PSİKOLOJİNİN TEMEL SÜREÇLERİ
l.
2.
İnsanlarda sosyal etki sonucu görülen uyma davranışı itaat,
özdeşleşme ve benimseme şeklinde gerçekleşir. İtaat, baş-
kalan tarafından kabul edilmek; özdeşleşme değer verilen
kişi ya da gruba benzemek; benimseme ise gerçeği anlamak
şeklinde kişiye yarar sağlar. Bu bakımdan itaat ve özdeşleşme
de normatif, benimseme de ise bilgisel bir sosyal etki söz
konusudur.
Bu açıklamaya göre aşağıdaki uyma davranışlarından
hangisi diğerlerinden farklıdır?
A) Bir sürücünün ceza almamak için kırmızı ışıkta durması
B) Bir öğrencinin babasından azar işitmemek için ders
çalışması
C) Bir pastane işletmecisinin vergi cezası almamak için
kurallara uygun üretim yapması
D) Bir öğrencinin çok sevdiği dayısı gibi asker olmak için,
çok ders çalışması
E) İşten atılmak istemeyen bir işçinin mesai saatlerine uygun
davranması
İnsanlar kendi davranışlarına ilişkin yüklemeleri sonuca baka-
rak yapar. Başarılarını içsel nedenlere yani kişisel özelliklerine
yüklerler. Başarısızlıklarını ise dışsal nedenlere yüklerler. Buna
"savunucu yükleme" denir.
Bu açıklamaya göre;
I. Yolda yürürken muz kabuğuna basıp düşen bir kişinin
muzu yola atan kişiyi suçlaması
II. Sınavdan istediği puanı alamayan öğrenciye öğretmenin,
çalışsaydın daha başanlı olurdun demesi
III. Katıldığı bir yarışmada başarılı Olan bir kişinin başarısını
zeki olmasına bağlaması
durumlarından hangileri savunucu yüklemeye örnek
3.
4.
5.
Test - 17
Sosyal davranış, bireyin başkalarından etkilenmesi sonucu
ortaya çıkar ve bir sosyal etkileşim sürecini içerir. Sosyal etki
sonucu meydana gelen gruba uyma davranışı, kişilerin birbi-
rine benzerliği ve dolayısıyla da sosyal davranış düzenliliğini
oluşturur.
Parçaya göre, aşağıdakilerden hangisi sosyal davranıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
Yüksek şeş ile irkilme
Mutfakta pişen yemeğin kokusunu duyma
Trafik polisini gören kişinin hızını düşürmesi
Bir memurun yorgunluktan masasında uyuyakalması
Soğuktan korunmak için hareket etmek
Başkalarının ve kendimizin davranışlarını yorumlama ve
açıklama, yani davranışların nedenlerini bulma sürecine
"yükleme" denir. Davranışların nedenlerini çıkarsamada kul-
lanılan Yükleme Kuramı'na göre, yüklemeler içsel nedenlere
yani kişinin özelliklerine veya dışsal yani durumsal nedenlere
yapılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisinde yükleme farklı bir
nedenle yapılmıştır?
A) Ayağı takılarak düşen bir çocuğun annesine elimi bırak-
masaydın düşmezdim demesi
B) Bir koşu yarışmasında geride kalan bir koşucunun spor
ayakkabılarım kaliteli olsaydı böyle olmazdı demesi
C) Sınavdan İyi puan alan öğrencinin bunu zeki olmasına
bağlaması
D) Başvurduğu bir işten yetenekli bulunmadığı için elenen
kişinin başarısızlığını işverenin tavrına bağlaması
E) Kurduğu şirketi batıran bir girişimcinin bunu ekonomik
krizle açıklaması
Bir üniversite mezunu gence "Evlenince kaç çocuk sahibi
olmak istersin?' diye sorulunca genç bu soruya şöyle cevap
verir: "Ben artan nüfusu dünyanın geleceği için tehlikeli bulu-
yorum. Bu sebeple en fazla 2 çocuk sahibi olmak istiyorum"
der. Bu gencin evlendikten sonra dört çocuk babası olduğu
görülmüştür.
Bu durum aşağıdakilerden hangisini destekler?
verilebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
E) I velil
A)
B)
C)
D)
E)
Tutumlar ile davranışlar genelde uyumludur.
Tutumlar her zaman davranışa dönüşmeyebilir.
Tutumların karmaşıklığı arttıkça değişmeye dirençli Olur.
Tutumların çocuk yaşta edinilenleri kalıcı olmaktadır.
Tutumun en önemli bileşeni duygusal bileşenidir.
87
