Sanat Felsefesi (Estetik)
9. İnşan olarak yaşantılarımız ve iç dünyamız bilin-
meyenlerle, keşfedilmemişliklerle doludur. Sanat,
insanın iç dünyasını keşfetmeye, adlandırmaya
Çalışır. Sanat yapıtında okura, seyirciye, dinleyi-
ciye sunulan, onun için yeni olan bir yorumdur.
Bir şiir, bir resim, bir senfoni inşan için hep yeni
bir keşif, yeni bir adlandırmadır. Gerçekten de bir
sanat yapıtıyla ik kez karşılaştığında insanı şaşır-
tan budur.
Bu parçada, bir sanat yapıtı karşısında duyu-
lan şaşkınlık aşağıdakilerden hangisine bağ-
lanmaktadır?
A) Dünyayı eleştirel bir bakış açısıyla yansıtma-
sına
B) İnsanın anlayamadıkları karşısında duyduğu
korkuyu gidermesine
C) İnsanı, önceden farkına varamadığıyla karşı
karşıya getirmesine
D) İnsana hoş duygular yaşatmasına
E) Başka sanat yapıtlarında ele alınmamış bir
konuyu işlemesine
(2002-ösş)
10. Büyük bir sanat yapıtı karşısında kişi, dünyaya
bakış açısının genişlediğini, hem dünyayı hem
de kendi benliğini kavrayışının derinlik kazandı-
ğını görür. Yeni bir Işık altında bakar her şeye,
birçok şeyi ilk kez görür; ama hep olgunlaşarak
bakar. Her yapıtın dünyası, bir bakıma, onu algı-
layanın dünyasıyla bütünleşir; İki dünyanın karşı-
İlkli alışverişinden kendi benliğinin aydınlandığını
gözler kişi.
Bu parçada bir sanat yapıtının hangi özelliği
vurgulanmaktadır?
A) İnşan doğasını yansıtması
B) Sanatçının duygularını dile getirmesi
C) İzleyen kişiyi geliştirmesi
D) Bir eşinin daha bulunmaması
E) Bir yarar gözetilerek yapılmaması
(2001-ösş)
94
Bölüm 10
Estetik beğenilerin tartışılamayacağı sözü doğru
olabilir; ama bu, beğeninin gelişebileceği doğru.
sunu da dışlamamalıdır. Bunu, herkes, herhangi
bir alanda, günlük yaşantısından çıkarabilir
Örneğin, değişik müzik türleri dinlemekten pek
keyif almayan birisi, müziğin diğer türlerini incele-
yecek vakit, istek ve fırsat bulsa, yeğlediği türü
ve tarzları yanılmadan ayırt edecek düzeye gele.
bilir, artan bilgisi de müzikten daha ince tatlar
almasına katkıda bulunabilir. Aynı şekilde bir kişi
değişik minyatürleri seyrede seyrede minyatür
sanatı konusunda bir anlayışa ve seçiciliğe ula-
şabilir.
Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine varılabilir?
A) Sanat hakkında bilgi sahibi olmak için sanata
eleştirel bakmak gerekir.
B) Yapımı çok zaman ve emek gerektiren yapıt-
lar çoğunluk tarafından beğenilir.
C) Sanat yapıtları ancak o ürünü yaratan sanat-
çılar tarafından açıklanabilir.
D) Üzerinde görüş birliğine varılan yapıtların
sanatsal değeri vardır.
E) Sanattaki beğeni, karşılaşılan eserler çeşit-
lendikçe gelişir.
(2001 -ÖSS)
12. Bir tabloda gökyüzünün mavi, Otun yeşil olmasını
bekleyen kimseler, tabloda başka renkler görün-
ce şaşırırlar. Oysa, mavi gök ve yeşil çayırlara
ilişkin her şeyi unutmayı bir denesek; dünyaya
sanki başka bir gezegenden şimdi gelmişçesine
bakıp onu İlk görmüş gibi olsak, işte o zaman
nesneler değişik renklerle görünürlerdi bize. Res-
samlar da bazen başka bir gezegenden gelmiş
gibi, dünyayı yepyeni bir gözle görmemizi isterler.
Bize, doğadaki varlıkların güzelliklerini görmeyi
öğretenler de onlardır. Onları izleyip,' onlardan bir
şeyler öğrenirsek, pencereden dışarı bakmak bile
heyecan verici bir serüvene dönüşecektir.
Bu parçada, Sanat eserinin hangi özelliği vur-
gulanmaktadır?
A) Sadece, güzel olması amacıyla yapılması
B) Bir benzerinin olmaması
C) Belirli bir sanat akımının izlerini taşması
D) Sanatçının öz ve biçim arasında kurduğu
dengenin bir sonucu olması
E) Dünyayı, alışık olunandan farklı bir anlayışla
yansıtması
(2000-ösş)
Bölüm 10
13. Estetik, güzel üzerine düşünme çabasıdır Refik
Fersan'ın bir saz semaisi, Mikelanj'ın bir heykeli
güzel olduğu, bizde hoş ve soylu duygular uyan-
dırdığl gibi bir atın yürüyüşü veya bir kentin
sokakları da güzel olabilir ve bizde benzeri duy-
gular uyandırabilir. Estetik, güzeli bütün alanlar-
da sanat felsefesi ise yalnızca sanat yapıtları
çerçevesi içinde sorgular, Başka bir deyişle,
sanat felsefesi, estetiğin kavram ve problemleri-
n] sınırlı bir alanda inceler.
Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan
hangisine ulaşııamaz?
A) Güzellik sanat ile sınırlı değildir; başka alan-
larda da söz konusudur.
B) Estetik, doğadaki veya çevremizdeki bir Ola-
yırı güzel olup olmadığını sorgulayabilir.
C) Sanat felsefesinde ele alınan bazı kavramlar
estetiğin kapsamına da girer.
D) Güzel, hem patetiğin hem de sanat felsefesi-
nin konusu olabilir.
E) Sanat yapıtı doğadaki güzelin, sanatçının
yorumuyla yansıtılmasıdır.
(1999-öşş)
14. Ege'deki bir koyu, tasarladığı otele uygun olduğu
için güzel bulan bir mimar ya da incelemek iste-
diğİ canlıları barındırdığı için beğenen bir biyolog
estetik bir tavır içinde değildir. Aynı koyu, yalnız-
ca, kıyıya vuran dalgaların izlerinden, yamaçtaki
ormanın suya yansımasından etkilenerek beğe-
nen bir kişinin bu tavrı estetiktir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi estetik
tavrın belirleyici bir özelliğidir?
A) Kişinin bir nesneyi kendi ölçütlerine dayana-
rak beğenmesi
B) Kişinin hoşuna giden bir nesnenin çoğunluk
taralından da beğeniliyor olması
C) Kişinin, ilgi duyduğu nesneye çıkar gözetme-
yen bir beğeni ile yönelmesi
D) Kişinin beğenisinin nesnenin bütününe değil,
belirli özelliklerine yönelik olması
E) Kişinin bir nesne ile ilgili beğenisini başkala-
rıyla paylaşmak istemesi
(1999-ÖSS İPTAL)
l.
2.
Sanat Felsefesi (Estetik)
ÖYS SORULARI
Delacroix "Biz romantik olduktan sonra, dağlar
güzelleşti." demiştir. Ona göre, romantik dönem
ressamları dağlan öyle güzel resmetmiştir ki
insanlar onların eserlerindeki dağları görüp bun-
ların güzelliklerini kavradıktan sonra, doğada
dağlara başka bir gözle bakmışlardır.
Delacroix bu sözleriyle, sanatla ilgili aşağıda-
ki görüşlerden hangisini dile getirmiştir?
A) Sanatta güzeli kavrayan kişi, aynı zamanda
doğruyu da kavrar.
B) Sanat, sanatçının doğadaki nesneleri taklit
etmesiyle doğar.
C) Bir yaratının sanat eseri sayılması, insana
sağladığı yarara bağlıdır.
D) Sanat, insanın, güzeli fark etmesini sağlar.
E) Güzel bir eserden duyulan haz, insanın hayal
gücü İle anlama yetisi arasındaki uyuşmanın
sonucudur.
(1998-öyş)
Aristoteles'e göre, sanat .sanatçının nesneleri
taklit etmesiyle doğar. Sanatlar neyi nasıl taklit
ettiklerine göre birbirinden ayrılır. Edebiyat İnşan
eylemlerini ve nesneleri söz ile&rnüzik ses ile,
resim renk İle taklit eder.
Aristoteles'in bu görüşüne göre sanat nedir?
A) Sanatçının hakikati araştırmasıdır.
B) İdeal olanın yaratılmasıdır.
C) Sanatçının madde ve biçme oynamasıdır.
D) Doğal olanın yansıtılmasıdır.
E) Güzel ideasının dayanağıdır.
(1997-ÖYS)
95
