ŞAFİİLİK
• İmam Şafii 'nin kurduğu mezheptir. Şafiyye
olarak da bilinir. Nakle dayalı Malikilik ile
akla ağırlık veren Hanefilik arasında Mah-
kiliğe daha yakın bir anlayıştır.
Şafiiliğe göre Kur'an ile sünnetten kay-
naklanan kamtlann çelişmesi duru-
munda KW'an temel alınarak sünnet
terk edilir.
Kur'an ve sünnetin nass (dogma) lan açık
anlamları doğrultusunda anlaşılır. rnecaz
anlamlara göre yorumlanmaz.
Tek kişi tarafından rivayet hadisler
de kaynak olarak bağlayıcıdır. icma da fi-
kıhın temel dayanaklanndandır. İcmadan
öncelikle anlaşılan sahabenin bir konudaki
görüş birliği ise de daha sonraları bütün
fıkıhçıların görüş birliğinde olmaları olarak
anlaşılmıştır. Bu nedenle şafiiler için ma-
likilerin tersine, Medine halkının icmalan
bağlayıcı nitelik taşmaz.
Şafiiliğin gelişmesinde ve yaygınlaşmasın-
da etkili olan düşünürlerden biri de Gazali-
dir.
HANBELİLİK
Ahmet ibn HantRI'in kurduğu fıkıh mezhe-
• Başlıca özelliği zorunlu olmathkça akla
başvurmamasıdır. Bu mezhebin kaynak-
lanm Kur'an ve sünnet İle sahabiden ve
sahabiden sonraki kuşaklardan gelenlerin
görüşleri oluşturur. Hz. Muhammed'e da-
yanan bir hadisin bulunmaması durumun-
da sahabilerin fetvalan araştmhr.
Hanbelilikte hadise dayalı fıkıh anlayış ha-
kimdir. Üzerinde anlaşmazlık bulunmayan
sahabilein ve onlardan sonrakilerin sözü-
ne uymak zuunludur. Bir konuda görüş
birliği yoksa Ahmet ibn Hambel "üşlerin
tümünü aktanr. Bu nedenle Hanbelilikde
aynı konuda birden çok ortaya çık-
Hanbelilik çok güçlü bilgin ve fıkıhçıları
olduğu halde uzun süre hiçbir İslam ülke-
sinde çoğunluğu oluşturamamıştır. Bunun
bir naleni mezhe*dül sonra or-
taya çıkması ise bir diğer nedeni de Han-
belilerin gösWdİkIeri şiddetli bağnazlıktır.
(Kabir ziyaretini yasaklamışlar, evleri basıp
içkileri dökmüş, çalgıları kırmış, erkeklerin
kadınlarla çıkmasına engel olmuş-
lardır.)
20. yüzyılda Suudi Arabistan'ın resmi
mezhebi haline gelmiştir,
CAFERİLİK
Şiliğin ana mezhebi imamiye-
nin diğer adıdır. Imamiye iba-
det ve muamelat konularında
altıncı imam Cafer Sadık'ın
yolunu izlediğinden bu adla
da anılmıştır,
Dini konularda Kur'an ve sün-
netin yanı sıra masum kabul
ettikleri on iki imamın sözlerini
de delil olarak kabul ederler.
On iki imamın sözleriyle birlik-
te diğer hadisleri de İçinde ba-
rındıran dört temel eser Caferi
mezhebinin ana kaynaklarıdır.
Sonuç olarak; mezheplerin
arasındaki ayrılıklar görüldüğü
gibi teferruattadır. Örneğin na-
maz hepsinde İbadetin koşulu
olduğu halde, rükünlerin arka
arkaya kılınıp kılınmayacağı,
ellerin nerede nasıl bağlana-
cağl gibi konularda farklı ku-
rallar öne sürerler.
