ŞEMSETTİN SAMİ (1850 - 1904)
Tanzimat I. Dönem sanatçılarındandır.
İlk yerli roman Örneği olan Taaşşuk-' Talat
ve Fitnat I yazmıştır. Görücü USUIü İle evlilik
ve bunun sakıncalan konusunu işleyen ro-
man. teknik açıdan birtakım kusurlar bann-
dırır.
etkilenen sanatçı, özellikle sözlük ala-
nında yaptığı çalışmalarla adından söz ettirmiştir. Bunlar ara-
sırda en ünlüsü Karmış-' Türkfdir.
Tiyatro türünde de veren sanatçının dille İlgili çalışmala-
n Önemlidir. Ortwn Mdelerfni ve Kutadgu Bilig'i Türkiye Türk-
çeşine *tarmışür.
Sefiller ve Robinson Crusoe gibi romanları çevirerek bu türün
Türk edebiyatındaki gelişimine katkı sağlamıştır.
ESERLERİ
Roman: Taaşşuk-' Talat ve Fitnat
Sözlük: Kamus-' Türki, Kamus-' Arabi, Kamus-' Fransevî
Ansiklopedi: Kamusu 'l-Âlâm
Tiyatro: Seydi Yahya, Besa yahut Ahde Vefa, Gave
Çeviri: Sefiller, Robinson Crusoe
AHMET VEFiK PAŞA (1823 - 1891)
Tanzimat I. Dönem sanatçılarındandır. MİNİ-
yetçiük ve Türkçülük akımının İlk ve önemli
temsilcilerindendir.
Ebulgazi Bahadır Han'ın Şecere-i Türk adlı
eserini Türkiye Türkçesine aktarmıştır. Sa-
natqnın Lehçe-' Osmani adı bir de Türkçe sözlüğü vardır.
-j Fransız yazar Mohere'dentiyatro çevirileri ve uyarlamalar yap-
mışÜr. Bursa valisi İken Anadolu'daki İlk tiyatro binasını yap •
tırmış, tiyatronun gelişimine katkıda bulunmuştur.
Klasisizm akımından etkilenmiştir.
ESERLERİ
Tiyatro (Uyarlama): Zor Nikâhı, Zoraki Tabip, Azaya, Meraki,
Dekbazhk, Tabib-İ Aşk
Tiyatro (Çeviri): Kadınlar Mektebi, Kocalar Mektebi, Tartuffe,
İnfial-i Aşk, Don Civani, Dudu Kuşları
Sözlük: Lehçe-i Osmanî
Tarih: Şecere-i Türk, Fezleke-i Tarih-i Osmanî
Seçme Atasözleri: Müntehabat-' Durûb.ı Emsâl
DİREKTÖR ÂLİ BEY (1844 - 1899)
Düyun.' Umumiye Direktörlüğünde yöneti-
ci olarak çalıştığı İçin Direktör Âli Bey olarak
anılmıştır,
Diyojen'deki yazılarıyla mizah edebiyatının
gelişmesine katkıda bulunmuştur,
Fransız tiyatro yazan Moliere'den tiyatro uyarlaması yapmıştır,
Uyarlamaları arasında en tanınanı Ayyar Hamza'dır. Moliere'in
Scapin'in Dolaplan adlı eserinin uyarlaması olan üç perdelik
eserde konu ve kişiler tamamen millîleştirilmiştir.
Sanatçının bir diğer Önemli oyunu da Kokona Yatıyor'dur, Her
iki eserinde de zamanının şartlarına göre gayet ileri bir sahne
tekniği ve başarılı bir tiyatro dili kullanmıştır.
Eserlerinde klasisizm akımının etkisinde kalmış, Türk edebiya-
tında Batılı anlamda İlk günlük Örneği Olan Seyahat Jurnali' ni
ve ilk mizahi sözlük olan Lohçetü'l•Hakay1k'l yazmıştır.
ESERLERİ
Tiyatro: Kokona Yatıyor, Misafir-i İstiskal, Geveze Berber,
Letafet, Ayyar Hamza
Mizah: Lehçetü'I-Hakâwk (mizahi sözlük), Seyyareler (mizahi
hikâye)
Günlük: Seyahat Jurnali
