Paragraf
TEST - 76
ı.
235
Karşılaştırma her alanda sıkça yaptığımız bir anlam belirle-
me işidir. Bazı bilimsel kaynaklar tanımlamayı karşılaştırma
yoluyla yapar:
Çalç böğürtlen, ahududu gibi ağaçtan küçük, cılız dalları
ağaçlar gibi yukarıdan değil dibinden çatallanan, çok çatal-
I', çok dallı ve sapları odunsu bitkidir.
II. Tanımlama oldukça kısa olmalıdır. Tanımlanan kavram en
kestirme yolla çerçeve içine alınmalıdır. Buna karşın tanım-
lamayı açıklama cümlelerinin sonuna bildirme eki getirerek
yapma yanlısı olanlar var:
Pazı, ıspanağa benzeyen, kış aylan geldiğinde pazar tezgâh
lannda yerini alan, yemeği pişirilebilen, salataya eklenerek
çiğ olarak tüketilebilen, sarması hazırlanabilen, sağlık için
oldukça faydalı bir bitkidir.
Her yerde; evde, işte, sokakta öznel yargılarla iç içeyiz. Ta-
III.
nımlama genelde nesnel bir anlatım barındırır ama birçoğu-
muz günlük dilde öznel tanımlamalar yapmaktan çekinme-
yiz:
Baba, pelerini olmayan bir süper kahramandır.
Tanımlama, bir kavramın ne olduğunu tarif etme demektir.
IV.
Bu yargıya katılıyorsunuz değil mi? Ama tanımlama bazen o
şeyin ne olmadığını bildirerek yapılır:
Temkinli olmak için işlerin olumsuz sonuçlarına meydan ver-
memek amacıyla tedbirler almak, karamsarlık değildir.
Tanımlama cümlelerinde yüklemin basit birkaç kalıbı vardır.
V.
Kimileri tanımlama cümlelerini "demektir" ya da "-dır" ile
değil, ısrarla "denir" ile bitirme yanlısıdır:
Deprem, yerin içindeki fay düzlemi denilen kırıklar üzerinde
biriken enerjinin sıkışma sebebiyle aniden boşalmasıyla ge-
lişen jeolojik bir olgudur.
Yukarıdaki numaralanmış parçalarda verilen açıklamalardan
hangisi, sonrasında verilen tanımlama örnekleriyle
D) III
2.
C ARI
199YIarın sonunda cep telefonları hayatımıza girdi. Şimdi ne ka-
dar basit teknolojiymiş desek de o yıllarda bu cihazlara hayran-
lıkla bakardık. O dönem telefonlarının şimdikilere göre artıları
da vardı. Şarj sorunu çok önemli değildi ve dayanıklılık konusun-
da güven verirdi. Bozulmak için bahane arıyor. El bebek gül
bebek baksanız bile birkaç yıl sonra yavaşlıyor ve demode olu-
yor. İhtiyacınıza cevap vermiyor. Benden yavaş yavaş ümidi keş,
kendine başka bir tane al diyor.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre getiri-
lebilecek cümle, aşağıdaki parçaların hangisinde boş bırakılan
yere de getirilebilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Eskiden bir mesaj iki kontör olduğu için anlatmak istediği-
mizi tek mesajla anlatmaya çalışırdık. Büyük zorluktu. 160
karakteri geçmesin diye sözcüklerdeki ünlü harfler uçar gi-
İsterseniz bir paragraf yazın ister resim ekleyin is-
derdi. -
ter video gönderin. Mesaj olarak her şeyi gönderebilirsiniz:
söz, ses, resim, GIF, video, link... Gelişim harika değil mi?
Eski cep telefonlarında kulak tırmalayan monofonik, polifo-
nik zil seslerinden birini seçebilmek bile büyük özgürlüktü.
Sınırlı da olsa bir özgürlük... Sonuçta kendi iradenizi gerçek-
leştirebiliyordunuz. Aklınıza gelen her müziği zil sesi ola-
rak atayabiliyorsunuz. Özgürlüğünüzün sınırı yok. Tek sınırı-
nız hayalleriniz oldu.
O ilk telefonların üstüne titrediğimizi, bebek korur gibi özen-
le kılıf takmamızdan anlayabilirdiniz. Hatta kemere takılan-
ları hayli havalıydı. Şimdi telefona bir şey olsa sanki ya-
kınımızın başına bir iş gelmiş, kaza geçirmiş, hastaneye kal-
dırılmış gibi üzülüyoruz.
Eskiden konuşma yapmak pahalı olduğu için çaldırıp kapat-
ma denen bir olay vardı. Bunu durduk yere bile yapardık,
"aklımdasın" manasına gelirdi. Ücretsiz haberleşme demek-
ti. Aşırı sevgi içerirdi. Değeri vardı.
- Sosyal ağlardan üc-
retsiz haberleşme olanağı var. Yakınlarla saatlerce yazışıyo-
ruz ya da görüntülü görüşüyoruz. Hep bir şeyler eksik gibi.
Hep bir değersizlik hissi...
İlk cep telefonlarının yeni nesillerinde o zamana göre çağ at-
lanmıştı. Farklı bir zil sesi istediğimizde kod yazarak beste
yapıp içimizdeki Mozart'ı ortaya çıkarabilir hâle gelmiştik.
Bu ne büyük bir teknolojiydi Tanrı'm! Resim çizebiliyor,
film çekebiliyor, beste yapabiliyor, bunları paylaşabiliyorum.
Banka havalesi, otel rezervasyonu yapabiliyor, uçak bileti
alabiliyor, borsa hareketi gerçekleştirebiliyor hatta tüm dün-
yada olay olacak bir mesaj atabiliyorum. Harikulade!
TIJRK
R İT mi
