PARAGRAFTA ANLATIM BİÇİMLERİ
TANIK GÖSTERME
Yazarın, ileri sürdüğü düşünceyi desteklemek, anlaş-
tır ve inandıncı kılmak için, o düşünce alanında yetkin,
tanınmış kişilerin görüşlerine yer vermesidir. Kişilerin
görüşleri aynen alınıp tırnak işareti içinde verile-
bileceği gibi, dolaylı aktarımla da dile getirilebilir.
Örnek
Şiirde fikirler değil, duygular ön plandadadır. Yahya Ke-
mal, Ahmet Haşim düşünceye çok önem vermemişler-
din Tanpınar'ın yapıtlarında da fikir, arka planda esrar-
11 bir dünya gibi derinleşir. Paul Valery de avm şeyi sa-
Vunur: "Sanat eserlerinde düşünce, meyvelerin içinde-
ki besleyici gıdalar gibi erimiş olmalıdır. " der. Tanpı-
nar'ın şiirleri, öyküleri, romanlan bu görüşe tamamıyla
uygundur. Kişi onlan okurken bir masal âlemine girmiş
gibi büyülenir.
Çözü
Sanat yapıtında düşüncenin nasıl ele alınması, işlen-
mesi gerektiği konusunda Paul Valery'den alınan gö-
rüş, bir "tanık gösterme- örneğidir.
KİŞİLEŞTİRME
İnsana Özgü niteliklerin (tavır, davranış, tutum...) insan
dışındaki varlıklara aktanlması yöntemidir
Gecenin karanlığında orman yolunda ilerliyoruz İçimiz-
de bir ürperti... Ağaçlar sanki birbirine bir şeyler fısıldı-
yor bizim hakkımızda. Bir baykuş şüpheci gözlerle sü-
züyor bizi. Bir taraftan çalılar arasından çıtırtılar geliyor;
diğer taraftan binlerce böcek, o cırtlak sesleriyle koro
oluşturmuş, şarkılar söylüyor. Dolunay, elinden geldi-
ğince aydınlatmaya çalışıyor ortalığı ama yetmiyor. Ya-
rasalar karanlıkta bizi daha da korkutmak için üzerimi-
ze Pike yapıp duruyor.
Çöz
Metin içerisinde "ağaçların fısıldaşmaları, baykuşun
şüpheci tavırlar sergilemesi, böceklerin koro hâlinde
şarkılar söylemesi" vb. birer "kişileştirme- örneğidir.
BENZETME
İleri sürülen düşünceyi pekiştirmek, somut hâle getir-
mek için iki varlık. kavram, olay ya da durumun, her-
hangi bir ilgi kurulup birbirlerine benzetilerek anlatıl-
masör.
Örnek————
Her yazar, hem hedef hem de bir okur, Okurun tam kal-
bini hedef alan bir ok... İster ki yazdıklarını eksiksiz ak-
tarabilsin okurun kalbine bu sayede. Bir diğer düşün-
ceyle de bir hedef gibi görür kendini. O kadar yazar ve
yapıt içinde, kendi yapıtını bulacak okur/an bekler du-
rur yaşamı boyunca.
Çözü
Parçada "yazar" ve "okurun- , birer 'ok' ve "hedef ola-
rak takdim edilmesi, birbirleri karşısındaki konumlan-
nın bu ömekler üzerinden somutlaştırılması ve bu sa-
yede anlaşılırlığın amaçlanması bir "benzetme- örne-
ğidir.
Örne
Hayat beni hoşlanmadığım bir satranç oyununa sürük-
lüyordu. Bu da diğer satranç oyunları gibi insanı, kar-
şişindakinin bir sonraki hareketini kestirmeye zorlayan
bir oyundu. Hayatın beni oynamaya zorladığı bu oyun
bende hayatın kendiliğinden gelişen tepkilerini yok edi-
yor, beni hesaplı olmaya zorluyordu.
Çöz "
Sanatçı bu parçada hayatı zor ve dikkat isteyen bir sat-
ranç oyununa, kendisini de bu oyunun taraflarından
birine benzeterek yaşam karşısındaki durumunu bu
oyuncu üzerinden somutlaştırma çabası içerisine gir-
mektedir.
SAYISAL VERİLERDEN YARARLANMA
Akademik metinlerde. ansiklopediler için kaleme alı-
nan maddelerin yazımında, gazete ve dergilerde yer
alan makalelerde yazann, kimi zaman konuya dikkat
çekme, kim zaman da savlarını (iddialannı) kanıtlamak
amacıyla istatistiksel verilerden yararlanması, bu yolla
okuru veya dinleyiciyi ikna etme çabası gütmesidir.
L..J Açıklayıcı ve tartışmacı yazılarda tercih edilir.
Nesnel bir üslup takınılın
Dil, -göndergesel işlev"de kullanılın
Örnek———
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Paneli'nin (BM-
HİP) 8 Ekim'de açıkladığı rapora göre küresel ısınma,
gelecek 20 yıl içinde, sanayi öncesi dönemin ortalama
sıcaklık derecesine göre 1 SC derecelik bir anışta dur-
PARAGRAF
