3
PARAGRAFTA KONU VE ANA DÜŞÜNCE
PARAGRAFTA BAŞLIK BULMA
• Paragrafta başlık konusu sınavda çok çıkmayan bir konudur. Şu ana kadar bu konuda sadece birkaç soru sorulmuştur.
ÖSYM, yıllarca sormadığı soru tarzlarını da sorabilmektedir.
• Başlık, ana düşüncenin âdeta özetidir. Başlık, paragrafta vurgulanan kavram veya anahtar sözcüklerdir. Başlık, konunun
yoğunlaştırılmış biçimidir. Başlık, konunun hangi bakış açısıyla ele alındığını yansıtan söz öbeğidir. Başlık bulunurken giriş
cümlesinin dikkatlice okunması ve konunun saptanması gerekir. Parçada sıkça aynı kavramdan söz ediliyorsa o kavram
başlıktır. Başlık bulunurken parçanın ana düşüncesi de dikkate alınmalıdır. Soru olarak "Yukarıdaki parça için en uygun
başlık aşağıdakilerden hangisidir?" şeklinde çıkmaktadır.
Örnek metin
Bir şair, başkalarının şiirlerinde geçen sözcükleri kullanabilir. Bu-
nun gibi o şiirlerin konularını, izleklerini, yeniden işleyebilir. Bu,
metinler arası ilişkilerin ve sanattaki evrensel bakışın doğal bir
sonucudur. Ama bu özellik onu 'taklitçi' yahut 'değersiz' say-
mayı gerektirmez. Yeter ki o, bu kullanış ve işleyişte başkaların-
dan ayrılabilsin. Onları ayrı bir görüş, biçim ve yöntemle yeni bir
birleşime sokabilsin. Kısaca şiirinde bir kişilik gösterebilsin.
Sanatın amacı, kişinin düşüncesini, duyarlığını geliştirmek; ona
dünyaya ve insanlara insanca bakma, sezme, kavrama gücü
kazandırmaktır. Sanat ürünlerine ilgi duymayan, hayali işleme-
yen, başkalarının acılarına, dertlerine ortak olmayan bir bilim
adamı, bir yargıç, bir yönetici düşünelim, ne yararı olur bunla-
rın toplumlarına, insanlığa? İnsanın, insan sevgisiyle yoğrulma-
dığl toplumlarda bütün yönleriyle ilkellik egemen olmaz mı?
Sözü uzatmak, büyütmek, dallandırmak, gereksiz kelimelerle
doldurmak yoktur onda. Ne diyecekse, en açık, en doğru bi-
çimde söyler. Ama bu sözler bir araya geldi mi bir derinlik, bir
anlam çoğalması, üzerinde uzun uzun durmak, incelemek, dü-
şünmek gerekliliği yaratır.
Açık havada oyun oynamak; çocukların birlikte oynamalarına
ve öğrenmelerine, kendi oyunlarını oynamalarına ve çevreleri-
ni daha yakından tanımlarına imkân tanımaktadır. Dört duva-
rın sınırlamasından kurtulan çocuklar için geniş oyun alanları-
nın önemi büyüktür. Dışarıda koşma, atlama, zıplama, tırman-
ma, sürünme gibi fiziksel güç gerektiren hareketleri içeren oyun-
lar, aynı zamanda çocuğun güneşten ve temiz havadan yarar-
lanmasını sağlayarak bedensel gelişimini hızlandırmaktadır.
Çocuklarımızı organik oyunlarla tanıştırmak ve toprakla olan
ilişkilerini güçlendirmek günümüzün eğitim programlarında da
yer edinmesi gerektiği açıktır.
Açıklama
Bu parçada "Bir şiiri özgün kılan temel özellik, neyin anlatılacağı
değil, neyin nasıl anlatılacağıdır. " düşüncesi yani farklı olma, öz-
gün olma, taklit etmeme vurgulanmıştır. Dolayısıyla parçaya en
uygun başlık "Şair ve Özgünlük" olacaktır.
Parçada sanatın insanı hangi açılardan, nasıl etkilediği üzerinde
durulmuştur. Parçada geçen "sanat" ve "inşan" sözcükleri anah-
tar sözcüklerdir. Sanattan yoksun olan insanların her yönden ilkel
olacağı ele alınmıştır. Parçanın başlığı "Sanat ve İnşan" olabilir.
Parçada "sözü uzatmadan, az sözle çok şey anlatmak", yani yo-
ğun ve özlü anlatım üzerinde durulmuştur: Dolayısıyla paragrafin
başlığı "Özlü Anlatım" olur.
Parçadaki açık havada oyun oynamak organik oyun örneğidir.
Bu oyun türüne Dışarıda koşma, atlama, zıplama, tırmanma,
sürünme gibi fiziksel güç gerektiren hareketleri içeren oyunlar
organik oyunlara örnektir. Dolayısıyla paragrafm başlığı "Orga-
nik oyunlar"dır.
KRONOMETRE PARAGRAF SORU BANKASI
