Ses ve Deprem Dalgaları
Kavramlar
Yükseklik (frekans)
şiddet
Tını
• Yankı
• Rezonans
Sesin Oluşumu ve Yayılması
Hor sesin bir kaynağı vardır. Ses kaynağının Oluş-
turduğu titreşimler, kaynağın çevresindeki maddesel
ortamları titreştirerek yayılır. Ses bir enerji türüdür.
2
3
4
5
6
3
2
3
4
5
6
Sesin Yayılma Hızı
Ses boşlukta yayılmaz. Yayılması Çin maddesel
ortam gerekir.
Örneğin, havası alınmış bir kapta çalan çalar sa-
atin sesi duyulmaz.
Ses, en hızlı katılarda en yavaş ise gaz ortam-
larda yayılır. Vkat, Vs,v, llgaz. Örneğin, durgun
bir gölün uzağına atılan taşın çıkardığı ses önce
suda sonra da havada yayılarak taşın suda çıkar-
dığl sesi iki defa duyarız. Çünkü suda yayılan şeş
kulağımıza daha önce ulaşmıştır.
Sesin yayılma hızı, maddesel ortamların sıcaklı-
ğına bağlıdır. Örneğin, hava sıcaklığının 00C ol-
düğü bir ortamda sesin yayılma hızı yaklaşık 330
mis iken hava sıcaklığının 200C olan ortamda
yaklaşık 343 mis dir.
Aynı ortamda üretilen sesin kaynağı ne olursa
olsun kaynaklardan çıkan sesin yayılma hızları
eşittir. Örneğin, bir otomobilin çalışırken çıkardığı
ses ile aym ortamdaki bir insanın konuşma sesi.
nin yayılma hızları eşittir.
Ornak•l
: Sesin oluşumu ve yayılması İle İlgili,
Şekildeki özdeş bilyelerden 1 no'lu bilye 2 no'lu bil-
yeye çarptığı anda enerji en uçtaki 6 no'lu bilyeye ak.
tardır. Bu modellemeyi sos enerjisinin aktarılmasına
benzetebiliriz.
Bir şeş kaynağından çıkan sesler, hava moleküllerini
titreştirir. Bu hareket, ortamda sıkışma vo genleşme
şeklinde ilerler. Sos dalgalan boyuna dalgalardır.
Bu hava molekülleri enerjiyi birbirino aktarır. İlerleyen
şeş dalgası enerji taşır vo bu enerji canlı kulak zannı
titreştirip beyne aktararak sesin duyulmasını sağlar.
Dalgalar
III.
Hava ortamında sos üreten bir kaynağın çevresin-
deki hava molekülleri, şeş ile birlikte sürüklenerek
kaynaktan uzaklaşır.
Dors anlatan bir öğretmenin sos tonunu farklılaştır-
maşı öğretmenin sınıfta yayılan sesinin hızını de-
ğiştirir,
Sıcaklığın değişmesi, bir ortamda üretilen sesin ya-
yılma hızını etkiler.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) yaımz III
D) I ve III
FiziK VİDEO ANLATIM FASİKÜLLERİ
