PARAGRAFTA ANLATIM BİÇİMLERİ
Kişinin olaylar karşısındaki tutumu, çatışmaları, dü-
şünceleri birinci kişili aktarımla verilir.
LI Bu dururnda anlatıcı ve kahraman eşit bilgiye sahiptir.
Birinci ağızdan anlatım vardın
Zillere tokmaklann vurup durduğunu, küçük kuşun kafe-
sinden fırlayıp fırlayıp haykırdığım gayet iyi görüyordum.
Ana sesleri çıkmıyordu. Gözümü kapayıp içimi dinledim.
İşin kötüsü, içimdeki pandülün temposu da yok olmuş-
tu. Çıldıracak, tıkanacak gibi oldum.
ADIM PEKİŞTİRME
RNEK ı
(ÖSYM)
Adalarda oturanlar, akşamüzeri iskeleye çıkıp gelenle-
ri karşılar; gidenleri uğurlar. Gençler arkadaşlarıyla sa-
hilde buluşur; yaşlılar çay bahçesinde, aralarında söy-
'eşirler. Hava karardı mı herkes evine dönmüş, yeme-
ğe oturmuş olur. Dışarıdan gezmeye gelen birkaç kişi
dışında kimsecikleri göremezsiniz ortalıkta.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi-
ne başvurulmuştur?
A) Öyküleme
B) Tanımlama
C) Tartşma
D) Açıklama
E) Karşılaştırma
Çözüm
Paragrafta ada sakinlerinin gün içinde yaptıkları, yaşa-
dikları oluş sırasına, mantıksal kurguya uygun olarak
aktarılmıştır. Olay aktarımına dayalı bu anlatım tekniği,
"öyküleme"dir.
Cevap A
RNE 2
Sabahın yakın olduğu bir vakitte horoz sesleriyle uyan-
dm. Pencereden baktığımda köyde bir hareketlenme
başladığını gördüm. Gerekli hazırlıkları yapmış olan
köylüler, tarlalara gitmek için yola çıkıyorlardı. Ksa sü-
ren bu hareketlilikten sonra köy sessizliğe büründü,
Bu sessizlik içinde, misafir olduğum evden yürüyüş
yapmak için dışarı çıktım.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi-
ne başvurulmuştur?
B) Karşılaştırma C) Öyküleme
A) Betimleme
Çözüm
Paragrafta anlatıcı, bir sabah uyandığında tanık olduk-
'arını ve yaptıklarını hikâye etmektedir. Metnin anlatı-
mında kullanılan teknik "öyküleme"dir.
Cevap C
AÇIKLAMA
Bir olay, varlık, kişi ya da durumu açıklama, onun hak-
kında bilgi verme, aydınlatma amacıyla oluşturulan an-
latım tekniğidir
Bu teknik, daha çok, düşünce ve araştırma içerikli ko-
nularla bilimsel niteliği önde olan yazılarda kullanılır.
Özellikle ders kitaplarında konuların anlatımında, ansik-
lopedilerde maddelerin açıklanmasında. gazete ve der-
gilerde yer alan makalelerde sıklıkla yer alır. Dil, gönder-
gesel işlevdedir,
Bir sözcüğün anlamı, yardımlaşmanın sosyal faydala-
n, sınava katılma şartları, İstanbul'un fethinin sonuçla-
n, enflasyonun sebepleri vs. birer açıklama yazısı ola-
bilir,
ÖRNEK 3
Meteorlar, uzayda hareket eden küçük ve katı külleler-
dir, Hareketleri esnasında Dünya'nın atmosferine de
girebilirler. Dünya'mızın atmosferine girdiklerinde uzay-
da bıraktıkları belirgin, ışıklı iz sayesinde onları rahat-
ilkla görmek mümkündür. Söz konusu ışıklı iz, hava-
nın, meteorun yüzeylerine sürtünmesinden kaynakla-
nan ısınmanın sonucudur Bir toplu iğne başı büyüklü-
ğünde olan meteorların yanı sıra, ağırlığı tonları bulan-
lar da vardır. Bunların çoğu, atmosferden geçerken
ısınmanın etkisiyle yok olur; sadece büyük meteor par-
çaları Dünya'ya ulaşabilir.
Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi-
ne başvurulmuştur?
A) Betimleme
B) Öyküleme
C) Açıklama
D) Açıklama
E) Tartışma
D) Örneklendirme
E) Tartışma
Çözüm
Parçada, meteorlar ve onların uzaydaki kimi hareketle-
ri hakkında okura "öğretici" bilgiler verilmektedir, dola-
yısıyla metnin anlatımında kullanılan teknik "açıklama 'dır.
Cevap C
PARAGRAF