SES BİLGİSİ
SES TÜREMESİ
Kelimenin aslında bulunmadığı halde ek aldığında
b) Bazen bileşik kelime oluşturulurken
kelimelerin aslında bulunan bazı seslerin
düştüğü de görülebilir:
ne asıl - nasıl
ne ıçın - nıçın
cuma ertesi - cumartesi
kahve altı - kahvaltı
kaym ana - kaynana
c) Bileşik fiil oluşurken de sesli düşebilir:
kayıp oldu - kayboldu.
sabır ettim - sabrettim.
d) Türeme sırasında düşebilir:
kıvır -ık —9 kıvrık
devir -im —9 devrim
sarı -ar —+ sararmak
yalın - ız —ş yalnız
yanıl - iş —yanlış
çevır
oyun
a oyna
ortaya çıkan seslerdir.
1. Ünlü Türemesi:
bir biricik; az — azıcık; dar
daracık
2. Unsüz Türemesi:
cık
o —dan
az -cık
şu -dan
his -etmek
ret -etmek
-etmek
zan
ULAMA
ondan
azıcık
şundan
hissetmek
reddetmek
zannetmek
2. üNsüz DÜŞMESİ
Sözcüğün aslında bulunan ünsüzün ek geldiğinde
düşmesidir.
küçük — cük —+ küçücük
büyük - cek -+ büyücek
ufak — cık -9 ufacık
sıcak - cık —9 sıcacık
alçak I -+ alçalmak
yüksek — I —ş yükselmek
kalk — tır -+ kaldır
Sessizle biten kelimeden sonra sesliyle başlayan bir
kelime gelirse, iki kelime birbirine bağlanarak
okunur. Buna ulama denir:
Gelirken iki kilo erik al.
Uyarı: Kelimeler arasında virgül varsa ulama
yapılmaz:
Ben, ona hiç kızmam.
-n -m DEĞİŞMESİ (Boğumlanma)
Dilimizde "b” ünsüzünden önce gelen "n” ünsüzü
bazı örneklerde "m" ye dönüşür:
saklambaç (saklanbaç), dolambaç (dolanbaç),
cambaz (canbaz), sümbül, çember, çarşamba,
kambur
3
