Şekildeki yolda yatay F kuvveünin etkisindeki cisim yavaşla-
yarak yol alırken cismin ivmesi 1 yönünde olduğuna göre,
I. Cisme etki eden sürtünme kuvveti 1 yönündedir.
II. Cismin hareketi 2 yönündedir.
III. F ile sürtünme kuvveti aynı yöndedir.
yargılarından hangileri doğrudur?
Cismin ivmesi 1 yönünde olduğuna göre net kuwet I yönünde-
dir. F kuvveti 2 yönünde olduğu halde net kuwet 1 yönünde ise
yüzey sürtünmeli ve sürtünme kuweü 1 yönündedir. I. yargı doğ-
ru, III. yargı yanlıştır. Sürtünme kuvveti ile hareket yönü birbirine
zıt yönde olacağı için II. yargı da doğrudur.
Sürtünme Kuvveti
Yerde hareket eden cisme hareket yönüne zıt yönde etkiyen, yü-
zeylerin girintili ve çıkıntılı olmasıyla oluşan kuvvete sürtünme
kuvvetl denir.
Hueket yönü
Sürtünme kuvveti yüzeyin sürtünme katsayısına ve tepki kuv-
vetine bağlıdır.
DİKKAT
k sürtünme katsayısının birimi yoktur.
[J Duran bir cismi harekete zorlayan bir kuwet etki etrnezse sür-
tünme kuweti oluşmaz. Bir cisme yatay F kuvveti etki ettiği
halde durmaya devam ediyorsa sürtünme kuweti zıt yönde
F, kuvvet 2F yapıldığında cisim durmaya devam ediyorsa sür-
tünme kuweti zıt yönde 2F kadar Olur. Hareket edinceye ka-
dar bu böyle devam eder. Cisim hareket etmeye başlarsa, cis-
me sabit bir kinetik sürtünme kuvveti etki eder.
30
fs(kin)
Statik bölge
NOT
kuwet
Kinetik bölge
Durmakta Olan bir cismi harekete geçirmek için yatay uygu-
'anması gereken en az kuvvet, cisme etki eden statik sürtün-
me kuwetinin en büyük değeri kadardır.
DİKKAT
Dönmeye zorlanan bir tekerle-
ğe etki eden sürtünme kuvveti,
dokunan kısmının anlık ha-
reket yönüne ters yönde etki
eder, ancak bu sürtünme kuve-
ti tekerleğin öteleme hareketi
yönünde olur.
Öteleme
Birbirine çarpan cisimler olayında etki ve tepki kuvvetleri
Oluşur. Hangisinin kütlesi büyük olursa olsun, hangisinin
hızı büyük olursa olsun etki ve tepki kuvvetleri birbirine
Duran K cismine daha büyük kütleli L cismi çarpmış olsun.
Çarpma sürecinde iki cisim de birbirine eşit şiddette kuv-
vet uygular.
K cisminin ivmesi L'ninkinden daha büyüktür.
K cisminin hızındaki değişim, L cisminin hızındaki deği-
şimden daha büyüktür.
Bir cisim yerden yukarıya düşey olarak atıldığında tepe nok-
tasına çıkarken de inerken de net kuwet aşağı yöndedir.
Sürtünme yoksa çıkma ve inme sürecinde net kuwet cis-
min ağırlığıdır. Tam tepede bir an dursa bile ivmesi var ve g
yer çekimi ivmesidir. Cismin ivmesi de ağırlık gibi çıkma ve
inme sürecinde aşağıya doğrudur, sabittir.
