Pusula, ortasından dönebilen çok hafif mıknatıstır. Pusula
Dünya'nın manyetik alanından etkilenir ve bulunduğu yerde
Dünya'nın manyetik alanına teğet bir konum alır. Bir mıkna-
tısın etrafına pusulalar konulursa, pusulalar mıknatısın man-
yetik alan çizgilerinin şeklini alır.
Dünya'nın manyetik alanı, içinde çubuk mıknatıs var gibi dav-
ranır. Dünya' nın içinde modellenen mıknatısın S kutbu kuzey
yarım küreye yakın, N kutbu güney yanm küreye yakındır.
Manyetik Dönme ekseni
Coğrafi Kuzey kutup
Coğrafi Güney kutup
: Manyetk N kutup
Sabitlenmiş doğal mıknatısın yakınına B, C pusulaları şekilde-
ki gibi tutulmaktadır.
c
A pusulasına N kutbu 1 ve 2 kuvvetlerini uygulayacağı için saatin
dönüş yönüne ters yönde döner. B pusulasına N kutbu 4 ve 5
kuwetlerini, S kutbu 3 ve 6 kuvvetlerini uygular ve saatin dönüş
yönünde döner. C pusulasına S kutbu 7 ve 8 kuvvetlerini uygular
ve saatin dönüş yönüne ters yönde döner.
44
DİKKAT
Manyetik : Dönme ekseni
S kutup,
z Coğrafi Kuzey kutup
Coğafi Güney kutup
' Manyetik N kutup
Pusulaların N kutubu daima kuzeyi gösterir.
Pusula ile yön bulunurken etrafında demir cisimler olmamalı-
dır. Aksi halde pusula tam olarak kuzeyi göstermeyebilir.
Yüklü cisimler manyetik alana girdiğinde sapmalarından do-
layı, Güneş'ten gelen yüklü taneciklere karşı ve radyasyona
71
karşı Dünya'nın manyetik alanı kalkan görevi yapar ve Dün-
yayı korur.
Bazı hayvanlarda Dünya'nın manyetik alanını algılayıcı yapı-
lar vardır. Bu canlılar Dünya'nın manyetik alanını kullanarak
yönlerini ve yuvalarını bulurlar.
Düzgün yapılı çubuk mıknatıs tam ortasından iple asıldığında
yerin manyetik alan çizgilerine paralel konum alır. Bu yüzden
kuzey yanm kürede N kutubu Öne, güney yarım kürede S ku-
tubu öne eğilir. u eğim açışı, kutuplara yaklaştıkça artan eğil-
me açısıdır.
