PIR SULTAN ABDAL (16. YUZYIL)
Ale•Â-Bektaşi şiirinin en ünlü ismi olan Pir
Sultan Abdal, İran hükümdarı Şah Tah-
masp'ın Osmanlı'ya karş Anadolu'da baş-
lattığı isyanı desteklernesi gerekçe gösteri-
'erek İdam edilmiştir.
Lj Şiirlerinde yalnız tasavvuf felsefesini değil
doğa. aşk hakm sorunları gibi konulu' işlemesiyle diğer tekke
şairlerinden ayrılır. Dili sade ve anlaşılırdır.
Aruz Ölçüşünü hiç kullanmamış, şiirlerini heceyle yazmıştır,
Özelikle San Tanbura şiiri ünlüdür.
Aziz MAHMUT HÜDAYİ (16-17. YÜZYIL)
—j Müderrislik, kadılık gibi Önemli devlet görevlerinde bulunan
Aziz Mahmut Hüdayi, daha sonra kendini tamamen tasavvu-
fa vermiş, Halvetiye tarikatını sistemleştrerek Cetvetiye adıy-
la yerüden düzenlemiştir.
Divan'ında ilahi, kıta ve rubaileri yer almaktadır.
NİYAZİ-İ MISRî (17. YÜZYIL)
Malatyalı olduğu hâlde Mısır'da öğrenim gördüğü için "Mısrî'
(Mısırlı) olarak anılmıştır. Kendisi de bir şair Olan Ümmi si.
nan'dan tasavvuf dersleri alrnıştır,
Şairm Divan-' İlahiyatı tasawufi Türk edebiyatının en çok oku-
nan ve bNinen eserlerinden biridir.
lerİ İle başlayan şiiri ünlüdür.
ERZURUMLU İBRAHİM HAKKI (18. YÜZYIL)
DİVAN EDEBİYATI
DİVAN EDEBİYATININ GENEL ÖZELLİKLERİ
Türk•İslam kültür dairesi içinde
İran-Arap edebiyatının etkisiyle 13-
19. yüzyıllar arasında hüküm süren
edebiyata divan edebiyat denir,
Yüksek Olanı hedefleyen divan
-j
edebiyatının hedef kitlesi medrese eğitimi almış, Arapça-Fars-
ça-Türkçe karışımı bir dil Olan Osmanlı Türkçesi bilen seçkin
kitleler olmuştur.
Sanatçılar, eserlerini "divan' adı verilen kitaplarda topladıkla-
n İçin bu edebiyatın adı divan edebiyatı olarak yaygınlık ka-
zanmışür.
Bu edebiyat "divan edebiyatı" terimi dışında seslendiği kitle-
nin Özelliğinden kaynaklanan klasik Türk edebiyatı, havas
biyatı, yüksek zümre edebiyat , saray edebiyatı , medrese ede-
biyatl, Enderun edebiyatı, eski Türk edebiyatı gibi adlarla da
anılmıştır.
Kutadgu Bilig, Atabetü'l-Hakayık gibi bazı eserlerde aruz ölçü-
sü ve divan edebiyatı nazım biçimleri kullanılmış olsa da di-
van edebiyatının başlangıcı, din dışı konuların işlenmeye baş-
landlğl 13. yüzyıl ve Hoca DehhânÎ adlı sanatçı İle olmuştur.
Divan edebiyatında duygu ve düşünceler bütün sanatçıların
ortak kullandığı ve mazmun adı verilen istiarelerle ifade edil-
miştir.
Divan Şiirinden Mazmun Ornekleri
Yahızedebiyat ve tasawuf değil;
psikoloji, matematik ve astronomi gibi
danlarda da önemli eserler vermiştir.
—j Birçok bilim dalından söz eden Marifet-
nâme isimli eseri ve muhammes nazım
biçimiyle yazdığı "Hak şerleri hayreyler /
Zannetme ki gayreyler / Ârif am seyreyler
I Mevla görelim n 'eyler / Meylerse güzel
MÂRiFETNÂME
eylen dizeleriyle başlayan Tetv•iznâme şiiriyle tanınmıştır,
Lj 18. yüzyılda Siirt'in TİIIO ilçesinde kurduğu gözlemevi, döne-
mi ve bulunduğu yer bakımından çok önemli kabul edilmiştir.
Mazmun
Servi, şimşad, ar'ar (ağaç çeşitleri)
Hilal, yay, keman (yay), mihrap
Ok, peykan (ok), hançer
Nergis, badem, ahu
Abıhayat, gül, gonca, şarap, nokta: akik,
yakut, lal (kırmızı renkli değerli taşlar)
Gece, yılan
Sümbül, misk, amber
Kâfir, sanem (put), büt (put)
Güher, inci
Kıl
Gamze (kılıç)
Mah (ay), gün, güneş (şems, hurşid), gül
Karşılığı
Boy
Kaş
Kirpik
GÖZ
Ağız ve dudak
Saçın kokusu
Sevgili
Diş
Bakış
Yanak (Yüz)
