4.
5.
Peyami Safa, tarihî romanı Atilla'da;
"Atilla'nın Ölümü Hunları Öyle bir matem İçinde bıraktı ki
ihtiyarından çocuğuna kadar hepsi günlerce yemediler,
içmediler, gülmediler, yüksek sesle konuşmadılar. Erkek-
ler, başları Önlerine düşmüş, kederli ve sâkİt duruyorlar,
kadınlar ağlaşıyorlardı. Çocuklar oynamadılar demekte-
Yukarıdaki metinle İlgili olarak aşağıdakilerden han-
gisi söylenemez?
A) Dönemin zihniyetini yansıtır.
B) Yas/matem havası halkın yaşamında etkin olmuştur.
C) Yazar, kısa kesik cümlelere yer vermiştir.
D) Kişilerin psikolojik durumları yansıtılmıştır.
E) Metinden Hunların kültürel kodlarına ulaşılabilir.
5 ve 6. soruları aşağıdaki parçaya göre
cevaplandırınız.
Ancak onun doğup büyüdüğü yeri de tanıtmak İstedik.
Yoksa niyetimiz kasaba ve bölgenin tarihini, coğrafyasını,
ekonomisini dile getiren bir yardımcı ders kitabı yazmak
değil, Az daha sabredin, Kasaba ve çevresinde Olup bi-
tenleri az daha anlatayım. Anlatayım ki yeri geldiği zaman
"Yahu bu adam bu işi neden işledi?' demeyesiniz. Bazı
muhterem kardeşlerimiz bize dönerek: "Yahu Mustafa
Kutlu, şen bir bilimsel makale yazmıyorsun. Sonuçları
izah için sebepleri sayıp dökmeye ne lüzum var? Hem
bu kitap en nihayetinde bir uzun hikâye; bunu tarihe, sos-
yolojiye hatta psikolojiye boğmanın ne âlemi var; şen İn-
sanları ve olayları anlat, gerisini bize bırak, Ahmet Mithat
Efendi misin mübarek?" diyebilir, Modern hikâye, edebî
eserin nitelikleri, günümüzde eski hikâyeden yakasını
kurtarıp "öykü" donuna bürünerek ve tabiatıyla gizemli bir
Özellik kazanan anlatım tarzını biliyorum. Ama inat da bir
murattır. Ben bildiğim, inandığım şekliyle anlatayım kafa-
sına yatan okur, yatmayan "Amaan sıktı be!" deyip atar.
Şimdi durup dururken anlatım özellikleri konuşunda bir
sayfa açmayalım.
Açtın bile.
Eh açtıysak şimdi kapattık.
Modern dönemin roman ve hikâyelerinde ortak bi-
çimde kullanılan bazı anlatım teknikleri vardır; Muş-
tala Kutlu, bu tekniklerin iyi bir uygulayıcısıdır. Onun
"Kapıları Açmak" adlı uzun hikâyesinden alınan bu
parça için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yazar, üst kurmaca yönteminden yararlanmıştır.
B) Yazar, olay öyküsünün düzenli anlatımına başvur-
muştur.
C) Yazar, psikolojik çözümleme yoluyla kahramanım ta-
nıtmıştır.
D) Yazar, mekân betimlemesini gerçekçi biçimde yap-
mıştır,
E) Yazar, montaj tekniğiyle başka eserlerden alıntı yap-
mıştır.
6.
Bu metinle İlgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi
yanlıştır?
A)
B)
C)
D)
E)
Söyleşi türünün anlatım özelliğinden yararlanılmıştır.
Kurmacanın oluşum süreci hakkında Okuyucuya bilgi
verilmiştir.
Kahraman anlatıcı figüründen yararlanılmıştır.
Yazar olayın anlatımında akışa müdahale etmemiştir.
Yer yer meddah üslubundan ve mizahtan yararlanıl-
mıştır.
Hareketlerimizin sebeplerini kendimiz bile çabucak göz-
den kaybederiz. Kaldı ki etrafımız için onlar çarçabuk
kendi başlarına kalırlar. Hatta muhayyilemiz kendiliğin-
den bu müstakil hareketlere başka sebepler İcap eder,
Mümtaz Çin de böyle oldu. Aynı tecrübeyl beraber geçir-
dikleri hâlde bir türlü Nuran'ın kendisinden uzaklaşmasını
kabul edemiyordu, Biraz sonra bu uzaklaşma İçin başka
sebepler aradı. Genç kadının hayatına tekrar şüphe ile
bakmağa başladı. Bazan de Suad'ın ölümünün kendisini
bu kadar müteessir etmesini başka sebeplere yoruyor, bir
kelime ile Nuran'l bir ölüden kıskanıyordu.
Ahmet Hamdi Tanpınarın "Huzud' romanından alınan
bu metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A)
B)
C)
D)
E)
Yazar, kahramanın duygularını ve tasarılarını bilen
hâkim anlatıcıdır.
Niteleyici sözcüklerle Mümtaz'ın fiziksel görüntüsü oluş-
turulmuştur.
Yazar, genellemeler yaparak kişisel görüşlerini yan-
Sıtmıştır.
Genel - Özel İlişkisiyle kahramanın İç dünyasına giril-
miştir.
Gösterme (sahneleme) yöntemi değil, anlatma yön-
temi kullanılmıştır.
HATIRLA
"Uzun Hikâye"si filme alınan ve uzun hikâye tarzında
çığır açan Mustafa Kutlu'nun Ortadaki Adam, Gönül İşi,
Yokuşa Akan Sular, Yoksulluk İçimizde, Bu Böyledir,
Tufandan Once, Mavi Kuş, Huzursuz Bacak, Beyhu-
de Omrüm adlı hikâyeleri; Şehir Mektupları, Akasya ve
Mandolin adlı deneme kitapları ünlüdür.
Geçmişe önem veren din ve tasavvuftan yararlanan
ve İstanbul'un eski konak yaşamını anlatan Samiha
Ayverdi'nin İbrahim Efendi Konağı, Mesihpaşa İmamı,
Batmayan Gün, Aşk Bu imiş ve Ateş Ağacı gibi roman-
lan vardır. Birçok eserinde Otobiyografik ögelerden ya-
rarlanan yazarın İbrahim Efendi Konağı, bunun en be-
lirgin örneğidir.
Gül Yetiştiren Adam romanıyla tanınan dinî, tasavvu-
fi, mistik yaklaşımlı modernist yazarlarımızdan Rasim
Ozdenören'in Hastalar ve Işıklar, Çözülme, Çok Sesli
Bir Ölüm, Çarpılmışlar, Denize Açılan Kapı, Kuyu, Hışır-
ti, Ansızın Yola Çıkmak gibi öyküleri önemli eserleridir.
o
319
