—pow«_ 2
ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
Kavram
Farklı cümle türleri kullanma
Eksiltili cümlelere başvurma
Devrik cümlelere başvurma
Olaylan oluş sırasına göre verme
Olaylan devinim içinde yansıtma
Çıkarımda bulunma
Yansız bir söyleme dayanma
Çoğullaştırmalara yer verme
Yalın bir dil kullanma
Konuşma havası içinde yazma
-P
-P
-P
Örnek
Açıklama
Sinemayı on adımlık bir süreç olarak düşü-
"isim cümlesi", "fiil cümlesi", "basit
cümle", "birleşik cümle", "sıralı cüm- necek olursak belki sadece iki adım, ka-
le”, "bağlı cümle", "devrik cümle",
mera çekimleri ve kurgu ile ilgilidir. Oysa
"kurallı cümle” gibi cümlelerin ikisini
pek çok festival sinemacısı, bu iki admn
ya da birkaçını bir arada kullanmak-
bütün sürecin ta kendisi olduğunu düşün-
mektedir. (Hem fiil hem de isim cümlesi
kullanılmış)
Yüklemi söylenmeyen yani bitmemiş
Uzun aralıklarla gerçekleştirilen bir iki ziya-
cümleler kullanmaktır. Eksiltili cümle-
ret, gözlem... Sonrası derin bir sessizlik...
lerin sonuna üç nokta konur.
Ta ki 1970 yılında yeniden keşfedilene dek.
Yüklemi cümlenin sonunda olmayıp
Muson yağmurlarıyla yıkanan şehir mi yok-
cümle ortasında veya başında yer alan
sa insanlar mı ayırt edemiyorum, insana
cümlelere devrik cümle denir.
değer verilmeyen ve
bu ülkede.
Öyküleyici anlatımın kullanıldığı me-
Sanırım Ayvalık'ın havasından, sabahlan
tinlerde olayların belli bir sırayla anla-
çok erken uyanıyorum. Uyanınca soluğu
tllmasıdır. Eylemler belirli bir sırayı ta-
bahçede alıyorum. Çiçeklerle ilgileniyorum.
İlgilendikçe hepsinin adlanm birer birer öğ-
kip eder.
reniyor, ateş çiçeğine yıldrz çiçeği, sardun-
yaya ortanca demiyorum.
"Devinim" harekete dayanma, olayla-
Uzakta bir sürü göldük. Bizim yaklaştğm-
rın oluş hâlinde olmasıdır. Özellikle öy- zı anlayınca otlamak için yere eğilmiş olan
başlar, hep birden dikildi. Ceylanlar hiçbir
küleyici anlatımda kullanılır.
tayda görmediğim ince, çevik, zemberek-
li bir hareketle koşmaya başladı.
Bir ifade, hüküm veya önermeden yo-
Yazarın romanları herkesçe anlaşılarak oku-
la çıkarak başka ifade, hüküm ya da
nuyor. Bu da onun sade ve anlaşılır bir dil
önerme çıkarmaya "çıkarım" denir. ÇI- kullandığını gösteriyor:
karım yapılırken "demek ki", "göste-
riyor", "göstergesidir" ifadeleri kulla-
nılır.
"Yansız olma” , taraf tutmama ve kişi-
Buzdolabı ülkemizde kullanılmaya başla-
sel duygulardan kaçınma anlamlarına
madan önce bir alaturka bir de alafranga
gelir. Yansız söylem, nesnel anlatımın
dondurma vardı. Alafranga dondurmaya
hâkim olduğu metinlerde kullanılır. Yo-
"kalıp dondurma" da denirdi. Bu dondur-
rumlama yapılmaz.
ma gerçekten de buz kalıbı gibi kaskatı olur-
du.
"-lar, -leff çoğul ekini alan ve birden
Sokaklar işe yetişmek için do-
çok kavramı karşılayan sözcüklere yer
ILI. İnsanlar rayların üzerinden, sağa sola
vermektir.
bakarak, hızlı adımlarla geçiyor.
Söz sanatlanndan ve sanatlı söyleyiş- İstanbul'un İstiklal Caddesi... Eski adıyla
ten uzak bir anlatıma yer vermektir.
"Cadde-i Kebir" yani "Büyük Cadde"... Or-
Yalın dilin kullanıldığı metinlerde abar-
tasında tramvay yolu, cadde boyunca di-
tlll söyleyişlere yer verilmez.
zili dükkânlar; pasajlar; sinemalar, hanlar...
Metni sohbet havası içinde ve karşı-
Benim için yazmaya başlamanın saati, da-
sındakiyle konuşur gibi yazmaktır.
kikası yoktur: Diyebilirim ki günün her saa-
tinde yaznıaya başlayabilirim. Şmdi emek-
liyim, zamanı dilediğim gibi kullanabilirim
amk.
KRONOMETRE PARAGRAF SORU BANKASI
