ROMAN TURLERI
1. Serüven (Macera) Romanı
Amacı okuru heyecanlandırıp gerilim içinde tutmak olan, ilgi
çekici maceraların anlatıldığı romanlardır. Daniel Defoe'nun
Robinşon Cruşoe adlı yapıtı, bu roman türünün örneklerin-
2. Tarihi Roman
-j Tarihsel olayları anlatan romanlardır. Namık Kemal'in Cezmi
(Türk edebiyatında ilk tarihî roman), Kemal Tahir'in Devlet Ana
adlı yapıtları, bu romun türünün örneklerindendir.
3. Psikolojik Roman
Lj PsikolojN( tahlillere. ruh çözümlemelerine yer veren: olaydan
çok kahramanın iç dünyasına eğilen romanlardır. Mehmet
Raufun Eylül (Türk edebiyatında İlk psikolojik roman) , Peya-
mi Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu ve Dostoyevski'nin
Suç ve Ceza adlı yapıtları; bu roman türüne örnek gösterile-
bilir.
4. Sosyal Roman
—j Toplumsal olay ve olguları anlatan romanlardır. Gelenek ve
göreneklerin anlatıldığı töre romanları (Sinekli Bakkal, Halide
Edip Adıvar) , bdh bir düşünceyi savunan tezli romanlar (Zehra ,
Nabizade Nâzım), köyü, köylüyü anlatan köy romanları
(Karabibik -ilk köy romanı-, Nabizade Nâzım); Küçük Paşa ,
Ebubekir Hazım Tepeyran) da bu gruba dâhil edilebilir.
5. Polisiye Roman
—J Adil ve polisiye olayları işleyen, bunları aydınlatmayı amaçla-
yan romanlardır. Ahmet Mithat Efendi'nin Esrârq Cinâyât (Türk
edebiyatında ik polisiye roman), Sir Arthur Conan Doyle'un
Sherlock Holmeş adil yapıtları bu türün Önemli Örnekleridir.
5. Biyografik Roman
Tanınmış bir kişinin hayatını anlatan romanlardır. Oğuz Atay'ın
Bir Bilim Adamının Romanı adil yapıt bu türün Önemli Örnek-
leri:ndendğ.
7. Otobiyografik Roman
Sanatçının kendi hayatını ele aldığı romanlardır. Orhan Ke-
mal'in Avare Yıllar, Baba Evi adlı yapıtları otobiyografik roman
özelliği taşmaktadır.
8. Fantastik Roman
ilj Olağan dışı, ütopik, hayalî olay, kişi ve mekânları anlatan ro-
martlardır. J R. R. Tolkien'in Yüzüklerin Efendisi adlı yapıtı bu
türün önemli örneğidir.
3. Bilim Kurgu Romanı
Çağdaş bilim verileriyle düş gücünden Oluşan romanlardır
Jules Verne'in, Ay'a Seyahat, Seksen Günde Devriâlem adlı
yapıtları bu türün önemli örnekleridir.
NOT
Romanlar, sanat anlayışı ve akımına göre de romantik ro-
man, realist roman, natüralist roman gibi isimler alır.
Birbirinin devarm şeklindeki romanlara nehir roman adı ve-
rilir. Küçük Ağa, Küçük Ağa Ankara'da (Tank Buğra)
Sanat değeri taşımayan, ticari bir kaygıyla kaleme alınmış
romanlara da popüler roman ya da yığın romanı adı veri-
lir. Peyami Safa'nın Server Bedi takma adıyla yayımladığı
Cingöz Recai serisi bu türe örnek gösterilebilir.
3. MASAL
Genellikle halkın yarattığı, hayale dayanan, sözlü gelenekte
yaşayan, çoğunlukla insanlar, hayvanlar ile cadı, cin, dev, pe-
ri vb. varlıkların başından geçen olağanüstü olayları anlatan
edebî türdür.
Masallar genellikle anonimdir, kuşaktan kuşağa sözlü kültür-
le nakledilseler de zamanla yazıya geçirilerek kayıl altına alı-
nır. Anonim masallar dışında belli bir yazar tarafından kaleme
alınan edebi masallar da vardır.
Hayale ve olağanüstülüklere yer verilir.
Masallarda millî ve dinî özelliklere yer verilmez.
Masallar; "döşeme, olay ve dilek" bölümlerinden oluşur,
Döşeme bölümü tekerlemeden (Bir varmış, bir yokmuş. Evvel
zaman İçinde, kalbur saman İçinde, pireler berber İken develer
tellal iken...) Oluşur. Olay bölümü kendi İçinde "şerim, düğüm
ve çözüm" bölümlerinden Oluşur, Sondaki dilek bölümünde
İse mutluluk dileyen kalıplaşmış ifadelerle (Onlar ermiş
muradına biz çıkalım kerevetine. Gökten üç elma düştü.) masal
bitirilir.
Masallarda gerçek ve hayalî kişilere yer verilir (Padişah, vezir,
cadl, peri, cin vb.).
31
