—pow«_ 2
ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
Anlatım Biçimi
Öyküleyici Anlatım
(Öyküleme)
-b Öykü" sözcüğünden gel-
mektedir. Hikâye etme de
-b
-b
Yazılış Amacı
Olay içinde yaşatma
5N1 K sorularını cevapla-
(Sinema filmi ve video kaydı ile
denir.
benzerlik gösterir.)
Özellikleri
Olay, kişi, yer (mekân) ve
zaman kavramlarına yer
verilir.
Olaylar hareket (devinim)
hâlinde verilir.
Ana unsur olaydır. Olay,
oluş sırasına göre verilir.
Fiiller çokça kullanılır.
Anlatmaya dayanır.
-b
-b
Kullanıldığı Türler
Roman
Hikâye
Masal
Fabl
Anı
Destan
Efsane
"Ali nihayet uyandı. Anasını kucakladı. Her sabah yaptığı gibi yorganı kafasına büsbütün çekti. Anası yorgandan dışarıda kalan
ayaklarını gıdıkladı. Yataktan bir hamlede fırlayan oğluyla beraber tekrar yatağa düştükleri zaman bir genç kız kahkahasıyla gü-
len kadın mesut sayılabilirdi. Mesutları çok az bir mahallenin çocukları değil miydiler? Anasının çocuğundan, çocuğun anasın-
dan başka gelirleri var mıydı? Yemek odasına kucak kucağa geçtiler. Odanın içini kızarmış bir ekmek kokusu doldurmuştu. Se-
maver, ne güzel kaynardı. Ali, semaveri, içinde ne ıstırap ne grev ne de kaza olan bir fabrikaya benzetirdi. Ondan yalnız koku,
buhar ve sabahın saadeti istihsal edilirdi. Sabahleyin Ali'nin bir semaver, bir de fabrikanın önünde bekleyen salep güğümü ho-
şuna giderdi. Sonra sesler."
(Sait Faik Abasıyanık, Semaveö
"Bir gün Sabahattin Eyüboğlu, 'Romantiklik sayılmasından korkuyorum ama, ben ozanın iyi insan olduğuna inanmak istiyorum. '
demişti. Üç kişiydik, köprü altında bir lokantada oturmuştuk. Karşımızda Süleymaniye Camii yükseliyordu, gözlerimizi alarak.
Geçmiş gün, ben de bir şeyler söylemiştim, tam olarak anımsamıyorum şimdi, ama belleğim beni yanıltmıyorsa, Sabahattin
Eyüboğlu'nun bu güzel düşünü sarsacak ömekler üzerinde durmuştum anlaşılan, çünkü susmuştu o, sözünün sonunu getir-
memişti. Bense ondan sonra başladım düşünmeye, bugüne dek düşünürüm. Ozan iyi bir inşan mıdır? Ozanlık, iyiliği de içerir
mi?”
Örnek Soru
Boynundaki atkıyı gözlerine kadar çekti. Saçaklara tüne-
yen güvercinlere bakındı bir süre. Ayak seslerinden ürken
kuşlar, köhne evlerin çatılarından bir anda yükseldiler, son-
ra ani bir dönüşle balkon demirlerine, pencere kenarları-
na doğru inişe geçtiler. Bir kanat çırpımı daha öteye uça-
mamışlar; takatsiz, yan yana dizilmişlerdi. Akşamın beya-
zında hepsi kapkara görünüyordu. Duman püskürten ba-
calar, halsiz güvercin ürüleri, köşebaşlarındaki moloz yı-
ğınlan, yer yer gri tonların eşlik ettiği lacivert gökyüzü...
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi yok-
A)
3)
C)
D)
E)
Betimleme
Öyküleme
İkilemeler
Olasılık bildiren yargılar
izlenim kazandırma
(Melih Cevdet Anday, Yasak)
Çözüm
Parçadaki "Duman püskürten bacalar, halsiz güvercin ürü-
leri, köşebaşlarındaki moloz yığınları, yer yer gri tonların
eşlik ettiği lacivert gökyüzü..." Cümlesinde betimleme ve
izlenim kazandırma vardır. "Boynundaki atkıyı gözlerine
kadar çekti. Saçaklara tüneyen güvercinlere bakındı bir
süre." cümlelerinde öyküleme vardır. "Yan yana" ve "yer
yer" sözleri ikileme örneğidir. Parçada olasılık bildiren yar-
gılara yer verilmemiştir.
Cevap: D
KRONOMETRE PARAGRAF SORU BANKASI
