1
RUBAİ
• İran edebiyatından Türk edebiyatına geçmiş
bir nazım biçimidir.
• Tek dörtlükten oluşur.
• Uyak şeması "aaxa" şeklindedir.
• Kendine özgü aruz ölçüleriyle (24 özel kalıp)
yazılır. Bu kalıplar û ile başlar,
ya da ile biter.
• Rubailerde şair, dünya görüşünü, felsefesini,
tasavvufi düşüncesini, maddi ve manevi
aşkını özlü bir biçimde işler.
• Az sözle çok şey söylemek esastır.
• İran edebiyatında Ömer Hayyam,
edebiyatımızda ise Mevlana, Nabi,
Nedim, Yahya Kemal ve
Arif Nihat Asya önemli rubai şairleridir.
TERKİBİBENT
TUYUĞ
DİVAN EDEBİYATI 3
Dörtlüklerle Kurulan Nazım Biçimleri
ŞARKI
• Türklerin. divan edebiyatına kazandırdığı
nazım şeklidir.
• Halk edebi atındaki mâninin karşılığı sayılabilir.
Tek dörtlükten olu ur.
• Uyaklanışl rubaiyle aynıdır.
• Mânide olduğu gibi cinasll uyak kullanılır.
• Aruzun sadece "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla
yazılır.
• Tuyuğlarda şair, dünya görüşünü, felsefesini,
tasavvufi düşüncesini, maddi ve manevi aşkını özlü
bir biçimde işler.
• Çağatay ve Azeri lehçelerinde yaygın bir türdür.
• Türk edebiyatında Kadı Burhaneddin, Nesimî ve
Ali Şir Nevaî önemli tuyuğ şairleridir.
• Türklerin, divan edebiyatına
kattığı nazım şeklidir.
• Lale Devri'nde gelişmiş ve yaygınlaşmıştır.
• En az üç, en fazla beş bentten oluşur. Dörtlük
sonunda nakarat vardır.
• Aşk, sevgi. ayrılık, özlem, güzellik ve şarap
konularını işler.
• Bestelenmek üzere yazılmış şiirlerdir. Bu yüzden
bent sayısı oldukça azdır.
Nedim bu nazım şeklinin en önemli şairidir. ı
Enderunlu Vasıf, Enderunlu Fazıl ve Yahya Kemal'in
de şarkıları vardır.
• Yaşamdan, talihten şikâyet; felsefi düşünceler, dinî,
tasavvufi konular ve toplumsal yergilerin işlendiği şiirlerdir.
• En az beş, en fazla on beş bentten oluşun Her bent beş ile
on be itten oluşur.
Bentlerin kafiye düzeni gazele benzer.
• Her bendin sonunda vasıta beyti denen bir beyit vardır. Her
bendin sonundaki vasıta beyti farklıdır. Bunlar bentlerden ayrı
olarak kendi aralarında uyaklanır.
• Vasıta beytinden bir önceki bende "terkiphane" adı verilir.
• Türk edebiyatında Bağdatlı Ruhî ve Ziya Paşa bu türün
iki önemli şairidir.
Bentlerle Kurulan Nazım Biçimleri
TERCİİBENT
• Biçim ve uyak bakımından terkibibende benzer.
• En az beş, en fazla on beş bentten oluşur. Her bent beş ile on beyitten oluşur.
TORK mu VE EDEBİYATI
MURABBA
• Bent denilen dört mısralık bölümlerden meydana gelen bir
nazım şeklidir.
• En az ü . en fazla edi bentten oluşur.
Aruzun her kalıbıyla yazılabilir. •
yazılır.
• Özellikle felsefi konular işlenmekle birlikte birçok konu
işlenebilir.
• Uyak düzeni "aaaa bbba ccca ya da
"bbba ccca ddda..." şeklindedir.
• Bazen dördüncü mısralar nakarat olabilir.
• Nedim ve Fuzulî önemli murabba şairlerimizdendir.
MUHAMMES
Beşli anlamına gelir.
• Her bendin sonunda vasıta beyti denen bir beyit vardır. Her bendin sonundaki vasıta beyti aynıdır.
• Terciibendin terkibibentten farkı vasıta beyitlerinin her bendin sonunda aynen tekrarlanmasıdır. Bu
sebeple bentlerde işlenen konular arasında bir uyum olmak zorundadır. Yani konu bütünlüğü vardır.
• Konu bakımından da farklılıklar görülür. Genellikle Tanrı'nın gücü, evrenin sonsuzluğu, doğanın
ve yaşamın karşıtlıkları işlenir. Ayrıca terkibibentte işlenen yaşamdan ve talihten şikâyet; felsefi
düşünceler, dinî, tasavvufi konular ve toplumsal yergiler de terciibentte işlenir.
• Vasıta be inden bir önceki bente "tercihane" adı verilir.
ya Paşa önemli bir terciibent şairimizdir.
• Uyak düzeni gazele üÇ dize eklenmesi ile
oluşur.
. Her konuda azılabilir.
