Psikolojide Araştırma Yöntemleri
8. Bir ilacın dikkati artırıp ortaya çıkar-
mak için bir deney yapılıyor. Her yönden eşlen-
miş iki grup denek alınıyor. Birinci gruba (deney
grubuna) ilaç içiriliyor, ikinci gruba (kontrol gru-
buna) ise içirilmiyor. Bir Süre sonra her iki gruba
da, bir dikkat testi uygulanıyor. Testte, deney
grubundaki deneklerin, kontrol grubundakiler-
den daha başarılı oldukları görülüyor."
Bu deneyde, "denekler üzerindeki etkisi ince-
lenen etken (bağımsız değişken)" nedir?
A) Dikkat testi
B) İlacı içtikten sonra dikkatin artması
q Testteki başarıyı etkileyebilecek koşulların
D) Deneklere içirilen ilaç
E) İlaç içme ile test alma arasındaki zaman
(1983-ÖYS)
9. "Anlamsız hecelerden Oluşan bir listeyi öğrenen
deneklerden bir bölümü laboratuvardaki yatağa
yatarak uyumuş; diğerleri İse laboratuvarda
müzik dinleyerek ya da Oyun oynayarak zaman
geçirmişlerdir. Belirli bir süre sonra uyuyan
denekler uyandırılmış ve her iki gruptaki denek-
lerin hatırladıkları hece sayısı ölçülmüştür, öğren-
me ile hatırlama arasındaki süreyi uyuyarak
geçiren deneklerin, müzik dinleyen ya da oyun
oynayanlardan daha Çok sayıda hece hatırladık-
lan görülmüştür. j'
Bu durum, unutmayla ilgili aşağıdaki yargılar-
dan hangisini destekler?
A) Öğrenilenlerin kullanılmaması, hatırlanmaları-
nı güçleştirir.
B) Öğrenilenin birey için önemli Olması, unut-
mayı azaltır.
q öğrenme tam Olarak gerçekleşmemişse,
öğrenilenler çabuk unutulur.
D) Öğrenilenlerin unutulması, aradan geçen
süreye bağlıdır.
E) öğrenmeden sonra zihnin uyarıcılara kapalı
olması, unutmayı azaltır.
(1982-ÖYS)
114
Bölüm 4
Aşağıdaki korelasyon katsayılarından hangisi
en fazla ilişki gösterir?
A) -0,60
B) -0,30
90,10
D) 0,20
E) 0,50
(1974-üsş
Bir puan dizisinde, değeri en yüksek puan ile
değeri en düşük puan arasındaki fark aşağı-
dakilerden hangisidir?
A) Ortalama kayma
B) Medyan
C) Frekans
D) Dizi genişliği
E) Kayma
(1970-üsş)
CEVAPLAR
Bölüm 4
l.
2.
LYS
ÖYS
Üss
1.
2.
Bu soru psikolojinin araştırma yöntemlerinden
deneysel yöntem ile ilgili tipik, her yıl çıkması
muhtemel bir psikoloji sorusudur. Deneysel
yöntemde iki değişken vardır. Bir deneyde etki-
si incelenen değişkene "Bağımsız değişken",
bağımsız değişkene bağlı olarak değişen
koşullara "Bağımlı değişken" denir. Her psiko-
loji deneyinde iki grup olmak zorundadır.
Üzerinde deney yapılan gruba "Deney grubu",
hiçbir koşulu değiştirmeden doğal halde gözle-
nen gruba "Kontrol grubu" denir.
Bu paragrafta ilk cümle bize yol göstericidir
aslında. "Okul öncesi eğitimin, çocukların okul
dönemi başarısı üzerindeki etkisi araştırılıyor”
ifadesinde etkisi incelenen değişken bağımsız
değişken "okul öncesi eğitimdir”, bağımsız
değişkene bağlı olarak değişen bağımlı değiş-
ken ise "okul başarısıdır." Dolayısıyla A ve B
şıkkı doğrudur. Birinci ve ikinci mahallenin
şartlan değiştiği için deney grubudur. Üçüncü
mahallede ise okul öncesi eğitimle ilgili çalış-
malar yapılmadığı için kontrol grubudur.
Soru kökü bize, yanlış olan yargıyı sorduğu için
doğru cevap E seçeneğidir. "Okul öncesi eğiti-
min. çocukların okul dönemi başarısı üzerinde-
ki etkisi araştırılıyor" ifadesi değişkenler arasın-
2.
8.
B
3.
3.
da İlişki olduğunu göstermektedir,
Yanıt E
Her iki gruba da 'sözcükler deneklerin tam
olarak anlayamayacakları bir hızla sunulmuş-
tur.' ifadesi "uyarıcıların yetersiz Olmasına"
işaret etmektedir. Deneyin bağımsız değişkeni
"yetersiz uyarıcılar (sözcük listesi)" , "organiz-
manin etkilenip etkilenmediği" de bağımlı
değişkendir. Deneysel çalışmanın amacının
sorulduğu sorularda bağımsız ve bağımlı
değişkeni soruyu okurken, bulmanızda yarar
vardın Diğer seçenekler örneklenen deneyle
ilişkili değildir.
Yanıt C
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
3.
1.
2.
3.
4.
5.
Psikolojide Araştırma Yöntemleri
Parçada örneklenen deneysel kontrolün, hipote-
zi "motor becerilerin öğrenilmesi sırasında işe
odaklanma öğrenmeyi geciktirir" dir; kontrol
grubu, "yaptığı işe odaklanmayan grup" tur,
bağımsız değişkeni, "işe Odaklanma" dır, bağım-
II değişkeni "öğrenme düzeyi" din Verilenler ara-
sında doğal gözlemle ilgili örnek yoktur.
yanıt B
ÖSS SORULARININ ÇÖZÜMLERİ
Deneyden elde edilen bulguya dayanarak beynin
belirli bölgeleri belirli davranışlardan sorumludur
genellemesine ulaşılabilir. Sinir hücrelerinin yeni-
lenme özelliği olmadığından A seçeneği içerik
olarak yanlıştır. Bazı davranımlarda beynin bazı
bölümleri görev alır, ancak 0 bölümlerin görevini
yapabilmesi, beynin tümüyle faaliyette olmasına
bağlıdır. Soru kökünün üst düzey zihinsel faali-
yetle ilişkisi yoktur. E İlişkisiz.
Yanıt C
Haftalar ilerledikçe çizilen şeklin bozulması, 'ara-
dan geçen zamanın' çizimi hatırlama üzerindeki
etkisinin incelendiğini gösterir.
Yanıt B
Bir gruba her soru İçin, diğer gruba dönem
sonunda not Verilmektedir. Başarı üzerinde etkisi
İncelenen etken not verme biçimidir.
Yanıt E
Kafesin dar ya da geniş olması 'ortamı kavramı
başlığında toplanmıştır. Bu gözlemden 'saldır-
ganilğın ortaya çıkmasında orthmın rolü vardır'
sonucu çıkmaktadır.
Yanıt D
Gruplardan birine parça başına, diğer gruba haf-
talik ücret ödendiğinden etkisi ölçülen etken
ücret tarifesidir. Ücret tarifesi bağımsız değiş-
ken, üretim miktarı ve kalitesi de bağımlı değiş-
kendir. Yöntem deneysel kontroldür.
Yanıt E
115
YGS - LYS FELSEFE - PSİKOLOJİ - SOSYOLOJİ - MANTIK
