POPÜLASYON: Belirli bir alanda yaşayan aynı türe ait bireylerin
EKOSİSTEM EKOLOJİSİ ve
GUNCEL ÇEVRE SORUNLARI
Tanım: Canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan ince-
leyen bilim dalına ekoloji denir.
Ekosistem ekolojisinin alt başlıkları:
oluşturduğu topluluktur.
Van'da yaşayan
Van kedileri
F-eüs catus
Abant Gölü'ndeki
beyaz nilüferler
Nymphaea alba
a)
b)
c)
d)
e)
Ekolojik kavramlar
Canlılar arası beslenme ilişkileri
Ekosistemde madde ve enerji akışı (Besin zinciri ve be-
sin piramidi)
Madde döngüleri (Karbon — Su — Azot döngüsü)
Güncel çevre sorunları ve inşan
KOMÜNİTE: Belirli bir alanda uyum içinde yaşayan popülasyon-
lam oluşturduğu topluluktur.
Örnek: Toros dağlarındaki karaçamlar, tilkiler, alageyikler, sedir
a) Ekolojik Kavramlar
TÜR: Ortak bir atadan gelen, şekil ve yapı bakımından benzer or-
ganlara sahip olan, çiftleşüklerinde verimli döller meydana geti-
ren canlı topluluklarıdır.
HABİTAT: Bir canlı türünün doğal olarak yaşayıp üreyebildiği yer-
din (canlının adresi)
Örnek: Hamsinin habitatı Karadeniz'dir.
BİYOTOP: Bir canlı türünün yaşayabilmesi için gerekli şartlan ta-
Şıyan coğrafik alandır. (Canlı biyotopta yaşamaya başlarsa arük
habitatı olur.)
BİYOSFER (Ekosfer): Yeryüzünde tüm canlıların yaşadığı kat-
mandır.
BİYOM: Kendine özgü iklim özelliklerine ve canlı türlerine (bitki -
hayvan - mantar vb.) sahip büyük ölçekli kara ya da su parçala-
rıdır.
Örnek: Tropikal yağmur ormanları biyomu
BİYOTİK FAKTÖRLER: Bir ekosistem içerisinde bulunan ve bir-
birini etkileyen canlı varlıkların tümüdür.
Örnek: Üretici, tüketici ve ayrıştırıcılar
ABİYOTİK FAKTÖRLER: Bir ekosistemde canlılar dışında kalan
ve canlıların yeryüzündeki dağılımım, tür çeşitliliğini etkileyen fak-
törlerdir.
Örnek: Işık, sıcaklık, iklim, toprak, mineraller ve su
İklim
Geniş alanlarda görülen iklime makroklima denir.
Dar alanda görülen ve özel şartlar nedeniyle farklılık gös-
teren iklime mikroklima denir.
EKOTON:
Toros Dağlan
Sedir ağaçlan
Komşu komüniteler arasında geçiş bölgeleridir.
Ekoton bölgesi
Beşin çeşitliliği fazladır.
Genelde tür çeşitliliği fazladır.
Rekabet fazladır.
Toleransı en fazla olan türler
Genelde birey sayısı azdır.
Örnek: Nehirlerin denize
döküldüğü bölgeler.
BASKIN TÜR: Bir ekosistemde sayı ve faaliyet bakımından en
fazla göze çarpan türdür.
Örnek: Bir ormandaki çam ağaçlan
GÖSTERGE TÜR (İndikatör tür): Toleransı az Olan ve ortam şart-
[arından en kolay etkilenen türdür.
ENDEMİK TÜR: Belirli bölgelerde yaşayabilen, çevre değişimine
toleransı düşük türlerdir. Bu türlerin ekolojik değerleri yüksektir.
Örnek: Van kedisi, Sivas kangalı
İSTİLACI TÜR: Doğal yaşam ortamlarından farklı bölgelere yer-
leşerek hızlı üreyip yayılan türlerdir. İstilacı türler yerleştiği alan-
daki doğal türler arasında negatif etkiye sahiptir.
EKOSİSTEM: Belirli bir alanda yaşayan canlı ve cansız topluluk-
Örnek: Kıtalar, okyanuslar, göller, ormanlar
243
