ÖZEL TESTİN ÇÖZÜMLERİ
8.
9.
10.
ÇOZUM
Epiktetos öğrencisinin sorusunun yanıtlanabilmesi için de
mantığa gereksinim Olduğunu vurgulayarak aslında mantık
bilmenin ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır. Çünkü
mantık dersinin gerekli Olduğunun ispat edilmesi de ancak
mantık dersinin iyi bilinmesi ile mümkündür.
Cevap B
ÇOZUM
Misafirin gelmesi "p" ile tiyatroya gitme •q• ile gösterilir.
Ancak birinci öncülde tiyatroya gidilemeyeceği ifade edildi-
ğinden dolayı —q olmalıdır. Bu durumda ilk öncül p —q
şeklinde sembolleştirilir. ikinci öncül ve sonu ise tiyatroya
gitme "q", misafirin gelmemesi ise —p ile gösterileceğinden,
o halde ise şeklinde sembolleştirileceğinden dolayı ikinci
öncül ve sonuç q —p şeklinde sembolleştirilebilir.
Cevap E
ÇÖZÜM
Niceleme mantığında sembolleştirme;
Önermelerin öznesi a, b, e... gibi sembollerle ifade
edilir.
Önermelerin yüklemleri F, G, H... gibi sembollerle ifade
edilir.
Buna göre soruda verilen çıkarım;
Hava karlı ise kartopu oynayacağım.
Hava karlıdır. Fa
O hâlde kartopu oynayacağım. Gb
b
şeklinde sembolleştirilir.
Fa Gb
Cevap A
ÇOZUM
(p q) v (p v q) önermesinin geçerlilik denetlemesini
yapacağımız zaman verilen önerme — [(p q) v (p v q))
biçiminde tümden değillenir. sonra çözümleme işlemine
başlanır. Bu bakımdan şıkları incelediğimizde A ile B seçe-
neklerinde bu kurala uyulmamıştır. C, D, E seçeneklerinde
ise uyulmuştur. Çözümlemeye devam ettiğimiz zaman
uygulamamız gereken ilk işlem alt alta yazma kuralıdır.
Çünkü ağaç yöntemiyle çözümlemede işlem Önceliği alta
yazma kuralına aittir. Tümel evetleme önerrrıesi çözüm-
lenirken alt alta yazma kuralı uygulanır. Tikel evetleme
önermesi çözümlenirken çatal açma kuralı uygulanır. Bir
çözümlemede Önce alt alta yazma kuralı sonra varsa çatal
açma kuralı uygulanır. Bu bakımdan baktığımızda D İle E
seçeneğinde çatal açma uygulandı. Bu durumda bu kurala
uygun işlem C seçeneğinde yapılmıştır. Şu halde cevap C
seçeneği olmaktadır. İşlem önceliğine göre çözümleme
şöyledir:
1. — [(p q) v (p v q)) çözümlenecek önermenin ba-
şına işlem sırasını gösteren rakamları yazılır. 1. İşlem
alt alta yazma kuralı gereği
— [(p q) v (p v q)) önermesi
3. — (pvq)
biçiminde çözümlenir. Sonra çengele yazılan önermeler
öncelik sırasına göre çözümlemeye devam edilir. Çengele
yazılan önermelerden ikisinin açılımı da çengele gitme
şeklinde olacağından üsttekinden devam ediyoruz. Koşul
önermesinin değili alt alta yazma kuralına göre çözümlenir
buna göre — (p —q) önermesi 2. İşlem olarak
biçiminde çözümlenir. Tikel evetleme önermesinin değili alt
alta yazma kuralına göre çözümlenir. Buna göre — (pvq)
önermesi 3. İşlem olarak
biçiminde çözümlenir. Çözümlenecek önerme kalmadığın-
dan işlem sona erdirilir. Çözümleme bileşenlerin çekirdek
önerme kalana kadar devam eder. Yani p veya — p biçi-
mine kadar. işlem sonunda açık yolun olup olmadığına
bakılır. Açık yol çelişmenin olmadığı yoldur. Çelişme bir
önermenin kendisi ve değilinin aynı yol üzerinde bulunması
demektir. p ve — p gibi. Bu çözümlemede tek yol var. Bu
yolda çelişmeli Olduğundan tüm yollar kapalıdır. Tüm yollar
kapalıysa diğer ifadeyle önerme tutarsızsa geçerlidir. Bu
önermemizde geçerlidir.
Cevap C
304
