PARAGRAF
KADİR Gü
AALKAşi9
Düşünce
12)
XIX. yüzyılda Orta Asya'da nüfuz alanları
yaratmak ve Orta Asya hanlıklarındaki
pazarlan ele geçirmek İçin Rusya İle
İngiltere arasında siyasi ve özellikle eko-
nomik rekabet başladı. Rusya dışında Orta
Asya hanlıklarıyla karşılıklı elçi gönderen
tek devlet olan Osmanlı İmparatorluğu
ise her fırsatta Türkistan hanlıklarına, bir-
birlerine düşmemeleri yolunda öğütlerde
bulundu. Türkistan, XIX. yüzyılın başların-
dan itibaren Rusya ve İngiltere tarafından
istilanın ön hazırlıkları için araştırmalara
konu oldu. Çeşitli yollarla gelen Batılılar
aynı zamanda bölgenin siyasi, ekonomik
ve stratejik özelliklerini belirlemek için
alan fonksiyonlarını icra ettiler, Çünkü
Orta Asya'nın denetimini ele geçiren ola-
ğanüstü bir ticari pazara sahip olacaktı,
Asya'nın bu bölümüne duyulan bilimsel
ve egzotik ilgi daha az olmasına rağmen,
askeri veya ekonomik istihbarat faaliyetle-
riyle başa baş ilerliyor, Orta Asya ile ilgili
raporlar ya da seyahatnameler askeri ve
ekonomik olduğu kadar, toplumsal-dinsel
alanlarda da bilgi sağlıyordu, Rusya, İran,
Hint İmparatorluğu ya da Çin'den başla-
yıp Buhara Hanlığı'nda sonlanan kervan
yollarında XIX, yüzyılda başta, yolculuk
ederken ülkeleri adına istihbarat görev-
'erini yerine getiren, Avrupa devletlerinin
sefirleri ya da olağanüstü elçileri olmak
üzere heyecan peşinde koşan maceracı-
lar da dâhil çeşit çeşit yolcu dolanıyordu,
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi
çıkarılamaz?
A) Orta Asya pazarım ele geçirmek için
bazı devletlerin arasında rekabet
yaşandığı
B) Orta Asya toplumlarının casusluk faali-
yetIenVIe zayıflatılmaya çalışıldığı
C) Orta Asya pazarının egemenliğini ele
geçirmenin stratejik bir öneme sahip
olduğu
D) Ticaret yollarında birçok kesimden
insanların yolculuk yaptığı
E) Rusya, İran ve Hint İmparatorluğu'nun
ittifak kurarak Osmanlıya karşı tek
güç olmaya çalıştığı
2-
Coğrafya bilimi, sadece ansiklope-
dik bilgi yığını değildir. Coğrafya genel
kültür ve bu kültürün algılanmasını da
sağlayan bir bilim dalı olarak kalma-
maktadır. Bu fonksiyonların yanında,
natüralist felsefenin doğmasında esas
rolü çoğrafi seyahatlerin oynadığı dik-
kate alınırsa vatan sevgisinde coğraf-
yanın ne kadar etkin bir rol oynadığı
Ortaya çıkar. Natüralist felsefe akımının
kurucularından J, J. Rousseu'dan John
Dewey'e kadar bilim adamları, coğrafi
çevrenin güzelliklerini yerinde tanımışlar
ve eserlerinde bu güzellikleri romantik
bir dille anlatmışlardır, Dolayısıyla inşan.
'ara bulundukları çevreyi sevdirmişlerdir.
Coğrafya dersinin öğrenciler tarafından
sevimsiz bulunmasının sebebini ise coğ-
rafyanın ve coğrafya dersinin ezberciliğe
dayalı olarak verilmesine ve enler bilimi
yapılmasına bağlamaktadır. Coğrafi bil-
ginin edebî metin içinde öğrenciye akta-
"iması bu kanının yıkılmasına öncülük
edebilir.
Bu parçada coğrafya bilimi ile ilgi-
II olarak aşağıdakilerden hangisine
varılamaz?
A)
B)
C)
D)
E)
Ezbercilik anlayışının öğrencileri
coğrafya dersinden uzaklaştırdığına
Sanatsal metinlerle anlatılmasının
coğrafyaya karşı olumsuz algıyı orta-
dan kaldıracağına
Yurt sevgisinin oluşmasında coğraf-
yanın önemli bir katkısının bulundu-
ğuna
Felsefeci ve bilim adamları sayesin-
de tanınan bir alan olduğuna
Sadece bilgi olarak görülecek bir
anlayış olmaması gerektiğine
