Rize
Trabzon
Samsun
Zonguldâk
Kastamonu
Boıu
Yükselti
(m)
9
30
137
800
-742
Sıc.
Ort.CC)
13,8
14,5-
14
13,2
9,7
10,2
SIC.
FarklCC)
18,7
-15,3
15,7
18,6
21
19,1
Ortülü
12,7
4,5
12
39.8
38,9
Gün
Sayışı
10,1
157
108
96,4
ÖRNEK SORU:
Aşağıdakilerden hangisi Doğu Kara-
deniz kwllanmn bir İklim Özelliği de-
A) Yaz kurakhğmm etkiü ohnarnay
B) Kış sıcakhk ortalamaymn O' C'nin
tünde olması
C) Yağış rejiminin düzen" oynaşl
D) Bağıl nem oranınm yüksek ofrnası
E) Mevsünler sıcakhk farkınm
oh•nay
Karadeniz kıyılarında yağış rejimi düzen-
YANIT: C
ÖRNEK SORU;
Karadeniz Bölgesi'nde kıyı Ih İç keşimler
arasında doğal bitki türleri bakımından
farklılıklar bulunur.
Bu durum Karadeniz Bölgesi'nin aşağı.
daki Özelliklerinden hangileriyle açık•
A) Dağhnn kıyıya paralel uzanma*
B) Daha kuzeyde yer
C) Kuzey rüzgârlarına açık olmasıyla
D) Doğu - bat yönünde uzanmasıyla
E) Nüfusun daha çok km kuşağm& top-
lanmış olmasıyla
ÇÖZÜM:
Karadeniz Bölgesi'nde dağlar kıyıya para-
lel uzndlğl İçin denizel etWnİn akm dar-
dır kıyı ile Ç kesimler arasında iklim ba-
hrmndan fark bulunur.
YANIT: A
BÖLGELER
Kuzey Anadolu Dağları'ndan kaynağını alan akarsuların boylan kışadır
(Melen ve Har*t çayları gibi). Bu akarsularm akımı, kışın yağışların kar
olarak düşmesi nedeniyle azalır. İlkbaharda kar erimelerine bağlı olarak
akuru artar.
Bölgedeki akarsular, dM ve derin vadilerden aktıkları İçin, baraj yapımına
elverişlidir. Hidroelektrik enerji potansiyelleri yüksektir.
Kuadeniz Bölgesi'ndeki başlıca barajlar:
— Kızdırmak üzerinde Altınkaya,
— YeşMmak üzerinde Suat Uğurlu, Haşan Uğurlu ve Almus,
— Sakarya üzerinde Haşan Polatkan.
Göller
Bölgede genel olarak set gölleri bulunur. Bu göllerin başlıcalan şunlardır:
— Tortum (Erzurum), Sera (Trabzon), Zinav (Fatsa-Reşadiye arası),
Yedigöller (Bolu), UzungÖI (Trabzon) ve Abant (Bolu) heyelan şet göl-
— Balıklı (Samsun) kıyı şet gölüdür.
Yeraltl Sulan ve Kaynaklar
Bolu, Düzce ve Erbaa-Niksar ovalan, yeraltı sulan bakımmdan oldukça
zengindir. Genel olarak Kuzey Anadolu Fayı boyunca birçok kaplıca ve
Şifah şu kaynaklan vardır. Giresun, Trabzon ve Rize (Ayder-ÇamIlhemşin)
illerinde kaphcaar vardr.
e. Nüfus Özellikleri
Karadeniz Bölgesi'nde nüfusun dağılışını yerşekilleri ve İklim koşullan belir-
ler. Nümsün bölgedeki dağılış OldLAç.a düzensizdir.
Doğu Karadeniz'in kıyı kesimleri, Orta Karadeniz'deki kıyı Ovalarıy-
la İç keşimdeki ovalar ve Batl Karadeniz'in İç kesimlerindeki ovalar
nüh.lşun yoğunlaştığı yerlerdir.
Doğu Karadeniz İle Bafi Karadeniz'in İç kesimleri ve Bat Karadeniz'de
Sinop-Barün arası kıyı keşknlerinde nüfus oldukça seyrektir.
— 1997 Galel Nûhlş Sayımı'na göre milyon olan Karadeniz Böl-
. gesrnin nüfum_l, 2000 yıll sayımına göre 8,4 milyona gerilemiştir.
Bölge nüfusu, Türkiye nüfusunun % 12,25'İni oluşturur.
— Karadeniz Bölgesi 57 kişi/krn2 İle nüfus yoğunluğu bakımından Türkiye
(88 kişi/kmz) altındadır.
ORNEK SORU:
Aşağıdaki akarsulardan hangisi Kara-
deniz Bölgesi'nden denize dökülmez?
A) Susurluk
C) Yeşilırmak
B) Barun
D) Kızılırmak
Tablo-2; Karadeniz Bölgesi'nde bazı il merkezlerinin deniz sevi.
yesine göre yükseltişi, sıcaklık ortalamayan, yıllık
sıcaklık farkları, ortalama katla ğrtûlü gün sayısı ve orta-
lama donlu gün sayısı, (DİE)
Har mevsim yağışlı olan Karadeniz İkliminde sonbaharda yağışlar artarken,
ilkbaharda nispeten azalır. Kurak mevsim yoktur. Denizden gelen nernli
hava kütleleri, kıyının hemen gerisinde yükselen dağ yamaçları boyunca
yükselerek yamaç (orograhk) yağışlarına neden Olur. Bu nedenle bölgenin
kıyı kesimleri her mevsim yağış alır.
İç keşimler deniz etkisine kapalı Olduğu İçin karasal iklim koşullan etkilidir.
Bu kesimlerde kışlar daha soğuk Ve kar yağışlı geçer. Yazlar sıcaktır Ve
daha az yağış alır (Tablo-2 ve 3).
Yıllık Yağış Ort. Bağıl Güneşlenme
Rize
Trabzon
Samsun
Zon uldak
Kastamonu
(mm)
2300,4
833,8
650,3
1220 2
461 6
536 4
Nem (%) Süresi (saat)
77
75
72
70
1513
1593
1630
2024
Tab10•3: Karadeniz Bölgesi'nde bazı II merkezlerinin yıllık yağış miktarı,
ortalama bağıl nem aram güneşlenme süreleri, (DİE)
c. Bitki Örtüsü
Her mevsim bol yağış alması nedeniyle Karadeniz Bölgesi'nde gür orman-
lar gelişmiştir. Türkiye'deki ormanların yaklaşık % 27'şİ Karadeniz Böl-
gesl'nde yer alır.
Dağların denize bakan yamaçlarının eteklerinde kışın yaprağım döken
Ormanlar, yüksek kesimlerinde İse İğne yapraklı ormanlar gelişmiştir.
Ormanların yok Olduğu daha yüksek kesimlerde ise yüksek boylu gür
Çayırlar yer alır. Bu kesimlerde büyükbaş hayvancılık yapılmaktadır.
İÇ kesimlerde yağış miktarının azalması nedeniyle ormanlar seyrekleşir,
alçak kesimlere doğru bozkır ve çalılar görülür.
d. Yeraltı ve Yerüstü Suları
Akarsular
Her mevsim yağış alması nedeniyle zengin bir akarsu ağına sahiptir. Kuzey
Anadolu Dağları'nı yaran Çoruh, Yeşilırmak, Kızılırmak gibi büyük akarsu-
lar ile Bartın Çayı, Yenice ve Sakarya Irmağı bölgenin Önemli akarsu-
landın
Coğra/ya 7-2 Konu An13ümI' I Soru B5nk2şy
—581—
E) Yenice
ÇÖZÜM:
Marmara yer alan Susurluk
Nehri'nin sulan Marmara Denizi'ne dö-
külür.
YANIT: A
ÖRNEK SORU:
Karadeniz krwlannda en az yağışlı mevsim
ilkbahar Olmasına karşın akarsu akımları
bu mevsimde artar.
Bu durum, akarsuların aşağıdaki Özel•
liklerlnden hangileriyle açıklanabilir?
A) Boylanmn kışa olmasıyla
B) Hızlı akışlı olmasıyla
C) Kar erimeleriyle beslenmesiyle
D) Havzalarının dar olmasıyla
E) Akarsu ağzının şık Olmasıyla
ÇÖZÜM:
İlkbahardaki kar erimeleri akarsu akım-
lanmn artmasına neden Olur.
YANIT: C
Coğraj•e 1-2 Konu Anlatımlı I Soru Bankası
