3. SERBEST NAZIM VE TOPLUMCU şiiR
Temeh Marksist ideolojiye dayanan toplumcu şiir tezlidir, bu
şiirde savunulan bir görüş vardır.
Sanatçılar, hakm ve İşçi sındının sorunlarını politik bir bakışla
onaya koymaya çalışan şiirler yazmışlar; kendilerini toplumun
sözcüsü olarak görmüşlerdir.
—j Dilin kitleleri harekete geçiren gücünden, söylev üslubundan
yararlandan toplumcu şiirle Türk şiirine baskı, başkaldırı, ,
sömürü gibi yeni ifade ve kavramlar girmiştir.
Bu şiir anlayışında. biçimden çok İçeriğe Önem verilmiş; Ölçü-
Süz. kafiyesiz şiirler yazılmıştır.
Toplurncu şiirin öncüsü Nâzım Hikmet, İlk eserlerinde (835 Sa.
tır, Jakond ile Si-Ya-U) şairaneliğe karşı çıkmış; mısracı anla-
'ş yıkmıştır.
Nâzırm Hkmet ve Ercüment Behzat Lav gibi toplumcu şairlerin
bir kışrın, fütürizm (gelecekçilik) akımından etkilenmişlerdir.
.lj Siyasal koşulların etkisiyle durağanlaşan toplumcu şiir, 1960
sonrasında yeniden değer kazanmıştır.
Lj 1960 sonrası toplumcu şairler; şiirlerini And, Yeni Gerçek,
Militan, Halkın Dostları gibi dergilerde yayımlamışlardır.
1960 soması toplurncu şiirde -ümit, geleceğe İnanç ve diren.
me isteği" temaları işlenmiştir.
TOPLUMCU ŞİİRİN TEMSİLCİLERİ
1923-1960
Nâzım Hikmet. Vedat Nedim Tör, Ercüment Behzat Lav. Rıfat
Ilgaz, Cahit Irgat, A. Kadir, Suat Taşer, Enver Gökçe, İlhami Be-
kir Tez, Hasan İzzettin Dinamo, Arif Damar, Ahmet Arif, Cey-
hun Atuf Kansu, Can Yücel
1960 sonrası
İsmet Özel, Ataol Behramoğlu, Süreyya Berte, Nihat Behram,
Refik Durbaş, Kemal Özer, Gülten Akın, Metin Altıok, Metin
Eloğlu
NÂZIM HİKMET RAN (1902 -1963)
Toplumcu şiirin ve serbest nazmın Türki-
ye'deki öncüsüdür.
Rusya'da bulunduğu sırada Mayakovski'den
ve fütürizm akmmdan etkilenmiş; yurda top-
lumcu sanat anlayışıyla döndükten sonra
yayımladığı ilk kitabı 835 Şatır'da ölçülü, uyaklı şiiri bırakarak
serbest şiire yönelmiştir.
144
Şiirlerinde İçeriğe biçimden daha çok önem vermiştir.
İlk şiirlerinde kendi yaşamım, doğayı, hapisliklerini, toplumu
ve tarihsel gerçekleri ele almıştır.
Yurt dışında bulunduğu yıllarda memleket özlemi, barış, ölüm,
aşk gibi temaları işlemiştir.
Toplumcu şiirin şekille İlgili değişikliklerini şatır dizilişindeki
dalgalanmalarla ve bazı harfleri birçok kez tekrarlayarak gös-
termiştir,
Geniş bir zaman dilimini anlattığı Memleketimden İnşan
Manzaraları adlı eseriyle tanınmıştır.
ESERLERİ
Şiir: 835 Satır, Jakond İle SI-YA-U, Varan 3, Benerci Kendini
Niçin Öldürdü, Sesini Kaybeden Şehir, Gece Gelen Telgraf,
Simama Kadısı Oğlu Şovh Bedrettin Destanı, Kurtuluş Savaşı
Destanı, Kuva-yı Milliye, Taranta Babu'ya Mektuplar,
Memleketimden İnsan Manzaraları, Saat 21 - 22 Şiirleri.
Tiyatro: Kafatası, Bir Ölü Evi yahut Merhumun Hanesi, Ferhat
ile Şirin, Unutulan Adam, İvan İvanovjç Var mıydı Yok muydu?
Roman: Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim
RIFAT ILGAZ (1911 - 1993)
Şiirini "yaşadığı çağa tanıklık eden ve konu.
lanm yaşadığı çağdan alan somut bir şiir"
biçiminde tarif etmiştir.
Hababam Sınıfı romanı ile tanınmış, bazı eser-
lerinde "Stepne" takma adını kullanmıştır.
Mizah öykücülüğünün önemli isimlerinden olan sanatçı, ya-
şamının son dönemlerinde anı türüne ve çocuk edebiyatına
yönelmiştir.
Toplumcu anlayışı yansıtan Alişİm şiiri ünlüdür.
ESERLERİ
Şiir: Yarenlik, Sınıf, Yaşadıkça, Devam, Üsküdar'da Sabah
Oldu, Güvercinim Uyur mu, Kulağımız Kirişte. „
Roman: Hababam Sınıfı, Karadeniz'in Kıyıcığında, Karartma
Geceleri, San Yazma, Yıldız Karayel, Halime Kaptan
Anı: Kırk Yıl Once Kırk Yıl Sonra...
Hikâye: Radann Anahtarı, Don Kişot İstanbul'da, Hababam
Sınıfı Uyamyor, Nerde O Eski Usturalar...
