q
Fiiller (Eylemler)
FİİLLER (EYLEMLER)
Bir iş oluş ve hareketi karşılayan sözcükWe fil d". Kişilerin,
nesnelerin hareketlerini kişi ve kipe bağlı olarak yansıtan söz-
Fiillerin Özellikleri
Yüklemde buhmur•.
Dün odama bo•yMm.
Bugürı okula gitnwyecek.
bİHrİr•.
Asıl sorun gözünthydi. (ısim)
YINuca yolmu gözledi. (fil)
Ülkemizin ckhüm rx*taşl txx savaştı. (İşim)
Arkadaşlarıyla birükte savaştı. (fil)
FİHI•rİn kök ya da gövdeleri -mak, -mek, -nu, -me eklerhİ
alırken diğer sözcük türleri (ad, sıfat, adli...) dmaz:
Okü evirnize çok yakındı. (isim)
Bazı davraruşlarwnızdan yakındı. (W)
Beni sevdaya düşüren bu mm. (işim)
Ben böyle deyince güldü. (flo
Anlam Bakımmdan Fün«
q
q
Filler cürnledeki anlanma göre kılış (iş), durun ve oh.Jş olrnak
üzere üçe aynim.
Küş (İş) FİMerİ: Yükl«nİn bildirdği İşin bir n—-ıeye
ni bildiren fiill«dir. Neyi. kinli sorularına cevap Örneğin;
boyarnak, tophrnak... @bİ.
Dımgn Füleri.• Takındal tam gösteen füWcür. Neyi kim so-
rulanna cevap vermezl«. Örneğin; uyumak, yatmak, oturmak,
dmnak... @bi.
Oluş Fiilleri: Zamanla ve kendiliğinden oluşan fiilledir, bir de-
ğİşİmİ ifade «wler. Neyi kimi sorulMma cevap Ör-
neğn; bayatlamak, çürünxk, solm* . gibi
Fiil Çekimi
Filler dilde tek başlarına kılış, ve oluşun adı oluak an-
cak mastar ş9kiWiyb bulunurlar. Fakat içinde bu *liy-
19 değil, *imli olarak kullanılırlar. Çekime da ve ki-
şi ekleri alırlar. thlayısıyla çekirnIİ fil ve kiş bddiren fidlerth.
Hiçbir fiil çekime girmeden cümlede almaz. Çekimli fiiller,
basit ve birleşik çekimli fil olmak üzere iki gruba ayrılır. Basit çe-
kirnli fiill« tek kip eki alırk«ı bkleşik çekimli fiill« iki kip eki ahr.
AVANTAJ
SÖZCÜK TÜRLERİ
Çekimli fiilwh cümledeki yeri yüklem&:
Bh an Önce eve göp İstiyorum.
İstanbul'da kamaktan neden vazgeçtin?
Çekimli eywnl« dışında da bıdunarak çeşitli gö-
Gün gelir her İşiniz düzene girer. (bdirteç)
Ne dşun mu görmdiyim. tAineç)
Bir an alacd« zannettim. (nesrw)
Fİhnİn çekimleri haberi hepimizi üzcü. (tunlaym
Fiilde Kip
Kip; kth ve gövde durumundth fiile gderek İşin, durumun ve-
ya Oluşu) ya de ne biçirnde yapıldbğmı göst«en ek-
Fiillerin bkirn, zanun ve kişiye bağlı olarak ortaya koydukları
kalıba döken anlatım ka14Wma kip, bu kavramı kW-
şlayan de kip cMir.
Türkçede kipler iki gruba ayrılır: Bildirme (haber) kipleri ve ta-
sMIama (dilek) kipleri.
Aşağıda bh kip ekleri gösterilmiştir:
k.d-d, kal-mş, kal-1-", kd-r, kd-ac* kd-sa, kal-mdı, kal-a
Fiilde Kişi
kişi varllkür. ki—
şilerİ şutlardır:
ı. Bilinci Kişi
a. Tekil (Ben)
in-di-m, oku-yor-um, al-sa-m, gel-e-yim
b. çoğul
İn-dİ-k, Oku-y«-uz,
2. KİŞİ
a. Tekil (Sut)
in-di-n, oku-yor-wn, ga-e-şin
b. çoğul
h-dİ-rğ oku-yor-gmuz, gel-e-shh
3. Üçüncü Kişi
Enir kipi dlşmda ek
İn-dİ,
b. çoğul Otlar)
in-di4r, oku-yor-W,
YAYINLARI
61
