Hadi
Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis Bey) tarafından Sevr Ba-
rış Antlaşması imzalanmıştır.
• Bir ön söz ve 13 bölümde toplanan 433 maddeden olu-
şan Sevr'in önemli maddeleri şunlardır;
2
3
4
5
6
8
9
10
11
13
Sevr Barış Antlaşması
İstanbul, Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak kalacak fakat banş şart-
larına uyulmazsa İstanbul da Türklerden alınacak.
Doğu Trakya ve Batı Anadolu (İzmir ve civan) Yunanlara verilecek. (İz-
mir Türklerde kalacak ama yönetimi Yunanlara verilecek.)
Boğazlar savaş zamanında bile bütün gemilere açık olacak. Uluslarara-
sı bir Boğazlar Komisyonu kurulacak, bu komisyonda Türk üye bulun-
mayacak, komisyonun ayrı bir bütçesi ve ayn bir bayrağı olacak.
Rodos ve On İki Ada İtalyanlara, diğer Ege Adaları Yunanlara bırakı-
lacak.
Güneydoğu Anadolu, Suriye ve Lübnan'da Fransızlar manda yöneti-
mi kuracak.
Irak ve Ürdün başta olmak üzere Arap topraklarında İngilizler manda
yönetimi kuracak.
Suriye, Irak ve Türkiye arasındaki bölgede bir Kürt devleti kurulacak.
Türkiye, Ermenistan'ı özgür ve bağımsız bir devlet olarak tanıyacak,
bu devletin sınırlarım ABD Başkanı Wilson çizecek.
Antalya, Konya, İçbatı Anadolu (Aydın ve Çine Çayı'ndan itibaren) ve
On İki Ada İtalya'ya bırakılacak.
Ordu, Samsun, Tokat, Amasya, Sinop, Çorum, Kayseri'nin doğusu,
Çankırı, Ankara, Eskişehir, Bolu, Zonguldak ve Bilecik Osmanlı Dev-
leti'ne bırakılacak.
Osmanlı Devleti'nde yaşayan her topluluk dil, din, mezhep özgürlüğü-
nü kullanabilecek ve herkes eşit olacak.
Hicaz, bağımsız bir devlet olacak, Osmanlı Devleti, Mısır üzerindeki
| haklarından feragat edecek.
14 |
15
16
171
Osmanlı ülkesinde mecburi askerlik kaldırılacak, asker sayısı 50.700
olacak, ordunun ağır silah ve uçakları olmayacak.
Deniz gücü sınırlı olacak, on üç küçük gemiyi geçmeyecek.
Adli ve mali kapitülasyonlar en ağır şekilde tüm Müttefik Devletle-
re aşk olacak.
Osmanlı kaynaklarını korumak ve artırmak için bir mali komisyon ku-
rulacak, bu komisyon Osmanlı bütçesini kontrol edecek.
Osmanlı Devleti savaş tazminatı ödeyecek.
Sevr Barış Antlaşması
Sultan Vahdettin başkanlığında toplanan Saltanat
Şûrasının Sevr'i onaylama sürecine tanık olan Tarık
Mümtaz Göztepe o anı şöyle nakletmektedir:
"Taht ve tacının gittikçe artan sarsıntısını gözleriy-
le görür gibi olan Sultan Vahdettin'in benzi ölü gibi
olmuştu. Ayağa kalktı ve tıpkı bir ölü dile gelmiş
gibi şu sözleri söyledi: "Şu muahedeye imzalan-
m vazetmek (koymak) hususunu kabul edenlerin
ayağa kalkmalarım rica ederim." Saltanat Şûrası
bu teklif karşısında derhâl irkildi ve tek cisim hâlin-
de hurra diye ayağa kalktı. Birçok ihtiyar ve emek-
tar müşirler, vezirler, nazırlar, eski sadrazam ve
şeyhülislamlar, göğüslerini kavuşturmuşlar ve el
bağlayarak bu idam fermanı önünde kadere rıza
göstermişlerdi. Bir tek adam, sakallan diken diken
olarak oturduğu koltukta sımsıkı mıhlanmış ve ye-
rinden kımıldamamıştı. O anda bütün Türk mille-
tini şahsında temsil ettiğinde şüphe caiz olmayan
bu tarihî zat Topçu FerWi Âyan'dan Rıza Paşa idi."
Osmanlı anayasası Kanunuesasi'ye göre bir antlaşmanın ge-
çerli olabilmesi için meclis onayından geçmesi gerekmek-
tedir. Ancak Mebusan Meclisinin dağıtılmış olması bunu
mümkün kılmamıştır. Sevr TBMM tarafından da reddedil-
miştir.
Sevr Antlaşması'na Tepkiler
IMustafa Kemal ve TBMM Sevr'in kabul edilemeyeceğin
tüm dünyaya duyurmuştur. 19 Ağustos 1920'de alınan bi
ıkararla antlaşmayı onaylayan ve imzalayanlar vatan hai
ni ilan edilmiştir. Türk milleti Millî Mücadele'ye katılara
r'in uygulanmasını engellemiştir.
instagram.com/copysinav
