Paragraf
TEST - 78
ı.
240
Demirin oksijenle tepkimesi sonucunda pas olarak adlandı-
rılan madde oluşur. Normal çeliğin içinde bulunan demir za-
man içinde havada bulunan oksijenle tepkimeye girerek pas
oluşturur. Yüzeyde oluşan pas aktiftir ve daha fazla pas oluş-
maşına sebep olur. Bu tür çelikle yapılan eşyalar zamana kar-
şı koyamaz.
Paslanmaz çelikte alaşıma zarar verecek demir pası oluşmaz.
Lekelenmeye ve yıpranmaya karşı hayli dirençli bir çelik tü
rüdür. Normal çeliğe göre daha fazla işçilik ve masraf gerek-
tirdiği için daha pahalıdır.
Aşağıdakilerden hangisi ilk parçada belirtilen olumsuz özelli
ğin ikinci parçada olumluya dönmesinin nedeni olabilir?
A) Çelik, demirden ve başka elementlerden oluşan bir alaşım
dır. Çeliğin içinde her zaman karbon, fosfor, silisyum ve az
miktarda alüminyum bulunur. Bu elementler demirin kris-
tal yapısında meydana gelebilecek kaymaları engelleyerek
malzemeye sertlik kazandırır. Nikel, krom, bor, titanyum,
mangan, vanadyum gibi bazı elementler ise çeliği istenildi-
ği gibi biçimlendirmek amacıyla farklı miktarlarda eklenir.
B) Çeliğin yapılması için demir ve karbonun birleşmesi gerekir.
Yüksek fırınlarda üretilen demire, birtakım işlemlerle gere-
ken karbonun katılmasıyla ya da çelik hurdalarının elektrik
ark ocaklarında tekrar ergitilmesiyle çelik yapılır. Karbon, de-
miri sertleştiren bir elementtir ve oluşan karışımdaki karbon
oranı ne kadar artarsa çeliğin sertliği ve kırılganlığı da aynı
oranda artar.
C) Doğada kendi başına bulunmayan çelik, demir elementinin
karbonla %0,02 - %2 arasında değişen oranlarda birleşme-
siyle oluşan bir alaşımdır. Günümüz sanayisinde kullanılan
çeliğin kalitesi, büyük oranda alaşımdaki karbonun oranı ile
belirlenmektedir. Her ne kadar çeliğin sınıflandırılmasında
karbon atomunun etkisi büyük olsa da alaşımda başka ele-
mentler de kullanılmaktadır.
D) Çelik üretimi, elde edilen alaşımın kullanılacağı alana göre
farklı oranlarda element kullanılarak yapılır. Demirin alaşım
hâline dönüştürülmesinde kullanılan elementlerin oranı, el-
de edilen çeliğin; gerilme noktası, süneklik, dayanıklılık gibi
özelliklerini belirlemektedir. Bu nedenle farklı alanlarda kul-
[anılacak çelik alaşımının arzu edilen fiziksel özelliklere sa-
hip olması için alaşımlama evresinde kullanılan elementle-
rin oranında bazı değişiklikler yapılabilmektedir.
E) Çelik alaşımında krom yeterli miktarda olduğunda yüzeyde
oksitlenme sonucu krom oksit tabakası oluşur. Gözle görü
lemeyecek kadar ince olan bu tabaka alaşımın ışıltılı görün-
meşine sebep olur. Bu tabaka suyun ve havanın malzemeye
ulaşmasını engellediği için yıpranmanın içe doğru yayılma-
sını engeller. Ayrıca yüzeydeki krom oksit tabakası çizilme-
[erle bozulduğu takdirde kolaylıkla yeniden oluşabilir.
2.
C ARI
LÛNargİİ Bu parça okura bilgi verme amacıyla yazılmıştır. Bu
nedenle anlatımda açıklama tekniği kullanılmıştır diyebiliriz.
Orhan Kemal 1950'den sonra edebiyatımızın çok yazan
ve çok okunan yazarı olarak dikkati çeker. Adana'dan ayrılıp İs-
tanbul'a geldiğinde geçimini yazdıklarıyla sağlamaya çalışır. Bu
nedenle hızlı ve çok yazar. Bu tempo elbette bazı risk ve sakın-
calar da doğurur. Bunların başında tekrara düşmek gelir.
ljj!i'arğd Yazar düşüncelerini delillendirmek için, okuru inandır-
ma amacıyla öykücünün eserlerinden alıntılar yapmıştır. Bu ba-
kımdan bu parçada alıntı yapmaya yer verilmiştir denebilir.
Orhan Kemal sık sık aynı cümleleri tekrar eder eserle-
rinde: Bir Başka Korku hikâyesinde 121. sayfada "Oğlunun ince-
cik boynundaki mavi mavi atan damarı hatırladı." cümlesini oku-
ruz. Çok değil üç sayfa sonrasında "İnce boynundaki damar ge-
ne mavi mavi atıyordu çocuğun." cümlesini görürüz.
ljjilMarği9 Bu parçanm yazan öne sürdüğü düşünceyi inandın-
kılmak Çin örnekler vermiştir. Böylelikle okurda inandırıcı bir
atmosfer oluşturmuş nesnel bir üsluba yaslanmıştır.
Orhan Kemal sık sık aynı cümleleri tekrar eder eserle-
rinde: Bir Başka Korku hikâyesinde 121. sayfada "Oğlunun ince-
cik boynundaki mavi mavi atan damarı hatırladı." cümlesini oku-
ruz. Çok değil üç sayfa sonrasında "İnce boynundaki damar ge-
ne mavi mavi atıyordu çocuğun." cümlesini görürüz.
Yargıs Aşağıdaki parçanm yazan görüşlerini ispatlamak
amacıyla o alanda söz sahibi bir uzman kişinin görüşlerini akta-
rır. Buna tamk gösterme denir.
Orhan Kemal sık sık aynı cümleleri tekrar eder eserle-
rinde. Çukurova Üniversitesinden Doç. Dr. Bedri AYDOĞAN da
aynı görüştedir. Orhan Kemal'in Öykülerindeki Tekrarlar adlı ma-
kalesinde şöyle der: "Eserlerinde sık sık aynı motifleri kullanır.
Bir Başka Korku hikâyesinde 121. sayfada 'Oğlunun incecik boy-
nundaki mavi mavi atan damarı hatırladı.' cümlesini okuruz. Çok
değil üç sayfa sonrasında 'İnce boynundaki damar gene mavi
mavi atıyordu çocuğun.' cümlesini görürüz".
Bu parçada iki yazann eserlerindeki benzerlik dile geti-
rilerek düşünceyi geliştirme yollarından benzetme kullanılmıştır.
Orhan Kemal sık sık aynı cümleleri tekrar eder eserlerin-
de. Yazarın öykü ve romanlarında kişi, olay, durum, motif ve di-
le ilişkin çeşitli ögeler açısından yinelemeler bulunmaktadır. Bir
kusur sayılmayan bu tekrarlar, Orhan Kemal'in sanatı ve o günün
Türkiye'si hakkında bilgi vermektedir. Benzer yinelemeler Yaşar
Kemal'de de vardır. O da Çukurova yaşamını anlattığı romanla-
rında yıllar içinde kendini tekrara yöneldi.
Yukarıdaki yargılardan hangisi altta verilen parçanın anlatımıy-
C) III
D) ıv
TUR/ En ın
R İT mi
