PARAGRAFTA ANLATIM BİÇİMLERİ
durulamadığı takdirde iklim krizi aftık geri döndürülemez
bir sürece girecek. Rapor, küresel ısınmayı gelecek 20
VII içinde 1. derecelik artışla sınırlayabilmenin ne ka-
dar yaşamsal bir öneme sahip olduğunu belirtiyon Ge-
zegenin ekolojik dengesi o kadar hassas bir noktada ki
küresel ısınmada, 05cc derecelik bir artış farkı, âdeta
yaşamla ölümü ayıran bir çizgi oluşturuyor. Örneğin (The
Economist'ten aktanyorum), sıcaklık artışı 1.50C derece
ile sınırlı kalırsa böcek türlerinin % 6'şl, bitkilerin % 8'i,
omurgalı canlıların % 4'ü yaşam alanlarının yansından
fazlasını kaybedecek. Eğer sıcaklık artış 2'C dereceye
ulaşırsa yaşam alanlarının yansını kaybedecek olanların
oram böcekler için yüzde 100, bitkiler için yüzde 200,
omurgalılar için yüzde 100 artıyor.
Çöz"
Yazar, parçada küresel ısınma tehdit ve tehlikesine dik-
kat çekmek, böylece konunun önemini vurgulamak ve
Okuru ikna etmek İçin, sıcaklık değerlerinden başla-
mak üzere, canlı yaşamı üzerindeki etkileri hakkında
sayısal verilerden yararlanmış, böylece düşüncelerini
kanıtlama çabası gütmüştür
Örne
İstatistikler, "Millet olarak okumuyoruz, ne yazık ki oku-
mayı sevmiyoruz!" iddiasını çürüttü ve çöpe attı. Geçen
yıl üretilen kitap sayısı 480 milyon 257 bin 824 olurken
e-kjtap satışları yüzde 100 arttı. Kültür ve Turizm Bakan-
lığı verilerine göre, geçen yıl Türkiye'de 42 bin 626 ye-
ni kitap basıldı. Yeni yazılıp basılan 42 bin 626 kitabın,
14 bin edebiyat ve retorik; 14 bin 542'sini top-
lum bilimleri; 2 bin 826'şım din; 2 bin 867'şini tarih ve
coğrafya; 1993'ünü psikoloji, 651 'ini dil ve dil bilimi,
656'sım doğa bilimleri ve matematik; 2 bin 104 'ünü tek-
noloji; 1420'sini güzel sanatlar ve 901 'ini genel konu-
larda yazılan eserler oluşturdu.
Paragrafta yazar, "Millet olarak okumuyoruz, ne yazık
ki okumayı sevmiyoruz!" iddiasının geçerli olmadığını
kanıtlamak için rakamlardan, yüzdelik değerlerden (%)
yararlanmaktadır.
DİL İŞLEVLERİ
Göndergesel işlev (göndericilik işlevi):
Nesnel bilgi veren cümlelerdir.
(Yazann son yapıtı altı bölümden oluşuyor.)
Dil ötesi işlev:
Dil bilgisi ile ilgili bilgi veren cümlelerdir.
(Yapım eki almış sözcüklere türemiş sözcük denir.)
Heyecan bildirme işlevi:
Duygular, heyecanlar dile getirilir.
(Of, bugün de canım çok sıkılıyor!)
Alıcıyı harekete geçirme işlevi:
Amaç, alıcıda bir davranış değişikliği yaratmaktır.
(Haydi, biraz daha acele et!)
Kanalı kontrol işlevi:
İletişimin devam ettirilmesi isteği ağır basar.
(Söylediklerimi tam olarak anladın, değil mi?)
Şiirsel (sanatsal) işlev:
Sanat, duygu yüklü dizeler ve sözlerdir.
(Yüreğim mam tedirginliğiyle sürekli izler seni.)
NOT
Bu konuyla ilgili gelen sorulann bir kısmı, anlatımın
farklı özelliklerini araştırmaya ve bulmaya dönük
olabiliyor. Bunları aşağıdaki gibi sıralamak müm-
kündür:
Farklı duyu organları ile seçilebilen ayrıntılara
yer verilip verilmediği
Kimi sözcüklerin, gerçek anlamlan dışında kul-
lanılıp kullanılmadığı
Tanımlamalar yapıldığı / yapılmadığı
Bir olayın bir başka olayla açıklandığı / açıklan-
madiği
Gözlemlere yer verildiği / verilmediği
Karşıtlıklardan yararlanıldığı I yararlanılmadığı
Olayların oluş sırasına göre verildiğ / verilmediği
Hitapların kullanıldığı / kullanılmadığı
Belli bir zaman aralığının anlatıldığı / anlatılmadığı
Varlıkların ayırt edici özelliklerinin verildiği / ve-
rilmediği
Varlıkların hareket (devinim) hâlinde verildiği /
verilmediği
Belli bir zaman aralığında yaşananlann aktarıl-
dığı / aktarılmadığı
Değişik yapılı cümlelerin kullanıldığı / kullanıl-
madiği
Eksiltili cümlelere, betimleyici sözlere ve ikile-
melere yer verildiği I verilmediği
Pekiştirilmiş sözcüklerin kullanıldığı / kullanılma-
dığl
Devrik cümlelerle anlatımın tekdüzelikten kur-
tarıldığı / kurtanlmadığı
Anlatıma duyguların katıldığı / katılmadığı vb.
